جهاد در راه الله · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2941

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: جهاد در راه الله
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
  3. 3صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ
  6. 6عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الإِسْلاَمِ، وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ، وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ، وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ، شُكْرًا لِمَا أَبْلاَهُ اللَّهُ، فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ، أَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ، قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطَلَقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ، فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ، وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا‏.‏ قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي، وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي‏.‏ فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ‏.‏ وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلاَ الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ، وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ‏.‏ فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ‏.‏ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ، وَنَحْنُ الآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ، نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لاَ أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلاً وَسِجَالاً، يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الأُخْرَى‏.‏ قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لاَ نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا، وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ‏.‏ فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ، فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمُ اتَّبَعُوهُ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لاَ يَسْخَطُهُ أَحَدٌ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ يَغْدِرُونَ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ، وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلاً، وَيُدَالُ عَلَيْكُمُ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الأُخْرَى، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى، وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ، وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ، وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ، وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ، قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ، قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ، وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا، فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ، وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ، إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ، سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الأَرِيسِيِّينَ وَ‏{‏يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ‏}‏‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ، عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ، وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ، فَلاَ أَدْرِي مَاذَا قَالُوا، وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا، فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، هَذَا مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ يَخَافُهُ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلاً مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ، حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الإِسْلاَمَ وَأَنَا كَارِهٌ‏.‏

ترجمه

روایت شده از عبد الله بن عباس: پیامبر خدا (ﷺ) نامه‌ای به قیصر نوشت و او را به اسلام دعوت کرد و نامه‌اش را همراه دیه‌یا الکلبی که پیامبر خدا (ﷺ) فرمان داد آن را به حاکم بصره تحویل دهد و او آن را به قیصر برساند، فرستاد. قیصر به عنوان نشانه‌ای از سپاسگزاری به الله، از حیمس تا ایلیا (یعنی اورشلیم) راه پیموده بود زمانی که الله به او پیروزی بر سپاهان پارسی عطا کرد. پس، وقتی نامه پیامبر خدا (ﷺ) به قیصر رسید، پس از خواندن آن گفت:

