تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4550

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Masud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2أَبُو عَوَانَةَ
  3. 3الأَعْمَشِ
  4. 4أَبِي وَائِلٍ
  5. 5عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ يَمِينَ صَبْرٍ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏"‏‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ‏.‏ قَالَ فَدَخَلَ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ وَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قُلْنَا كَذَا وَكَذَا‏.‏ قَالَ فِيَّ أُنْزِلَتْ كَانَتْ لِي بِئْرٌ فِي أَرْضِ ابْنِ عَمٍّ لِي قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَيِّنَتُكَ أَوْ يَمِينُهُ ‏"‏ فَقُلْتُ إِذًا يَحْلِفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانٌ ‏"‏‏.‏

ترجمه

حجاج بن منهال برای ما حدیث کرد، ابوعوانه برای ما حدیث کرد، از اعمش، از ابوائل، از عبدالله بن مسعود رضی الله عنه که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند:

«هر کس سوگند دروغین (سوگند صبر) بخورد تا مال مسلمانی را به ناحق تصاحب کند، در حالی با خداوند ملاقات خواهد کرد که خدا بر او خشمگین است.» سپس خداوند در تأیید این سخن نازل فرمود: {کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهای ناچیزی می‌فروشند، بهره‌ای در آخرت ندارند...} تا انتهای آیه. راوی گفت: سپس اشعث بن قیس وارد شد و پرسید: «ابوعبدالرحمن چه چیزی برای شما نقل می‌کند؟» گفتیم: «فلان و فلان.» او گفت: «این آیه درباره من نازل شده است. چاهی در زمین پسرعمویم داشتم.» پیامبر ﷺ فرمودند: «یا باید دلیل و مدرکی ارائه دهی یا او سوگند یاد کند.» گفتم: «ای رسول خدا ﷺ، پس او قطعاً سوگند دروغ خواهد خورد!» آنگاه پیامبر ﷺ فرمودند: «هر کس برای تصاحب ناحق مال مسلمانی سوگند صبر بخورد و در آن دروغگو باشد، در حالی با خداوند دیدار خواهد کرد که خدا بر او خشمناک است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سوگند دروغ برای تصاحب مال دیگری، خشم خداوند را در پی دارد.

پیشینه و سبب بیان

اَشعث بن قیس نقل کرد که بر سر چاهی در زمین پسرعمویش اختلافی پیش آمده بود. پیامبر ﷺ قاعده اثبات را بیان کرد: مدعی باید دلیل بیاورد، وگرنه طرف دیگر سوگند یاد می‌کند. اَشعث بیم داشت که پسرعمویش دروغ سوگند بخورد؛ پس پیامبر ﷺ درباره پیامدهای سنگین چنین سوگندی هشدار داد. اَشعث گفت آیاتی که در این زمینه نازل شده‌اند، درباره او نازل شدند.

توضیح واژه‌های دشوار
سوگند قاطع (یمین صبر)

سوگندی رسمی که در یک دعوا، به درخواست قاضی یا مرجع صلاحیت‌دار دیگری ادا می‌شود.

بهره‌ای در آخرت ندارد

هشداری جدی که نشان می‌دهد شخص با این گناه، بخشی از پاداش و خیر آخرت را از دست می‌دهد.

دلیل یا سوگند

مدعی باید ادعای خود را با دلیل ثابت کند؛ اگر دلیلی نباشد، ممکن است از طرف مقابل خواسته شود سوگند بخورد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که مال و حقوق دیگران مصون از تعرض است و سوگند دروغ آگاهانه برای به‌دست‌آوردن مال دیگری گناهی بزرگ است. این روایت قاعده قضاییِ بر عهده بودن دلیل بر مدعی و امکان درخواست سوگند از طرف منکر را تأیید می‌کند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت در کلیات این قاعده را می‌پذیرند، هرچند شرایط و استثناهای حقوقی دیگری نیز دارند. توبه به‌تنهایی برای جبران حق پایمال‌شده کافی نیست: مال باید بازگردانده شود یا صاحب حق خسارت دریافت کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در اختلاف‌ها، ادعای خود را صادقانه با دلیل ثابت کن و برای به‌دست‌آوردن حقی، واقعیت‌ها را جعل نکن.
  2. مالی را که با سوگند دروغ یا فریب به‌دست آورده‌ای بازگردان و زیان صاحب حق را جبران کن.
  3. سوگند در دادگاه را جدی بگیر؛ سوگند وسیله‌ای برای تقویت ادعای ناحق نیست.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.