غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4409

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ ـ هُوَ ابْنُ سَعْدٍ ـ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ عَادَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ وَجَعٍ، أَشْفَيْتُ مِنْهُ عَلَى الْمَوْتِ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَلَغَ بِي مِنَ الْوَجَعِ مَا تَرَى، وَأَنَا ذُو مَالٍ وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ لِي وَاحِدَةٌ أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَفَأَتَصَدَّقُ بِشَطْرِهِ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَالثُّلُثِ قَالَ ‏"‏ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ، إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ، وَلَسْتَ تُنْفِقُ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ أُجِرْتَ بِهَا، حَتَّى اللُّقْمَةَ تَجْعَلُهَا فِي فِي امْرَأَتِكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ آأُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ ‏"‏ إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً تَبْتَغِي بِهِ وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ دَرَجَةً وَرِفْعَةً، وَلَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ، وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ‏.‏ لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ رَثَى لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُوُفِّيَ بِمَكَّةَ ‏"‏‏.‏

ترجمه

احمد بن یونس برای ما حدیث کرد، ابراهیم — یعنی ابن سعد — برای ما حدیث کرد، ابن شهاب از عامر بن سعد، از پدرش روایت کرد که گفت: در حجةالوداع پیامبر ﷺ به عیادت من آمدند در حالی که به بیماری سختی مبتلا بودم که مرا تا لبه مرگ کشانده بود. گفتم:

«ای رسول خدا ﷺ! بیماری‌ام به جایی رسیده که می‌بینید و من مال فراوانی دارم ولی جز یک دختر، وارث دیگری ندارم. آیا دو سوم مالم را صدقه دهم؟» فرمودند: «خیر.» گفتم: «آیا نیمی از آن را؟» فرمودند: «خیر.» گفتم: «پس یک سوم آن را؟» فرمودند: «یک سوم هم زیاد است. اینکه وارثانت را ثروتمند رها کنی بهتر از آن است که آنان را فقیر و دست‌نیاز مردم بگذاری. و هر هزینه‌ای که برای طلب رضای الله انجام دهی، پاداش آن را خواهی گرفت، حتی لقمه‌ای که در دهان همسرت می‌گذاری.» گفتم: «ای رسول خدا ﷺ! آیا پس از رفتن یارانم (به مدینه) جا خواهم ماند؟» فرمودند: «اگر جا بمانی و عملی برای رضای الله انجام دهی، بر درجه و مقام تو افزوده خواهد شد. شاید بدین منظور جا بمانی تا گروهی از تو سود برند و گروهی دیگر زیان ببینند. بار خدایا! هجرت یارانم را کامل گردان و آنان را به عقب بازنگردان. اما سعد بن خوله بیچاره...» رسول خدا ﷺ برای او اندوهگین شدند زیرا در مکه وفات یافت.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

بخشندگی کن، اما از آسایش وارثانت نیز محافظت کن.

پیشینه و سبب بیان

سعد بن ابی‌وقاص در جریان حج وداع به‌شدت بیمار بود و از پیامبر ﷺ پرسید چه مقدار از دارایی‌اش را می‌تواند به صدقه بدهد، زیرا تنها دخترش وارث او بود.

توضیح واژه‌های دشوار
یک سوم

حداکثر بخشی از میراث که بر اساس این روایت، شخص می‌تواند به‌عنوان وصیت تعیین کند؛ وارثان باید سهم‌های مقرر خود را حفظ کنند.

جستن خشنودی الله

عمل کردن با نیت خالص برای به‌دست‌آوردن خشنودی الله.

هجرت

هجرت: خروج مسلمانان از مکه به مدینه به‌خاطر ایمانشان.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این سخن چنین نتیجه می‌گیرند که وصیت برای امور خیریه نباید بیش از یک‌سوم دارایی باشد و گاهی کمتر از آن بهتر است، به‌ویژه هنگامی که در غیر این صورت وارثان در تنگنا می‌مانند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت، حد یک‌سوم را برای وصیت پس از وفات می‌پذیرند؛ وصیت بیش از این مقدار، پس از تحقق ارث، به رضایت وارثان نیاز دارد. همچنین هزینه‌های روزانه خانواده نیز می‌تواند پاداش به همراه داشته باشد، اگر با اخلاص و برای خشنودی الله انجام شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام برنامه‌ریزی برای وصیت خیریه، حقوق و امنیت مالی وارثانت را نیز در نظر بگیر.
  2. همچنین رسیدگی به خانواده‌ات را، هنگامی که آن را با نیتی خالص انجام می‌دهی، عبادتی به شمار آور.
  3. در صورت بیماری یا تصمیم‌های مالی بزرگ، درباره احکام اسلامی وصیت‌ها و ارث، از متخصصان مشورت بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.