تقسیم آب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2359

روایت‌شده توسط Abdullah ibn al-Zubair. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تقسیم آب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3ابْنُ شِهَابٍ
  4. 4عُرْوَةَ
  5. 5عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ سَرِّحِ الْمَاءَ يَمُرُّ فَأَبَى عَلَيْهِ، فَاخْتَصَمَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلزُّبَيْرِ ‏"‏ اسْقِ يَا زُبَيْرُ، ثُمَّ أَرْسِلِ الْمَاء إِلَى جَارِكَ ‏"‏‏.‏ فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ، فَقَالَ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ‏.‏ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اسْقِ يَا زُبَيْرُ، ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ، حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لأَحْسِبُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِكَ ‏{‏فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ‏}‏‏.‏

ترجمه

عبدالله بن یوسف برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد و گفت: ابن شهاب به من خبر داد، از عروه، از عبدالله بن زبیر — رضی الله عنهما — که او برایش نقل کرد که مردی از انصار نزد پیامبر ﷺ درباره جوی‌های حرّه که با آن نخل‌ها را آبیاری می‌کردند، با زبیر به مشاجره پرداخت. مرد انصاری گفت:

«آب را رها کن تا بگذرد»، اما زبیر امتناع ورزید. سپس آن دو نزد پیامبر ﷺ به محاکمه آمدند. رسول خدا ﷺ به زبیر فرمودند: «ای زبیر! آبیاری کن، سپس آب را برای همسایه‌ات رها کن.» مرد انصاری خشمگین شد و گفت: «آیا چون او پسر عمه‌ات است؟» چهره رسول خدا ﷺ تغییر کرد (از روی خشم)، سپس فرمودند: «ای زبیر! آبیاری کن، سپس آب را نگه دار تا به دیواره بازگردد.» زبیر گفت: «به خدا سوگند، گمان می‌کنم این آیه در همین باره نازل شده است: {پس به پروردگارت سوگند، ایمان نمی‌آورند تا اینکه تو را در آنچه میان خود اختلاف دارند، داور قرار دهند}.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

قاضی باید عادلانه داوری کند و آب را منصفانه تقسیم کند.

پیشینه و سبب بیان

مردی انصاری و زبیر دربارهٔ آب آبیاری نخلستان‌هایشان نزد پیامبر ﷺ اختلاف خود را مطرح کردند. پس از آنکه مرد انصاری به‌دلیل پیوند خانوادگی، حکم را به جانبداری متهم کرد، پیامبر ﷺ حق کامل زبیر را در استفاده از آب به او داد.

توضیح واژه‌های دشوار
شِراع الحَرّه

جوی‌های آبیاری در منطقهٔ سنگلاخیِ آتشفشانیِ حَرّه.

دیوارهای اطراف درختان

دیوارک‌های کوتاهی که آب را پیرامون نخل‌ها نگه می‌داشتند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که حقابه باید منصفانه تعیین شود و قاضی باید بر پایهٔ عدالت داوری کند، نه پیوندهای خانوادگی. پیشنهاد نخست پیامبر ﷺ به زبیر برای عبور دادن آب، راهکاری برای سازش میان دو طرف بود؛ اما پس از اتهام جانبداری، پیامبر ﷺ حق کامل زبیر را تأیید کرد. این ماجرا همچنین بر لزوم تسلیم صادقانهٔ مؤمنان در برابر حکم پیامبر ﷺ تأکید می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اختلاف بر سر منابع مشترک را نزد داوری صلاحیت‌دار و بی‌طرف ببرید.
  2. آب را بر اساس حقوق و توافق‌های روشن تقسیم کنید و به همسایه ستم نکنید.
  3. حکم عادلانه را حتی اگر نتیجه‌اش با انتظار شما سازگار نیست بپذیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.