Jami at-Tirmidhi, 8. hadis
Abu Ayyub al-Ansari rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
at‑Tirmidhi'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Sa'id ibn Abd ar‑Rahman al‑Makhzumiat‑Tirmidhi'e aktardıسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ
- 2Sufyan ibn Uyaynaسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
- 5Abu Ayyub al‑Ansariأَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.
Rivayet
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَتَيْتُمُ الْغَائِطَ فَلاَ تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلاَ بَوْلٍ وَلاَ تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُوا " . فَقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّأْمَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ . وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ . وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ . قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلاَ بِبَوْلٍ وَلاَ تَسْتَدْبِرُوهَا " . إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا . وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ . وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلاَ يَسْتَقْبِلُهَا . كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلاَ فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ .
Saîd b. Abdurrahman el-Mahzûmî bize rivayet etti, Süfyân b. Uyeyne bize rivayet etti, ez-Zührî'den, Atâ b. Yezîd el-Leysî'den, Ebû Eyyûb el-Ensârî'den naklen dedi ki: Resûlullah ﷺ şöyle buyurdular:
"Tuvalet ihtiyacınızı gidermeye gittiğinizde ne büyük abdest ne de küçük abdest için kıbleye karşı durmayın ve kıbleye arkanızı da dönmeyin; fakat doğuya veya batıya yönelin." Ebû Eyyûb dedi ki: "Şam'a geldiğimizde kıbleye doğru inşa edilmiş tuvaletler bulduk; biz bunlardan yana dönüyor (kıbleden sapıyoruz) ve Allah'tan mağfiret diliyoruz." Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Abdullah b. Hâris b. Cez' ez-Zübeydî, Makıl b. Ebî'l-Heysem (veya Makıl b. Ebî Makıl), Ebû Ümâme, Ebû Hüreyre ve Sehl b. Huneyf'den de hadisler vardır. Ebû Îsâ dedi ki: Ebû Eyyûb hadisi bu bâbta en hasen ve en sahih olandır. Ebû Eyyûb'un asıl adı Hâlid b. Zeyd'dir. Ez-Zührî'nin asıl adı Muhammed b. Müslim b. Ubeydullah b. Şihâb ez-Zührî olup künyesi Ebû Bekir'dir. Ebû'l-Velîd el-Mekkî dedi ki: Ebû Abdullah Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî şöyle demiştir: "Peygamber ﷺ'ın 'Büyük veya küçük abdest için kıbleye karşı durmayın ve arkanızı da dönmeyin' sözünün anlamı sadece açık araziler içindir; kapalı ve bina edilmiş tuvaletlerde ise kıbleye karşı durma ruhsatı vardır." İshâk b. İbrâhim de böyle söylemiştir. Ahmed b. Hanbel -Allah ona rahmet etsin- ise şöyle demiştir: "Peygamber ﷺ'dan gelen ruhsat yalnızca büyük veya küçük abdest esnasında kıbleye arkayı dönmekle ilgilidir; kıbleye karşı durmaya gelince, buna izin verilmemiştir." Sanki o, ne çölde ne de kapalı tuvaletlerde kıbleye karşı durmayı caiz görmemiştir.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Kıbleye saygı göster; ona dönme ve sırtını da ona çevirme.
Mekke'deki Kâbe'nin bulunduğu yön; Müslümanlar namaz sırasında bu yöne yönelir.
Günümüzdeki Suriye'nin bazı bölgeleriyle komşu ülkeleri kapsayan tarihî Büyük Suriye bölgesi.
Genel bir kuralın izin verilen istisnası.
Şâfiî ve İshak b. İbrahim, yasağın açık alanlar için geçerli olduğunu anlamış ve yapılmış tuvaletlerde istisnaya izin vermiştir. Ahmed b. Hanbel, yapılmış tuvaletlerde kıbleye sırt dönmeye izin vermiş, fakat kıbleye yüzünü dönmeyi uygun görmemiştir; ona göre kıbleye yönelme yasağı hem açık alanda hem kapalı yerde geçerlidir. Bu rivayet, yasağın binalardaki uygulanışı hakkında âlimler arasındaki görüş ayrılığını yansıtır.
- Açık alanda tuvalet ihtiyacını giderirken yüzünün de sırtının da kıbleye dönük olmadığı bir yön seç.
- Mevcut, yapılmış bir tuvaleti kullanırken âlimler arasındaki görüş ayrılığını dikkate al ve mezhebinin rehberliğini izle.
- Kıbleye saygı göster; istemeden ona yöneldiğini sonradan fark edersen Allah'tan bağışlanma dile.
Bu hadis de tuvalet ihtiyacını giderirken kıbleye karşı tutumu ele alır ve nakledilen hükümleri birlikte değerlendirmeye yardımcı olur.
Jami' at-Tirmidhi · #10 (Daif Isnaad)Bu rivayet, kıbleye dönük olarak idrar yapıldığını anlatır. Senedi zayıf kabul edilir; Ebû Eyyûb'un sahih rivayeti esas alınmaya devam eder.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.