«هر کسی از قوم او (عرب‌های قریش) در اینجا حاضر است، بگردید و از او بپرسید درباره پیامبر خدا (ﷺ).» در آن زمان ابو سفیان بن حارب در شام با چند نفر از قریش که در حال تجارت در زمان آتش‌بس بین پیامبر خدا (ﷺ) و مشرکان قریش بودند، بود. ابو سفیان گفت، پیام‌آور قیصر ما را در شام پیدا کرد، پس مرا و همراهانم را به ایلیا برد و وارد دربار قیصر شدیم، در حالی که او در دربار سلطنتی‌اش نشسته و تاج بر سر داشت و اطرافش بزرگان بیزانس بودند. او به مترجم خود گفت: «از آنها بپرس که کدام یک از آنها نسبت نزدیکی به مردی دارند که ادعا می‌کند پیامبر است.» ابو سفیان افزود: «من پاسخ دادم، من نزدیک‌ترین نسب به او هستم.» او پرسید: «در چه درجه‌ای از رابطه با او هستی؟» من پاسخ دادم: «او پسرخاله من است.» و در کاروان هیچ‌کسی از بنی‌أبو مَناف نبود جز من. قیصر گفت: «او را نزدیک‌تر بیاور.» سپس دستور داد که همراهانم پشت سر من و کنار شانه‌ام بایستند و به مترجم خود گفت: «به همراهانش بگو که من قصد دارم درباره مردی که ادعا می‌کند پیامبر است، از او بپرسم. اگر دروغ بگوید، باید فوراً او را تکذیب کنند.» ابو سفیان افزود: «به خدا قسم! اگر شرم‌آور نبود که همراهانم مرا دروغگو بنامند، هرگز درباره او حقیقت نمی‌گفتم، اما شرم داشتم که توسط همراهانم دروغگو خوانده شوم، پس حقیقت را گفتم.» سپس گفت به مترجم خود: «از او بپرس چه نسبتی دارد.» من پاسخ دادم: «او از خانواده‌ای شریف در میان ما است.» او گفت: «آیا کسی در میان شما قبل از او ادعای مشابهی کرده است؟» من پاسخ دادم: «خیر.» او پرسید: «آیا قبلاً او را به دروغگویی متهم کرده‌اید؟» من پاسخ دادم: «خیر.» او گفت: «آیا در میان اجداد او کسی پادشاه بوده است؟» من پاسخ دادم: «خیر.» او گفت: «آیا ثروتمندان یا فقرا او را دنبال می‌کنند؟» من پاسخ دادم: «فقرا او را دنبال می‌کنند.» او گفت: «آیا تعداد پیروان او روز به روز زیاد می‌شود یا کم؟» من پاسخ دادم: «آنها در حال افزایش هستند.» او گفت: «آیا کسی پس از پیروی از دین او، ناراضی شده و دین خود را رها می‌کند؟» من پاسخ دادم: «خیر.» او گفت: «آیا او وعده‌هایش را می‌شکند؟» من پاسخ دادم: «خیر، اما ما در حال حاضر با او آتش‌بس داریم و می‌ترسیم او خیانت کند.» ابو سفیان افزود: «جز آخرین جمله، نمی‌توانستم چیزی علیه او بگویم. سپس قیصر پرسید: «آیا تا به حال با او جنگیده‌اید؟» من پاسخ دادم: «بله.» او گفت: «نتیجه نبردهای شما با او چه بود؟» من پاسخ دادم: «نتیجه آن ناپایدار بود؛ گاهی او پیروز می‌شد و گاهی ما.» او گفت: «او از شما چه می‌خواهد؟» من پاسخ دادم: «او ما را به عبادت الله تنها و ترک عبادت دیگران، وادار می‌کند و ما را از آنچه پدرانمان عبادت می‌کردند، بازمی‌دارد. او به ما دستور می‌دهد نماز بخوانیم، صدقه بدهیم، پاکدامن باشیم، وعده‌هایمان را نگه داریم و امانت‌ها را برگردانیم.» وقتی این را گفتم، قیصر به مترجم خود گفت: «به او بگو: درباره نسب او از تو پرسیدم و پاسخ دادی که او از خانواده‌ای شریف است. در واقع، تمام پیامبران از شریف‌ترین نسب‌های قوم خود بودند. سپس از تو پرسیدم آیا کسی در میان شما ادعای چنین چیزی کرده است، و پاسخ دادی منفی است. اگر پاسخ مثبت بود، فکر می‌کردم این مرد پیرو ادعایی است که قبلاً گفته شده است. وقتی از تو پرسیدم آیا او را به دروغگویی متهم کرده‌اید، پاسخ دادی منفی، پس تصور کردم کسی که درباره دیگران دروغ نمی‌گوید، هرگز درباره الله دروغ نمی‌گوید. سپس از تو پرسیدم آیا در میان اجداد او کسی پادشاه بوده است، و پاسخ دادی منفی، و اگر پاسخ مثبت بود، فکر می‌کردم این مرد می‌خواهد سلطنت اجدادی خود را پس بگیرد. وقتی از تو پرسیدم آیا ثروتمندان یا فقرا او را دنبال می‌کنند، پاسخ دادی فقرا او را دنبال می‌کنند. در واقع، این پیروان پیامبران هستند. سپس از تو پرسیدم آیا تعداد پیروان او در حال افزایش است یا کاهش، و پاسخ دادی در حال افزایش است. در واقع، این نتیجه ایمان حقیقی است تا زمانی که کامل شود. از تو پرسیدم آیا کسی پس از پیروی از دین او، ناراضی شده و دین خود را رها می‌کند، و پاسخ دادی منفی است. در واقع، این نشانه ایمان حقیقی است، زیرا وقتی شادی آن وارد دل‌ها می‌شود و کاملاً در آن‌ها مخلوط می‌گردد، کسی از آن ناراضی نخواهد شد. از تو پرسیدم آیا او وعده‌هایش را می‌شکند، و پاسخ دادی منفی است. و این همان پیامبران هستند؛ هرگز وعده‌هایشان را نمی‌شکنند. وقتی از تو پرسیدم آیا با او جنگیده‌اید و او با شما جنگیده است، پاسخ دادی بله، و گاهی او پیروز می‌شد و گاهی شما. در واقع، این همان پیامبران هستند؛ آزمایش می‌شوند و پیروزی نهایی همیشه از آن آنان است. سپس از تو پرسیدم او چه می‌گوید، و پاسخ دادی که او دستور می‌دهد فقط الله را عبادت کنید و شرک نکنید، و از آنچه پدران‌تان عبادت می‌کردند، کنار بکشید، نماز بخوانید، راستگو باشید، پاکدامن باشید، وعده‌ها را نگه دارید و امانت‌ها را برگردانید. این‌ها در واقع صفات پیامبر است که من از کتاب‌های مقدس قبلی می‌دانستم که ظهور خواهد کرد، اما نمی‌دانستم که او از میان شما خواهد بود. اگر آنچه می‌گویید صحیح باشد، او به زودی زمین را زیر پای من تصرف خواهد کرد، و اگر می‌دانستم که حتماً به او خواهم رسید، فوراً به دیدارش می‌رفتم؛ و اگر با او بودم، حتماً پاهایش را می‌شستم.» ابو سفیان افزود: «قیصر سپس خواست نامه پیامبر خدا (ﷺ) را و آن خوانده شد. محتوای آن چنین بود: «به نام الله، بخشاینده مهربان. این نامه از محمد، بندة الله و رسول او، به هرقل، حاکم بیزانس است. سلام بر پیروان هدایت. اکنون من شما را به اسلام دعوت می‌کنم، اسلام را بپذیرید و در امان باشید؛ اسلام را بپذیرید و الله پاداش دوبرابر به شما می‌دهد. اما اگر این دعوت را رد کنید، مسئول گمراهی خود خواهید بود. ای اهل کتاب! بیایید به سخنی مشترک میان ما و شما، که عبادت نکنیم جز الله، و شرک نورزیم به او، و هیچ‌یک از ما دیگری را به عنوان رب نگیرد. پس اگر رویگردان شدند، بگویید: گواه باشید که ما تسلیم شده‌ایم...» (3.64) ابو سفیان افزود: «وقتی هرقل سخنرانی‌اش را تمام کرد، غوغایی عظیم برپا شد که توسط خاندان‌های بیزانس اطراف او ایجاد شده بود، و آنقدر سر و صدا بود که من نفهمیدم چه گفتند. پس، از دربار بیرون رانده شدیم. وقتی با همراهانم بیرون آمدیم و تنها شدیم، به آنها گفتم: «به درستی، کار ابن ابی‌کعبه (یعنی پیامبر) قدرت یافته است. این پادشاه بنی‌الآصفر از او می‌ترسد.» ابو سفیان افزود: «به خدا قسم، من پایین‌نشین بودم و مطمئن بودم که دین او پیروز خواهد شد تا زمانی که الله مرا به اسلام هدایت کرد، هرچند از آن متنفر بودم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

