طهارت · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 117

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: طهارت
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ بْنِ يَزِيدَ بْنِ رُكَانَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ دَخَلَ عَلَىَّ عَلِيٌّ - يَعْنِي ابْنَ أَبِي طَالِبٍ - وَقَدْ أَهْرَاقَ الْمَاءَ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَتَيْنَاهُ بِتَوْرٍ فِيهِ مَاءٌ حَتَّى وَضَعْنَاهُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ أَلاَ أُرِيكَ كَيْفَ كَانَ يَتَوَضَّأُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ بَلَى ‏.‏ قَالَ فَأَصْغَى الإِنَاءَ عَلَى يَدِهِ فَغَسَلَهَا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى فَأَفْرَغَ بِهَا عَلَى الأُخْرَى ثُمَّ غَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَيْهِ فِي الإِنَاءِ جَمِيعًا فَأَخَذَ بِهِمَا حَفْنَةً مِنْ مَاءٍ فَضَرَبَ بِهَا عَلَى وَجْهِهِ ثُمَّ أَلْقَمَ إِبْهَامَيْهِ مَا أَقْبَلَ مِنْ أُذُنَيْهِ ثُمَّ الثَّانِيَةَ ثُمَّ الثَّالِثَةَ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ أَخَذَ بِكَفِّهِ الْيُمْنَى قَبْضَةً مِنْ مَاءٍ فَصَبَّهَا عَلَى نَاصِيَتِهِ فَتَرَكَهَا تَسْتَنُّ عَلَى وَجْهِهِ ثُمَّ غَسَلَ ذِرَاعَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثَلاَثًا ثَلاَثًا ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ وَظُهُورَ أُذُنَيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَيْهِ جَمِيعًا فَأَخَذَ حَفْنَةً مِنْ مَاءٍ فَضَرَبَ بِهَا عَلَى رِجْلِهِ وَفِيهَا النَّعْلُ فَفَتَلَهَا بِهَا ثُمَّ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ وَفِي النَّعْلَيْنِ قَالَ وَفِي النَّعْلَيْنِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ وَفِي النَّعْلَيْنِ قَالَ وَفِي النَّعْلَيْنِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ وَفِي النَّعْلَيْنِ قَالَ وَفِي النَّعْلَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ شَيْبَةَ يُشْبِهُ حَدِيثَ عَلِيٍّ لأَنَّهُ قَالَ فِيهِ حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَاحِدَةً ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ وَهْبٍ فِيهِ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثَلاَثًا ‏.‏

ترجمه

عبدالعزيز بن يحيى حرّانی به ما حدیث کرد، محمد — یعنی ابن سلمه — از محمد بن اسحاق، او از محمد بن طلحه بن یزید بن رُکانه، او از عبیدالله خَولانی، و او از ابن عباس روایت کرد که گفت: علی — یعنی ابن ابی‌طالب — پس از قضای حاجت نزد من آمد و درخواست آب برای وضو کرد. ما ظرفی پر از آب آوردیم و پیش روی او گذاشتیم. فرمود: ای ابن عباس! آیا تو را نشان ندهم که رسول الله ﷺ چگونه وضو می‌گرفتند؟ گفتم: چرا نه. فرمود: سپس ظرف را به سوی دست خود کج کرد و دستش را شست. آنگاه دست راستش را درون ظرف فرو برد و بر دست دیگر آب ریخت و هر دو کف دست را شست. سپس دهان‌شویه کرد و آب در بینی کشید. بعد هر دو دست را با هم درون ظرف نهاد، یک مشت آب برداشت و بر صورتش پاشید و هر دو انگشت شست را در بخش جلویی گوش‌ها فرو برد. این کار را دو بار و سه بار انجام داد. سپس با کف دست راست مشتی آب برداشت و بر پیشانی‌اش ریخت و گذاشت تا بر صورتش جاری شود. آنگاه هر دو ساعد را تا آرنج سه بار شست. سپس سر و پشت گوش‌هایش را مسح کرد. بعد هر دو دست را با هم درون ظرف نهاد، مشتی آب برداشت و بر پایش ریخت در حالی که کفش به پا داشت و با همان آب پا را مالش داد. با پای دیگر نیز همین‌گونه عمل کرد. پرسیدم: آیا با کفش نیز چنین می‌کنند؟ فرمود: بله، با کفش نیز. این پرسش و پاسخ سه بار تکرار شد. ابوداود گوید: حدیث ابن جریج از شیبَه شبیه حدیث علی است؛ زیرا حجاج بن محمد از ابن جریج نقل کرده:

«یک بار سرش را مسح کرد.» و ابن وهب از ابن جریج نقل کرده است: «سه بار سرش را مسح کرد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

علی به ابن‌عباس گام‌به‌گام نشان می‌دهد که پیامبر ﷺ چگونه وضو می‌گرفت.

توضیح واژه‌های دشوار
وضو

شست‌وشوی آیینی که مسلمانان پیش از برخی عبادت‌ها انجام می‌دهند.

استنشاق

وارد کردن آب به بینی هنگام وضو.

ساعدها تا آرنج‌ها

دست‌ها با احتساب آرنج‌ها شسته می‌شوند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که وضو به ترتیبی مشخص انجام می‌شود و دست‌ها، دهان و بینی، صورت، ساعدها، سر و گوش‌ها در آن شسته یا مسح می‌شوند. سه بار شستن ساعدها صورتی مستحب است؛ روایت همچنین در طریق دیگری از یک بار مسح سر یاد می‌کند و گونه‌ای را نیز با سه بار ذکر می‌کند. مذاهب فقهی درباره احکام دقیق شستن پاها هنگام پوشیدن صندل اختلاف‌نظر دارند. این گزارش از ریختن آب بر پاها و مالیدن آن‌ها سخن می‌گوید؛ اما به‌خودی‌خود به این معنا نیست که وجوب معمول شستن پاها برداشته می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای انجام دقیق وضو و رعایت ترتیب مقرر آن وقت بگذارید.
  2. گام‌های وضو را با آرامش، از راه نمایش و توضیح دادن، آموزش دهید؛ همان‌گونه که علی به ابن‌عباس آموخت.
  3. اگر درباره جزئیات تردید دارید، از توضیح معتبر عالم صلاحیت‌دار پیروی کنید و میان اعمال مستحب و واجب تفاوت بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.