تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4650

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا ابْنِ عُمَرَ

Sahih (معتبر)
  1. 1الْحَسَنُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى
  3. 3حَيْوَةُ
  4. 4بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو
  5. 5بُكَيْرٍ
  6. 6نَافِعٍ
  7. 7ابْنِ عُمَرَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَجُلاً، جَاءَهُ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَلاَ تَسْمَعُ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ ‏{‏وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ، فَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ لاَ تُقَاتِلَ كَمَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ‏.‏ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي أَغْتَرُّ بِهَذِهِ الآيَةِ وَلاَ أُقَاتِلُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أَغْتَرَّ بِهَذِهِ الآيَةِ الَّتِي يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا‏}‏ إِلَى آخِرِهَا‏.‏ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ ‏{‏وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ‏}‏‏.‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ قَدْ فَعَلْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ كَانَ الإِسْلاَمُ قَلِيلاً، فَكَانَ الرَّجُلُ يُفْتَنُ فِي دِينِهِ، إِمَّا يَقْتُلُوهُ وَإِمَّا يُوثِقُوهُ، حَتَّى كَثُرَ الإِسْلاَمُ، فَلَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ، فَلَمَّا رَأَى أَنَّهُ لاَ يُوَافِقُهُ فِيمَا يُرِيدُ قَالَ فَمَا قَوْلُكَ فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ‏.‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ مَا قَوْلِي فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ أَمَّا عُثْمَانُ فَكَانَ اللَّهُ قَدْ عَفَا عَنْهُ، فَكَرِهْتُمْ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَابْنُ عَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَتَنُهُ‏.‏ وَأَشَارَ بِيَدِهِ وَهَذِهِ ابْنَتُهُ أَوْ بِنْتُهُ حَيْثُ تَرَوْنَ‏.‏

ترجمه

حسن بن عبدالعزیز به ما حدیث کرد، عبدالله بن یحیی به او حدیث کرد، حیوه از بکر بن عمرو، از بُکیر، از نافع و از ابن عمر رضی الله عنهما روایت کرده است که مردی نزد او آمد و گفت:

«ای ابوعبدالرحمن! آیا نمی‌شنوی آنچه را خداوند در کتابش فرموده است: ﴿وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا﴾ تا پایان آیه؟ پس چه چیزی تو را باز می‌دارد که طبق دستور خداوند در کتابش نجنگی؟» ابن عمر فرمود: «ای برادرزاده‌ام! اینکه به خاطر این آیه مورد سرزنش قرار گیرم که چرا نجنگیده‌ام، برای من محبوب‌تر است از آنکه به خاطر آیه‌ای دیگر سرزنش شوم که خداوند متعال در آن می‌فرماید: ﴿وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا﴾ تا پایان آیه.» آن مرد گفت: «اما خداوند می‌فرماید: ﴿وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ﴾.» ابن عمر پاسخ داد: «ما این کار را در زمان رسول الله ﷺ انجام دادیم، آنگاه که اسلام اندک بود و مرد در دینش دچار فتنه می‌شد؛ یا او را می‌کشتند یا به بند می‌کشیدند. اما چون اسلام گسترش یافت و زیاد شد، دیگر فتنه‌ای باقی نماند.» وقتی آن مرد دید که ابن عمر با نظر او موافق نیست، پرسید: «پس درباره علی و عثمان چه می‌گویی؟» ابن عمر فرمود: «درباره علی و عثمان چه بگویم؟ اما عثمان، خداوند از او درگذشت، ولی شما دوست نداشتید که خداوند از او بگذرد. و اما علی، پسرعموی رسول الله ﷺ و داماد اوست.» سپس با دست اشاره کرد و فرمود: «و این هم خانه دختر اوست که شما می‌بینید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابن عمر در جریان جنگ داخلی، از روی احتیاط کناره گرفت تا مبادا مؤمنی را بکشد.

توضیح واژه‌های دشوار
فتنه

در اینجا، آزار و فشاری که مردم را وادار می‌کند از ایمان خود دست بکشند.

جنگ داخلی

درگیری مسلحانه میان گروه‌هایی در جامعه مسلمانان.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که متون مربوط به مقابله با ستم باید در بافت و پیوندشان با یکدیگر فهمیده شوند، نه جدا از هشدارها درباره کشتن مؤمنان. ابن عمر تصمیم گرفت وارد نبردی نشود که در آن خطر کشته‌شدن ناحق یک مسلمان را می‌دید. مذاهب اهل‌سنت نیز بر حفظ جان، پیشگیری از فتنه و بازگرداندن طرف‌های درگیر به آشتی تأکید می‌کنند؛ این روایت دعوتی کلی به انفعال در برابر هرگونه ستم نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. آیات مربوط به جنگ را همراه با متونی بخوانید که از جان مؤمنان پاسداری می‌کنند.
  2. شتاب‌زده وارد درگیری نشوید؛ نخست در پی اطلاعات قابل‌اعتماد و آشتی مسالمت‌آمیز باشید.
  3. درباره اختلاف‌نظرها پیرامون صحابه، محترمانه و بدون اتهام‌زنی گفت‌وگو کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.