Sahih al-Bukhari، حدیث 3342
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Anas ibn Malik
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
قَالَ عَبْدَانُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ كَانَ أَبُو ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ، فَفَرَجَ صَدْرِي، ثُمَّ غَسَلَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ، ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي، ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي، فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ، فَلَمَّا جَاءَ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا، قَالَ جِبْرِيلُ لِخَازِنِ السَّمَاءِ افْتَحْ. قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ. قَالَ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ مَعِيَ مُحَمَّدٌ. قَالَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ، فَافْتَحْ. فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ إِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ، وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ، فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا آدَمُ، وَهَذِهِ الأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ، وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ، فَأَهْلُ الْيَمِينِ مِنْهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ، وَالأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ، فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى، ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ، حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ، فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ. فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ الأَوَّلُ، فَفَتَحَ ". قَالَ أَنَسٌ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ إِدْرِيسَ وَمُوسَى وَعِيسَى وَإِبْرَاهِيمَ، وَلَمْ يُثْبِتْ لِي كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ، غَيْرَ أَنَّهُ قَدْ ذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ آدَمَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا، وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّادِسَةِ. وَقَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ بِإِدْرِيسَ. قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ. فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ، ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى. ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى، فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ عِيسَى. ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ، فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ. قَالَ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولاَنِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ثُمَّ عُرِجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ صَرِيفَ الأَقْلاَمِ ". قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ خَمْسِينَ صَلاَةً، فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى، فَقَالَ مُوسَى مَا الَّذِي فُرِضَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلاَةً. قَالَ فَرَاجِعْ رَبَّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ. فَرَجَعْتُ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى، فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ، فَذَكَرَ مِثْلَهُ، فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى، فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ، فَرَجَعْتُ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ، وَهْىَ خَمْسُونَ، لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ. فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى، فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ. فَقُلْتُ قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي، ثُمَّ انْطَلَقَ، حَتَّى أَتَى السِّدْرَةَ الْمُنْتَهَى، فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لاَ أَدْرِي مَا هِيَ، ثُمَّ أُدْخِلْتُ {الْجَنَّةَ} فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤِ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ ".
