Sahih al-Bukhari، حدیث 2360
روایتشده توسط Az-Zubair ibn al-Awwam. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَآن را به البخاري روایت کرد
- 2اللَّيْثُ
- 3ابْنُ شِهَابٍ
- 4عُرْوَةَ
- 5عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ سَرِّحِ الْمَاءَ يَمُرُّ فَأَبَى عَلَيْهِ، فَاخْتَصَمَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلزُّبَيْرِ " اسْقِ يَا زُبَيْرُ، ثُمَّ أَرْسِلِ الْمَاء إِلَى جَارِكَ ". فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ، فَقَالَ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ. فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " اسْقِ يَا زُبَيْرُ، ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ، حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ ". فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لأَحْسِبُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِكَ {فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ}.
عبدالله بن یوسف برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد و گفت: ابن شهاب به من خبر داد، از عروه، از عبدالله بن زبیر رضی الله عنهما که او را خبر داد مردی از انصار نزد پیامبر ﷺ با زبیر بر سر جویهای حرّه که نخلستانها را با آن آبیاری میکردند، به اختلاف برخاست. مرد انصاری گفت:
«آب را رها کن تا بگذرد»، اما زبیر امتناع ورزید. پس نزد پیامبر ﷺ به داوری آمدند. رسول خدا ﷺ به زبیر فرمود: «ای زبیر! آبیاری کن، سپس آب را برای همسایهات رها کن.» مرد انصاری خشمگین شد و گفت: «آیا چون پسر عمهات است؟» چهره رسول خدا ﷺ تغییر کرد (از شدت خشم)، سپس فرمود: «ای زبیر! آبیاری کن، سپس آب را نگه دار تا به دیواره باغ بازگردد.» زبیر گفت: «به خدا سوگند، گمان میکنم این آیه در همین باره نازل شده است: {پس به پروردگارت سوگند، ایمان نمیآورند تا اینکه تو را در آنچه میان خود اختلاف دارند، داور قرار دهند}."
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ آب آبیاری را بهعدالت تقسیم کرد و اجازه داد اختلاف بر اساس داوری او حلوفصل شود.
مردی از انصار و زبیر بن عوام دربارهٔ تقسیم آب آبیاری نخلستانهایشان نزد پیامبر ﷺ اختلاف کردند. پس از آنکه مرد انصاری پیامبر را به جانبداری متهم کرد و به ایشان توهین کرد، پیامبر ﷺ حکمی دقیقتر بیان فرمود که مشخص میکرد زبیر چه مقدار آب میتواند نگه دارد.
منطقهای آتشفشانی در نزدیکی مدینه؛ جویهای آبِ این روایت از آن منطقه میگذشتند.
آب را نگه دار تا به دیوارهٔ کوتاه اطراف درختان برسد.
عالمان از این روایت درمییابند که قاضی باید اختلاف را منصفانه بررسی کند و اگر یکی از طرفین بهناحق او را به جانبداری متهم کند، میتواند حکم خود را روشنتر بیان کند. حکم نخست، حق همسایه را نیز در نظر میگرفت؛ اما پس از توهین او، پیامبر ﷺ حق زبیر را برای بهرهمندی زمین خودش از آب کافی تأیید کرد. فقیهان با استناد به این ماجرا بررسی میکنند که حقوق آبیاری به شیوهٔ رایج تقسیم آب در هر منطقه و شرایط مشخص بستگی دارد. این بخش همچنین تأکید میکند که مؤمنان هنگام اختلاف باید داوری پیامبر ﷺ را بپذیرند.
- دربارهٔ آب، آبیاری و دیگر امکانات مشترک از پیش توافقهای روشنی داشته باشید.
- اختلاف را به داوری بیطرف بسپارید و بدون اتهامهای بیاساس حکم او را بپذیرید.
- حق همسایگان را ادا کنید، اما عدالت را تابع ترجیحهای شخصی نکنید.
این روایت همان اختلاف دربارهٔ آب را بازگو میکند و روایتی موازی از داوری پیامبر ﷺ ارائه میدهد.
Sahih al-Bukhari · #2361 (Sahih)این نسخه نیز اختلاف مرد انصاری و زبیر را شرح میدهد و توضیح دربارهٔ قاعدهٔ آبیاری را کاملتر میکند.
Sahih al-Bukhari · #2362 (Sahih)این روایت نیز به اختلاف بر سر آب میپردازد و آن را با پذیرش داوری پیامبر ﷺ پیوند میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.