تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4589

روایت‌شده توسط Zayd ibn Thabit. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Zayd ibn Thabit

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِت ٍ ـ رضى الله عنه ـ ‏{‏فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ‏}‏ رَجَعَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أُحُدٍ، وَكَانَ النَّاسُ فِيهِمْ فِرْقَتَيْنِ فَرِيقٌ يَقُولُ اقْتُلْهُمْ‏.‏ وَفَرِيقٌ يَقُولُ لاَ فَنَزَلَتْ ‏{‏فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ‏}‏ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهَا طَيْبَةُ تَنْفِي الْخَبَثَ كَمَا تَنْفِي النَّارُ خَبَثَ الْفِضَّةِ ‏"‏‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار برایم حدیث نقل کرد، غندر و عبدالرحمن برایمان نقل کردند، هر دو گفتند: شعبه برایمان نقل کرد، از عدی، او از عبدالله بن یزید، و او از زید بن ثابت رضی الله عنه روایت کرد درباره آیه: {پس چرا شما در مورد منافقان دو دسته شده‌اید؟} ایشان فرمودند: گروهی از اصحاب پیامبر ﷺ از جنگ احد بازگشتند (یعنی از شرکت در نبرد خودداری کردند)، بدین سبب مردم درباره آنان به دو دسته تقسیم شدند؛ دسته‌ای می‌گفتند:

«آنان را بکشید» و دسته‌ای دیگر می‌گفتند: «نه». سپس این آیه نازل شد: {پس چرا شما در مورد منافقان دو دسته شده‌اید؟} و ایشان ﷺ فرمودند: «همانا این شهر طیبه (مدینه) است؛ پلیدی‌ها را بیرون می‌راند، همان‌گونه که آتش ناخالصی نقره را بیرون می‌راند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

مدینه جامعهٔ خود را پالایش می‌کند و حقیقتِ نفاق را آشکار می‌سازد.

پیشینه و سبب بیان

پس از بازگشت برخی از یاران پیامبر از اُحد، مسلمانان دربارهٔ چگونگی برخورد با آنان اختلاف نظر داشتند. سورهٔ نساء، آیهٔ ۸۸، در این باره نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
طَیبه

نامی برای مدینه؛ این واژه بر نیکی و پاکی دلالت دارد.

ناخالصی‌های نقره

مواد نامطلوبی که هنگام گداختن نقره از آن جدا می‌شوند.

منافقان

کسانی که در ظاهر ایمان نشان می‌دهند، اما در باطن کفر را پنهان می‌کنند.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان سخن دربارهٔ طَیبه را به اثر پاک‌کنندهٔ ویژه‌ای پیوند می‌دهند که خداوند به مدینه عطا کرده است. تشبیه آن به آتشی که ناخالصی‌های نقره را جدا می‌کند، بر این نکته تأکید دارد که این شهر بدی‌ها را آشکار و دور می‌سازد. همچنین، زمینهٔ آیهٔ ۴:۸۸ می‌آموزد که در اتهام‌های جدی نباید بر برداشت شخصی یا تعصب گروهی تکیه کرد، بلکه باید از وحی راهنمایی گرفت. فقیهان از این روایت اختیار عمومی برای منافق خواندن یا مجازات کردن مردم بدون دلیل استنباط نمی‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. از محکوم کردن شتاب‌زدهٔ مردم بپرهیزید؛ داوری‌های جدی را با دانش معتبر و معیارهای عادلانه بسنجید.
  2. هنگام اختلاف، نه در پی جناح‌بندی، بلکه در پی راهنمایی قرآن و سنت صحیح باشید.
  3. با رفتار صادقانه و نام‌گذاری سنجیدهٔ رفتار زیان‌بار، به پاکی جامعه کمک کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.