تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4653

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السُّلَمِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّبَيْرُ بْنُ خِرِّيتٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ‏}‏ شَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ حِينَ فُرِضَ عَلَيْهِمْ أَنْ لاَ يَفِرَّ وَاحِدٌ مِنْ عَشَرَةٍ، فَجَاءَ التَّخْفِيفُ فَقَالَ رالآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضُعْفًا فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صَابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ‏}‏‏.‏ قَالَ فَلَمَّا خَفَّفَ اللَّهُ عَنْهُمْ مِنَ الْعِدَّةِ نَقَصَ مِنَ الصَّبْرِ بِقَدْرِ مَا خُفِّفَ عَنْهُمْ‏.‏

ترجمه

یحیی بن عبدالله سُلَمی برای ما حدیث کرد، عبدالله بن مبارک به ما خبر داد، جریر بن حازم به ما خبر داد و گفت: زبیر بن خریت به من خبر داد، از عکرمه، از ابن عباس رضی الله عنهما که فرمود: هنگامی که آیه {إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ}

«اگر بیست نفر شکیبا از شما باشند، بر دویست نفر پیروز می‌شوند» نازل شد، این امر بر مسلمانان دشوار آمد؛ زیرا بر آنان واجب گردید که حتی یک نفر نیز در برابر ده نفر نباید بگریزد. سپس حکم تخفیف نازل شد و خداوند فرمود: {الآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضُعْفًا فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صَابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ} «اکنون الله بار شما را سبک گردانید و دانست که در شما ضعفی هست؛ پس اگر صد نفر شکیبا از شما باشند، بر دویست نفر پیروز خواهند شد.» او فرمود: چون الله تعداد دشمنانی را که مسلمانان باید با آنها مقابله می‌کردند کاهش داد، انتظار صبر و استقامت نیز دقیقاً به همان اندازه‌ای که بارشان سبک شده بود، کم شد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

خداوند تکلیف نبرد را سبک کرد و آن را با توان انسان متناسب ساخت.

پیشینه و سبب بیان

این روایت علت را به‌روشنی بیان می‌کند: تکلیف نخست مبنی بر اینکه یک مسلمان در برابر ده دشمن پایداری کند، برای مسلمانان دشوار بود. سپس این نسبت سبک شد و به یک نفر در برابر دو نفر رسید.

توضیح واژه‌های دشوار
پایداری‌کنندگان

مؤمنانی که در نبرد عقب‌نشینی نمی‌کنند و موضع خود را حفظ می‌کنند.

تخفیف

کاهش تکلیف به‌سبب ضعفی که خداوند در میان مؤمنان می‌دانست.

صبر

در اینجا: پایداری و خویشتن‌داری هنگام رویارویی با دشمن.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک این روایت را با آیات پی‌درپی سورهٔ انفال (۸:۶۵–۶۶) مرتبط می‌دانند: نخست از مؤمنان خواسته شد در برابر نیرویی بسیار بزرگ‌تر پایداری کنند؛ سپس این بار به نسبت یک نفر در برابر دو نفر تخفیف یافت. آنان از این آیات نتیجه می‌گیرند که وحی بعدی می‌تواند تکلیفی پیشین را سبک کند و تکالیف دینی، توان انسان را در نظر می‌گیرند. سخن از کاهش متناسب پایداری، نسبت میان دو شمارِ موردنیاز را بیان می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. تکالیف را جدی بگیرید، اما هنگام برنامه‌ریزی برای تلاش خود، توان واقعی‌تان را در نظر داشته باشید.
  2. اگر باری سبک شد، از این فرصت مسئولانه استفاده کنید و به ارزش‌هایتان وفادار بمانید.
  3. در موقعیت‌های دشوار پایدار بمانید و از خداوند و افراد مورداعتماد یاری بجویید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.