عبدان گفت: عبدالله به ما خبر داد، یونس به ما خبر داد، از زهری؛ و احمد بن صالح برای ما حدیث کرد، عنسبه برای ما حدیث کرد، یونس برای ما حدیث کرد، از ابن شهاب. او گفت: انس گفت که ابوذر رضی الله عنه روایت میکرد که رسول الله ﷺ فرمودند:
«در حالی که در مکه بودم، سقف خانهام شکافته شد و جبرئیل فرود آمد و سینهام را شکافت و آن را با آب زمزم شست. سپس تشتی زرین آورد که پر از حکمت و ایمان بود و آن را در سینهام ریخت و سپس آن را بست. آنگاه دستم را گرفت و مرا به آسمان برد. چون به آسمان دنیا رسید، جبرئیل به نگهبان آسمان گفت: «بگشای.» نگهبان پرسید: «کیست؟» جبرئیل گفت: «جبرئیل است.» پرسید: «آیا کسی همراه توست؟» گفت: «محمد ﷺ همراهم است.» پرسید: «آیا به سوی او پیام فرستاده شده است؟» گفت: «آری.» پس در گشوده شد. چون بر فراز آسمان رفتیم، ناگهان مردی را دیدیم که در سمت راستش گروهی انبوه و در سمت چپش نیز گروهی انبوه بودند. هرگاه به سمت راست مینگریست میخندید و هرگاه به سمت چپ مینگریست میگریست. او گفت: «خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای پسر صالح.» گفتم: «ای جبرئیل، این کیست؟» گفت: «این آدم است و کسانی که در راست و چپ او هستند، ارواح فرزندانش میباشند. اهل راست، بهشتیان و اهل چپ، دوزخیان هستند. بنابراین وقتی به راست بنگرد میخندد و وقتی به چپ بنگرد میگریسد.» سپس جبرئیل مرا بالا برد تا به آسمان دوم رسید و به نگهبان آن گفت: «بگشای.» نگهبان همانند نگهبان اول سخن گفت و در را گشود.» انس گفت: ابوذر ذکر کرد که پیامبر ﷺ در آسمانها با ادریس، موسی، عیسی و ابراهیم دیدار کردند، اما جایگاه دقیق آنان را مشخص نکرد، جز اینکه فرمودند آدم را در آسمان دنیا و ابراهیم را در آسمان ششم ملاقات کردند. انس گفت: هنگامی که جبرئیل همراه پیامبر ﷺ از کنار ادریس گذشت، ادریس گفت: «خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای برادر صالح.» گفتم: «این کیست؟» گفت: «این ادریس است.» سپس از کنار موسی گذشتم، او گفت: «خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای برادر صالح.» گفتم: «این کیست؟» گفت: «این موسی است.» سپس از کنار عیسی گذشتم، او گفت: «خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای برادر صالح.» گفتم: «این کیست؟» گفت: «این عیسی است.» سپس از کنار ابراهیم گذشتم، او گفت: «خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای پسر صالح.» گفتم: «این کیست؟» گفت: «این ابراهیم است.» همچنین فرمودند: ابن حزم به من خبر داد که ابن عباس و ابوحبه انصاری میگفتند پیامبر ﷺ فرمودند: «سپس مرا بالا بردند تا به مقامی رسیدم که صدای قلمها را میشنیدم.» ابن حزم و انس بن مالک رضی الله عنهما میگویند پیامبر ﷺ فرمودند: «آنگاه خداوند پنجاه نماز را بر من واجب کرد. من با این دستور بازگشتم تا اینکه به موسی رسیدم. موسی پرسید: «بر امتت چه چیزی واجب شده است؟» گفتم: «پنجاه نماز بر آنان واجب شده است.» گفت: «به سوی پروردگارت بازگرد، زیرا امتت توانایی آن را ندارد.» پس بازگشتم و از پروردگارم درخواست تخفیف کردم و نیمی از آن را کم کرد. به نزد موسی بازگشتم و به او خبر دادم، او گفت: «به سوی پروردگارت بازگرد.» ماجرا تکرار شد و نیمی دیگر کم گردید. به نزد موسی بازگشتم و به او خبر دادم، او گفت: «به سوی پروردگارت بازگرد، زیرا امتت توانایی آن را ندارد.» بازگشتم و از پروردگارم درخواست کردم، فرمود: «آن پنج است و آن پنجاه؛ سخن نزد من تغییر نمیکند.» به نزد موسی بازگشتم، او گفت: «به سوی پروردگارت بازگرد.» گفتم: «اکنون از پروردگارم شرم دارم.» سپس جبرئیل مرا برد تا به سدره المنتهی رسیدیم که پوشیده از رنگهایی بود که نمیدانستم چیست. آنگاه وارد بهشت شدم و در آن گنبدهایی از مروارید دیدم و خاک آن مشک بود.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پاداش پنج نماز روزانه برابر با پاداش پنجاه نماز است.
سفر شبانهٔ پیامبر ﷺ و عروج ایشان از آسمانها.
درخت سدر در دورترین مرزی که در سفر آسمانی به آن رسیدند.
آب شناختهشدهٔ چاه کنار کعبه در مکه.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت میکنند که پنج نماز روزانه جایگاهی ویژه دارند: شمارشان پنج است، اما پاداششان برابر با پنجاه نماز است. کاهش شمار نمازها نشاندهندهٔ رحمت خداوند و ارزش پایدار نماز است. دیدار با پیامبران پیشین بر پیوستگی پیام آنان تأکید دارد؛ این روایت محل دقیق اقامت همهٔ آنان در آسمانها را مشخص نمیکند.
- از پنج نماز روزانه مراقبت کنید و روزتان را طوری برنامهریزی کنید که آنها را بهموقع بهجا آورید.
- هنگام هر نماز، به پاداش بزرگی بیندیشید که خداوند برای آن قرار داده است.
- از خداوند پایداری بخواهید و برای رحمت او سپاسگزار باشید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.