قیصر در راست‌گویی محمد ﷺ نشانه‌هایی از پیامبری را تشخیص داد.

پیشینه و سبب بیان

سبب این ماجرا در روایت آمده است: فرستادهٔ خدا ﷺ نامه‌ای همراه با دعوت به اسلام برای قیصر فرستاد. قیصر از ابوسفیان دربارهٔ پیامبر ﷺ و پیام او پرس‌وجو کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
قیصر

عنوان امپراتور روم؛ در این روایت منظور هرقل است.

بُصری

شهری در منطقهٔ شام. حاکم آنجا باید نامه را برای قیصر می‌فرستاد.

امانت

چیزی سپرده‌شده یا مسئولیتی که باید با دقت و صداقت از آن نگهداری کرد.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک، از جمله ابن حجر، اشاره می‌کنند که دعوت به اسلام روشن و شایسته ابلاغ شد. پرسش‌های قیصر نشان می‌دهد که راست‌گویی، وفای به پیمان‌ها و گسترش ایمان از نشانه‌های پیامبری‌اند. دانشمندان همچنین از این روایت نتیجه می‌گیرند که می‌توان رهبران را با نامه به اسلام دعوت کرد و فرستاده می‌تواند نامه را به‌واسطهٔ میانجی برساند. نامه مسئولیت رهبران را در قبال کسانی که زیر فرمان آنها هستند یادآور می‌شود؛ پیروی از مردم، آنان را از پاسخ‌گویی معاف نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. راست‌گو باشید، حتی اگر حقیقت در نگاه نخست به زیان موقعیت شما به نظر برسد.
  2. به پیمان‌ها وفا کنید و هر امانتی را با دقت نگهداری کنید.
  3. با خردمندی و پیامی روشن و محترمانه، ایمان خود را با دیگران در میان بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.