اصحاب پیامبر ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3668

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اصحاب پیامبر ﷺ
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ
  3. 3هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ
  4. 4عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
  5. 5رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَاتَ وَأَبُو بَكْرٍ بِالسُّنْحِ ـ قَالَ إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي بِالْعَالِيَةِ ـ فَقَامَ عُمَرُ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَتْ وَقَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ مَا كَانَ يَقَعُ فِي نَفْسِي إِلاَّ ذَاكَ وَلَيَبْعَثَنَّهُ اللَّهُ فَلَيَقْطَعَنَّ أَيْدِيَ رِجَالٍ وَأَرْجُلَهُمْ‏.‏ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَكَشَفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَّلَهُ قَالَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي طِبْتَ حَيًّا وَمَيِّتًا، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يُذِيقُكَ اللَّهُ الْمَوْتَتَيْنِ أَبَدًا‏.‏ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ أَيُّهَا الْحَالِفُ عَلَى رِسْلِكَ‏.‏ فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ جَلَسَ عُمَرُ‏.‏ فَحَمِدَ اللَّهَ أَبُو بَكْرٍ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ أَلاَ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ‏.‏ وَقَالَ ‏{‏إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ‏}‏ وَقَالَ ‏{‏وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ‏}‏ قَالَ فَنَشَجَ النَّاسُ يَبْكُونَ ـ قَالَ ـ وَاجْتَمَعَتِ الأَنْصَارُ إِلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ فَقَالُوا مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ، فَذَهَبَ إِلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ، فَذَهَبَ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ فَأَسْكَتَهُ أَبُو بَكْرٍ، وَكَانَ عُمَرُ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا أَرَدْتُ بِذَلِكَ إِلاَّ أَنِّي قَدْ هَيَّأْتُ كَلاَمًا قَدْ أَعْجَبَنِي خَشِيتُ أَنْ لاَ يَبْلُغَهُ أَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَتَكَلَّمَ أَبْلَغَ النَّاسِ فَقَالَ فِي كَلاَمِهِ نَحْنُ الأُمَرَاءُ وَأَنْتُمُ الْوُزَرَاءُ‏.‏ فَقَالَ حُبَابُ بْنُ الْمُنْذِرِ لاَ وَاللَّهِ لاَ نَفْعَلُ، مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لاَ، وَلَكِنَّا الأُمَرَاءُ وَأَنْتُمُ الْوُزَرَاءُ هُمْ أَوْسَطُ الْعَرَبِ دَارًا، وَأَعْرَبُهُمْ أَحْسَابًا فَبَايِعُوا عُمَرَ أَوْ أَبَا عُبَيْدَةَ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ بَلْ نُبَايِعُكَ أَنْتَ، فَأَنْتَ سَيِّدُنَا وَخَيْرُنَا وَأَحَبُّنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَأَخَذَ عُمَرُ بِيَدِهِ فَبَايَعَهُ، وَبَايَعَهُ النَّاسُ، فَقَالَ قَائِلٌ قَتَلْتُمْ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ قَتَلَهُ اللَّهُ‏.‏

ترجمه

اسماعیل بن عبدالله به ما حدیث نقل کرد، سلیمان بن بلال از هشام بن عروه، از عروه بن زبیر، و او از عایشه رضی الله عنها همسر پیامبر ﷺ روایت کرد که چون رسول خدا ﷺ رحلت فرمودند، ابوبکر در مکانی به نام سُنَح (اسماعیل می‌گوید: یعنی عالیه) بود. عمر برخاست و گفت:

