Sahih al-Bukhari، حدیث 2405
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Abdullah
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ عِيَالاً وَدَيْنًا، فَطَلَبْتُ إِلَى أَصْحَابِ الدَّيْنِ أَنْ يَضَعُوا بَعْضًا مِنْ دَيْنِهِ فَأَبَوْا، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَشْفَعْتُ بِهِ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا، فَقَالَ " صَنِّفْ تَمْرَكَ كُلَّ شَىْءٍ مِنْهُ عَلَى حِدَتِهِ، عِذْقَ ابْنِ زَيْدٍ عَلَى حِدَةٍ، وَاللِّينَ عَلَى حِدَةٍ، وَالْعَجْوَةَ عَلَى حِدَةٍ، ثُمَّ أَحْضِرْهُمْ حَتَّى آتِيَكَ ". فَفَعَلْتُ، ثُمَّ جَاءَ صلى الله عليه وسلم فَقَعَدَ عَلَيْهِ، وَكَالَ لِكُلِّ رَجُلٍ حَتَّى اسْتَوْفَى، وَبَقِيَ التَّمْرُ كَمَا هُوَ كَأَنَّهُ لَمْ يُمَسَّ. وَغَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى نَاضِحٍ لَنَا، فَأَزْحَفَ الْجَمَلُ فَتَخَلَّفَ عَلَىَّ فَوَكَزَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَلْفِهِ، قَالَ " بِعْنِيهِ وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ ". فَلَمَّا دَنَوْنَا اسْتَأْذَنْتُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ. قَالَ صلى الله عليه وسلم " فَمَا تَزَوَّجْتَ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ". قُلْتُ ثَيِّبًا، أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ جَوَارِيَ صِغَارًا، فَتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا تُعَلِّمُهُنَّ وَتُؤَدِّبُهُنَّ، ثُمَّ قَالَ " ائْتِ أَهْلَكَ ". فَقَدِمْتُ فَأَخْبَرْتُ خَالِي بِبَيْعِ الْجَمَلِ فَلاَمَنِي، فَأَخْبَرْتُهُ بِإِعْيَاءِ الْجَمَلِ، وَبِالَّذِي كَانَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَوَكْزِهِ إِيَّاهُ، فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْجَمَلِ، فَأَعْطَانِي ثَمَنَ الْجَمَلِ وَالْجَمَلَ وَسَهْمِي مَعَ الْقَوْمِ.
موسی برای ما حدیث نقل کرد، ابوعوانه از مغیره، از عامر و او از جابر رضی الله عنه روایت کرده است که گفت: وقتی عبدالله (پدرم) وفات یافت، فرزندان و بدهیهایی از خود بر جای گذاشت. من از طلبکاران خواستم که بخشی از بدهی را ببخشند، اما آنان امتناع کردند. سپس نزد پیامبر ﷺ رفتم تا از ایشان بخواهم که شفاعت کنند، ولی باز هم طلبکاران نپذیرفتند. آنگاه پیامبر ﷺ فرمودند:
«خرماهایت را بر حسب نوع جدا کن؛ خرمای «عذق ابن زید» جدا، «لین» جدا و «عجوه» جدا. سپس طلبکاران را حاضر کن و منتظر بمان تا من بیایم.» من چنین کردم. سپس پیامبر ﷺ تشریف آوردند و کنار خرماها نشستند و برای هر کس حقش را پیمانه کردند تا اینکه تمام بدهیها پرداخت شد، در حالی که مقدار خرماها همانطور باقی ماند که بود، گویی اصلاً دستنخورده بودند. (در موقعیتی دیگر) همراه پیامبر ﷺ در یکی از غزوات شرکت کردم و سوار بر یکی از شترهایمان بودم. شتر خسته شد و از قافله عقب ماند. پیامبر ﷺ از پشت به آن تلنگری زدند و فرمودند: «این شتر را به من بفروش و تا رسیدن به مدینه سواری آن مال تو باشد.» وقتی به مدینه نزدیک شدیم، از پیامبر ﷺ اجازه گرفتم و گفتم: «ای رسول خدا ﷺ! من تازه ازدواج کردهام.» ایشان پرسیدند: «با دوشیزه ازدواج کردی یا زن بیوه/طلاقگرفته؟» گفتم: «با زن بیوه، زیرا عبدالله (پدرم) فوت کرد و دختران خردسالی بر جای گذاشت، پس با زنی ازدواج کردم که آنان را تعلیم دهد و تربیت کند.» سپس پیامبر ﷺ فرمودند: «به نزد خانوادهات برو.» وقتی رسیدم، عمویم را از فروش شتر مطلع کردم و او مرا سرزنش کرد. من ماجرای خستگی شتر و کاری را که پیامبر ﷺ با آن انجام دادند و تلنگر زدنشان را برایش شرح دادم. هنگامی که پیامبر ﷺ تشریف آوردند، صبحگاه شتر را نزد ایشان بردم. ایشان هم قیمت شتر را به من دادند، هم خود شتر را برگرداندند و هم سهم مرا از غنایم جنگی مانند سایر مردم عطا فرمودند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
جابر بدهیهای پدرش را پرداخت کرد و از خواهران خردسالش مراقبت نمود.
پدر جابر، عبدالله، درگذشت و فرزندان و بدهیهایی از خود بر جای گذاشت. جابر شرح میدهد که چگونه بدهی طلبکاران را پرداخت کرد و از خواهران خردسالش مراقبت نمود.
کسانی که شخصی به آنان بدهکار است.
جدا کردن خرماها بر اساس نوع، پیش از پیمانه کردن آنها.
زنی که قبلاً ازدواج کرده است؛ جابر تا اندازهای به این دلیل او را برگزید که در پرورش خواهران خردسالش یاریرسان باشد.
دانشمندان در اینجا بر لزوم رسیدگی جدی به بدهیهای فرد درگذشته و غافل نشدن از بازماندگان او تأکید میکنند. پیامبر ﷺ نزد طلبکاران میانجیگری کرد، اما در نهایت حق کامل آنان را پرداخت؛ پس این روایت هم بر مهربانی و هم بر رعایت حقوق دیگران دلالت دارد. خرماهایی که پس از پیمانه کردن همچنان به همان مقدار باقی ماندند، نشانهای از برکت و معجزه به شمار میآیند. همچنین روشن میشود که در صورت وجود نیاز خانوادگی مشخص، همسری باتجربه و دلسوز میتواند انتخاب مناسبی باشد.
- پس از درگذشت کسی، بدهیهای او را با دقت مشخص کنید و صادقانه با طلبکاران گفتوگو کنید.
- مسئولیت خویشاوندان آسیبپذیر را بپذیرید و همسری متناسب با نیازهای آنان برگزینید.
- دستودلباز و یاریرسان باشید، اما حقوق دیگران را نادیده نگیرید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.