Sahih al-Bukhari، حدیث 4549
روایتشده توسط Abdullah ibn Masud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2أَبُو عَوَانَةَ
- 3الأَعْمَشِ
- 4أَبِي وَائِلٍ
- 5عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ يَمِينَ صَبْرٍ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ. قَالَ فَدَخَلَ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ وَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قُلْنَا كَذَا وَكَذَا. قَالَ فِيَّ أُنْزِلَتْ كَانَتْ لِي بِئْرٌ فِي أَرْضِ ابْنِ عَمٍّ لِي قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بَيِّنَتُكَ أَوْ يَمِينُهُ " فَقُلْتُ إِذًا يَحْلِفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانٌ ".
حجاج بن مِنهال برای ما حدیث کرد، ابوعوانه برای ما حدیث کرد، از اعمش، از ابوائل، از عبدالله بن مسعود — رضي الله عنه — که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند:
«هر کس سوگند صبر (دروغین) بخورد تا مال مسلمانی را به ناحق تصاحب کند، در حالی با خداوند ملاقات خواهد کرد که خدا بر او خشمگین است.» سپس خداوند در تأیید این سخن نازل فرمود: {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ} تا انتهای آیه. او گفت: سپس اشعث بن قیس وارد شد و پرسید: «ابوعبدالرحمن چه چیزی برای شما نقل میکند؟» گفتیم: «فلان و فلان چیز.» او گفت: «این آیه درباره من نازل شده است. چاهی در زمین پسرعمویم داشتم (که او مالکیت مرا انکار کرد). پیامبر ﷺ به من فرمودند: 'یا دلیل بیاور یا او سوگند یاد کند.' گفتم: 'ای رسول خدا ﷺ، پس حتماً سوگند دروغ خواهد خورد.' پیامبر ﷺ فرمودند: 'هر کس سوگند صبر بخورد تا مال مسلمانی را به ناحق ببرد و در آن دروغگو باشد، در حالی با خداوند ملاقات خواهد کرد که خدا بر او خشمگین است.'"
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سوگند دروغ برای تصاحب مال دیگری، خشم الله را در پی دارد.
اشعث بن قیس نقل کرد که دربارهٔ چاهی در زمین پسرعمویش اختلاف داشت. پیامبر ﷺ قاعدهٔ اثبات را بیان فرمود: مدعی باید دلیل بیاورد، وگرنه از منکر سوگند گرفته میشود. اشعث بیم داشت که پسرعمویش سوگند دروغ بخورد؛ در پی آن، هشدار سختی بیان شد. این روایت آن ماجرا را با آیهٔ ۷۷ سورهٔ آلعمران پیوند میدهد.
سوگندی که در یک اختلاف، به درخواست قاضی از منکر گرفته میشود.
گرفتن مال کسی بدون داشتن حق آن بر پایهٔ احکام اسلامی.
هشداری سخت دربارهٔ از دست دادن پاداش الهی، بهسبب فروختن پیمان با الله در برابر سود دنیوی.
عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه میگیرند که سوگند آگاهانهٔ دروغ برای بهدستآوردن مال، گناهی بزرگ است و حقی بر آن مال ایجاد نمیکند. سخن دربارهٔ دلیل و سوگند، شیوهٔ رسیدگی به اختلاف را روشن میسازد: مدعی باید دلیل بیاورد و اگر دلیلی در دست نباشد، ممکن است از منکر خواسته شود سوگند بخورد. این روند، دروغ را روا نمیکند؛ کسی که سوگند دروغ میخورد در برابر الله مسئول میماند و باید ستم را جبران کند. فقیهان این قواعد را در چارچوب آیین دادرسی اسلامی بررسی میکنند و تأکید دارند که حقوق با فریب از میان نمیرود.
- هرگز برای پیروزشدن در اختلاف مالی سوگند دروغ نخورید؛ مالِ ناحق بهدستآمده را بازگردانید.
- برای توافقهای مربوط به پول، مالکیت یا بدهی، اسناد و گواهان روشن و معتبر نگه دارید.
- اگر اختلافی دارید، از راه دلیل و با کمک میانجی یا قاضی صلاحیتدار، راهحلی منصفانه بجویید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.