«به خدا سوگند! رسول خدا ﷺ نمرده است.» عایشه رضی الله عنها فرمود: عمر همچنین گفت: «به خدا سوگند! جز این اندیشه‌ای در دلم نبود که خداوند ایشان را دوباره زنده خواهد کرد و دست‌ها و پاهای مردانی را قطع خواهد نمود.» سپس ابوبکر آمد، پارچه را از چهره رسول خدا ﷺ کنار زد، ایشان را بوسید و عرض کرد: «پدر و مادرم فدایت باد! در زندگی پاکیزه بودی و در مرگ نیز پاکیزه‌ای. قسم به آن ذاتی که جانم در دست اوست، خداوند هرگز دو مرگ را به تو نخواهد چشانید.» آنگاه بیرون رفت و فرمود: «ای سوگندخورنده! آرام باش.» چون ابوبکر سخن آغاز کرد، عمر نشست. ابوبکر خداوند را حمد و ثنا گفت و فرمود: «آگاه باشید! هر کس محمد ﷺ را می‌پرستید، همانا محمد ﷺ وفات یافته است، اما هر کس الله را می‌پرستد، پس الله زنده است و هرگز نمی‌میرد.» سپس این آیه را تلاوت کرد: {همانا تو خواهی مرد و آنان نیز خواهند مرد} (۳۹:۳۰). و نیز خواند: {محمد جز پیامبری نیست که پیش از او پیامبران بسیاری گذشته‌اند؛ آیا اگر بمیرد یا کشته شود، شما بر پاشنه‌های خود بازخواهید گشت؟ و هر کس بر پاشنه‌هایش بازگردد، هیچ زیانی به خدا نخواهد رساند و خداوند سپاسگزاران را پاداش خواهد داد} (۳:۱۴۴). راوی گوید: مردم هق‌هق گریستند. سپس انصار در سقیفه بنی ساعده نزد سعد بن عباده گرد آمدند و گفتند: «از ما امیری باشد و از شما امیری.» پس ابوبکر، عمر بن خطاب و ابوعبیده جراح به نزد آنان رفتند. عمر خواست سخن بگوید ولی ابوبکر او را ساکت کرد. عمر بعدها می‌فرمود: «به خدا سوگند! قصدم تنها این بود که سخنانی آماده کرده بودم که به دلم نشسته بود و بیم داشتم ابوبکر نتواند آن‌چنان شیوا بیان کند.» سپس ابوبکر سخن گفت و رساترین کلام را ایراد کرد. در سخنان خود فرمود: «ما امیرانیم و شما وزیران (مشاوران).» حباب بن منذر گفت: «نه، به خدا سوگند! چنین نکنیم؛ از ما امیری و از شما امیری.» ابوبکر فرمود: «خیر، بلکه ما امیرانیم و شما وزیران، زیرا قریش میان عرب جایگاهی میانه و اصیل‌ترین تبار را دارند. پس با عمر یا ابوعبیده جراح بیعت کنید.» عمر گفت: «بلکه ما با تو بیعت می‌کنیم، زیرا تو سرور مایی، بهترین مایی و محبوب‌ترین فرد نزد رسول خدا ﷺ هستی.» سپس عمر دست او را گرفت و بیعت کرد و مردم نیز با او بیعت کردند. شخصی گفت: «سعد بن عباده را کشتید.» عمر گفت: «خداوند او را کشت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابوبکر پس از وفات پیامبر ﷺ جامعه را گرد هم آورد.

پیشینه و سبب بیان

این حدیث رویدادهای بلافاصله پس از وفات پیامبر ﷺ را شرح می‌دهد: ابوبکر آیات قرآن دربارهٔ مرگ‌پذیری را به جامعه یادآوری کرد و انصار و مهاجران دربارهٔ رهبری به گفت‌وگو پرداختند.

توضیح واژه‌های دشوار
انصار

ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانانِ مکه حمایت کردند.

سقیفه

محلّ گردهماییِ سرپوشیدهٔ طایفهٔ بنی‌ساعده در مدینه.

بیعت

تعهد به حمایت و اطاعت از یک رهبر در چارچوب آنچه عادلانه است.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک تأکید می‌کنند که ابوبکر با یادآوری آیات قرآن به جامعه کمک کرد با وفات پیامبر ﷺ روبه‌رو شود و عبادت را تنها متوجه الله نگه دارد. این روایت همچنین اهمیت مشورت و جلوگیری از تفرقه هنگام تصمیم‌گیری دربارهٔ رهبری را نشان می‌دهد. شرح او از رویدادها گزارشی تاریخی است، نه حکمی مستقل که همهٔ شکل‌های بعدی حکومت را تجویز کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام دریافت خبری تکان‌دهنده، در قرآن آرامش بجویید و با دقت و روشنی سخن بگویید.
  2. برای تصمیم‌های مهم اجتماعی، زمانی برای مشورت بگذارید و از تفرقه جلوگیری کنید.
  3. به کسانی که دیدگاه‌های متفاوت دارند احترام بگذارید و توجه را به آنچه جامعه را متحد می‌کند معطوف کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.