Sahih al-Bukhari، حدیث 1243
روایتشده توسط Umm al-Ala. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2اللَّيْثُ
- 3عُقَيْلٍ
- 4ابْنِ شِهَابٍ
- 5خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ أُمَّ الْعَلاَءِ ـ امْرَأَةً مِنَ الأَنْصَارِ ـ بَايَعَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُ اقْتُسِمَ الْمُهَاجِرُونَ قُرْعَةً فَطَارَ لَنَا عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ، فَأَنْزَلْنَاهُ فِي أَبْيَاتِنَا، فَوَجِعَ وَجَعَهُ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ، فَلَمَّا تُوُفِّيَ وَغُسِّلَ وَكُفِّنَ فِي أَثْوَابِهِ، دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْكَ أَبَا السَّائِبِ، فَشَهَادَتِي عَلَيْكَ لَقَدْ أَكْرَمَكَ اللَّهُ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَمَا يُدْرِيكِ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَكْرَمَهُ ". فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَنْ يُكْرِمُهُ اللَّهُ فَقَالَ " أَمَّا هُوَ فَقَدْ جَاءَهُ الْيَقِينُ، وَاللَّهِ إِنِّي لأَرْجُو لَهُ الْخَيْرَ، وَاللَّهِ مَا أَدْرِي ـ وَأَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ مَا يُفْعَلُ بِي ". قَالَتْ فَوَاللَّهِ لاَ أُزَكِّي أَحَدًا بَعْدَهُ أَبَدًا. حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، مِثْلَهُ. وَقَالَ نَافِعُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ عُقَيْلٍ، مَا يُفْعَلُ بِهِ وَتَابَعَهُ شُعَيْبٌ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَمَعْمَرٌ.
یحیی بن بُکیر به ما حدیث کرد، لیث به ما حدیث کرد، از عقیل، از ابن شهاب که گفت: خارجه بن زید بن ثابت مرا خبر داد که اُمُّالعَلاء — زنی از انصار که با پیامبر ﷺ بیعت کرده بود — به او خبر داد که مهاجران را با قرعه تقسیم کردند و عثمان بن مظعون سهم ما شد. او را در خانههایمان جای دادیم، سپس به بیماریای مبتلا شد که همان باعث وفاتش گردید. چون از دنیا رفت و غسل داده شد و در لباسهایش کفن گردید، رسول خدا ﷺ وارد شدند. گفتم:
«رحمت خدا بر تو باد ای ابوالسائب! شهادت میدهم که خدا تو را گرامی داشته است.» پیامبر ﷺ فرمودند: «از کجا دانستی که خدا او را گرامی داشته است؟» گفتم: «پدرم فدایت باد ای رسول خدا! پس چه کسی را خدا گرامی خواهد داشت؟» فرمودند: «اما او، مرگش فرا رسیده است. به خدا سوگند، من برای او خیر امیدوارم، ولی به خدا سوگند، نمیدانم — با اینکه من رسول خدا هستم — با من چه خواهند کرد.» او گفت: «به خدا سوگند، پس از این هرگز پاکیِ کسی را تأیید نخواهم کرد.» سعید بن عفیر به ما حدیث کرد، لیث نیز مانند آن را نقل نمود. و نافع بن یزید از عقیل روایت کرد: «با او چه خواهند کرد»، و شعیب، عمرو بن دینار و مَعْمَر نیز او را متابعت کردهاند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
برای درگذشتگان به خیر امید داریم، اما داوری نهایی از آنِ الله است.
امعلاء روایت کرد که مهاجران با قرعه در خانوادههای انصار جای داده شدند و عثمان بن مظعون در خانهٔ او اقامت کرد. پس از درگذشت او، امعلاء ابراز امیدواری کرد که الله او را گرامی داشته باشد؛ پیامبر ﷺ به او آموخت که دربارهٔ داوری الله با قطعیت سخن نگوید.
مسلمانانی که از مکه به مدینه هجرت کردند.
اهالی مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانان مهاجر پشتیبانی کردند.
یعنی درگذشته و زندگی دنیویاش پایان یافته است.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که میتوان برای مسلمان درگذشته از الله رحمت و خیر خواست، اما بدون دلیل نباید با قطعیت گفت که الله او را گرامی داشته یا سرانجامش قطعی است. سخن پیامبر ﷺ نشاندهندهٔ فروتنی در برابر داوری الله است و دلیلی برای ناامیدی از سرنوشت خود شخص نیست. این حدیث همچنین میآموزد که گواهیهای نیک دربارهٔ رفتار آشکار کسی، با آگاهی از داوری نهایی او یکسان نیست.
- برای درگذشتگان از الله رحمت بخواهید و با امید سخن بگویید، بیآنکه دربارهٔ سرانجام نهایی آنان با قطعیت حکم کنید.
- هنگام ستایش کسی، به آنچه واقعاً از رفتارش دیدهاید بسنده کنید.
- داوری نهایی را به الله واگذار کنید و با فروتنی با خود و دیگران برخورد کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.