Sahih al-Bukhari، حدیث 3452
روایتشده توسط Hudhaifa ibn al-Yaman. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Hudhaifa ibn al-Yaman
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، قَالَ قَالَ عُقْبَةُ بْنُ عَمْرٍو لِحُذَيْفَةَ أَلاَ تُحَدِّثُنَا مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ " إِنَّ مَعَ الدَّجَّالِ إِذَا خَرَجَ مَاءً وَنَارًا، فَأَمَّا الَّذِي يَرَى النَّاسُ أَنَّهَا النَّارُ فَمَاءٌ بَارِدٌ، وَأَمَّا الَّذِي يَرَى النَّاسُ أَنَّهُ مَاءٌ بَارِدٌ فَنَارٌ تُحْرِقُ، فَمَنْ أَدْرَكَ مِنْكُمْ فَلْيَقَعْ فِي الَّذِي يَرَى أَنَّهَا نَارٌ، فَإِنَّهُ عَذْبٌ بَارِدٌ ". قَالَ حُذَيْفَةُ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ " إِنَّ رَجُلاً كَانَ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ أَتَاهُ الْمَلَكُ لِيَقْبِضَ رُوحَهُ فَقِيلَ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ مِنْ خَيْرٍ قَالَ مَا أَعْلَمُ، قِيلَ لَهُ انْظُرْ. قَالَ مَا أَعْلَمُ شَيْئًا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُبَايِعُ النَّاسَ فِي الدُّنْيَا وَأُجَازِيهِمْ، فَأُنْظِرُ الْمُوسِرَ، وَأَتَجَاوَزُ عَنِ الْمُعْسِرِ. فَأَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ ". فَقَالَ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ " إِنَّ رَجُلاً حَضَرَهُ الْمَوْتُ، فَلَمَّا يَئِسَ مِنَ الْحَيَاةِ أَوْصَى أَهْلَهُ إِذَا أَنَا مُتُّ فَاجْمَعُوا لِي حَطَبًا كَثِيرًا وَأَوْقِدُوا فِيهِ نَارًا حَتَّى إِذَا أَكَلَتْ لَحْمِي، وَخَلَصَتْ إِلَى عَظْمِي، فَامْتَحَشْتُ، فَخُذُوهَا فَاطْحَنُوهَا، ثُمَّ انْظُرُوا يَوْمًا رَاحًا فَاذْرُوهُ فِي الْيَمِّ. فَفَعَلُوا، فَجَمَعَهُ فَقَالَ لَهُ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ خَشْيَتِكَ. فَغَفَرَ اللَّهُ لَهُ ". قَالَ عُقْبَةُ بْنُ عَمْرٍو، وَأَنَا سَمِعْتُهُ يَقُولُ ذَاكَ، وَكَانَ نَبَّاشًا.
موسی بن اسماعیل به ما حدیث کرد، ابوعوانه به ما حدیث کرد، عبدالملک از ربعی بن حراش نقل کرد که گفت: عقبه بن عمرو به حذیفه گفت:
«آیا آنچه را از رسول خدا ﷺ شنیدهای برای ما بازگو نمیکنی؟» او گفت: «من از ایشان شنیدم که فرمودند: "همانا دجال چون خروج کند، با خود آب و آتش خواهد داشت. اما آنچه مردم آن را آتش میپندارند، آب سرد است؛ و آنچه مردم آن را آب سرد میپندارند، آتشی سوزان است. پس هر کس از شما آن را درک کرد، باید در چیزی بیفتد که آن را آتش میبیند، زیرا همانا آن آب گوارا و سرد است."» حذیفه افزود: «و نیز از ایشان شنیدم که فرمودند: "در میان کسانی که پیش از شما بودند، مردی بود که فرشته مرگ برای قبض روحش نزد او آمد. به او گفته شد: آیا کار خیری انجام دادهای؟ گفت: نمیدانم. به او گفته شد: بیندیش. گفت: چیزی نمیدانم جز اینکه در دنیا با مردم داد و ستد میکردم و با آنان مدارا مینمودم؛ به توانگران مهلت میدادم و از تنگدستان درمیگذشتم." پس الله او را وارد بهشت کرد.» سپس گفت: «و نیز از ایشان شنیدم که فرمودند: "مردی را مرگ فرا رسید، چون از زندگی مأیوس شد، به خانوادهاش وصیت کرد: وقتی مُردم، هیزم فراوانی برایم جمع کنید و در آن آتش برافروزید تا چون گوشتم را بسوزاند و به استخوانم برسد و خاکستر شوم، آن را بگیرید و آسیاب کنید، سپس روزی که باد شدید است منتظر بمانید و آن را در دریا بریزید." آنان چنین کردند. سپس الله اجزای او را گرد آورد و از او پرسید: چرا این کار را کردی؟ گفت: از ترس تو. پس الله او را آمرزید.»» عقبه بن عمرو گفت: «من نیز همین سخن را از ایشان شنیدم، و آن مرد قبرکن (نبّاش) بود.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
این حدیث، رهایی از فتنهٔ دجّال را با مهربانی و ترس از خداوند پیوند میدهد.
فریبکاری بزرگ که پیش از قیامت ظهور میکند و مردم را میآزماید.
به بدهکار زمان بیشتری برای پرداخت بدهیاش دادن.
بخشی یا تمام بدهیِ بدهکار فقیر را بخشیدن.
عالمان اشاره میکنند که توصیف آب و آتش هشدار میدهد دجّال با نشانههای فریبنده مردم را سردرگم خواهد کرد؛ ازاینرو پیامبر ﷺ برای کسی که با این فتنه روبهرو میشود، راهنمایی مشخصی ارائه کرد. بخش مربوط به بازرگان، مهلت دادن به کسی را که در تنگنای مالی است و بخشیدن بدهی را بهعنوان عملی از سرِ مهربانی میستاید. بخش مربوط به مردی که خواست پراکنده شود، نشان میدهد خداوند ترس و امید خالصانهٔ بندهاش را میداند و از روی رحمت او را آمرزید. این سخن مجوزی برای انکار عمدی قدرت خدا یا رستاخیز نیست.
- به بدهکاری که توان پرداخت ندارد، با صداقت مهلت بدهید و اگر میتوانید بدهیاش را ببخشید.
- راهنماییهای پیامبر دربارهٔ دجّال را بیاموزید و هنگامی که فریب قانعکننده به نظر میرسد، به هدایت خداوند پایبند بمانید.
- خالصانه از خداوند بترسید، اما هرگز از رحمت و آمرزش او ناامید نشوید.
این روایت در سند و محتوا دربارهٔ نشانههای دجّال و دو داستان دیگر با آن مشترک است.
Sahih al-Bukhari · #3451 (Sahih)این نسخه همان گزارشهای مرتبط دربارهٔ دجّال، رفتار مهربانانه در بدهیها و آمرزش را دربردارد.
Sahih al-Bukhari · #3453 (Sahih)این حدیث نیز به آزمون دجّال میپردازد و هشدار دربارهٔ فریب او را تکمیل میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.