Sahih al-Bukhari، حدیث 571
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1مَحْمُودٌآن را به البخاري روایت کرد
- 2عَبْدُ الرَّزَّاقِ
- 3ابْنُ جُرَيْجٍ
- 4نَافِعٌ
- 5عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شُغِلَ عَنْهَا لَيْلَةً، فَأَخَّرَهَا حَتَّى رَقَدْنَا فِي الْمَسْجِدِ، ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ رَقَدْنَا ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا، ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ غَيْرُكُمْ ". وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ لاَ يُبَالِي أَقَدَّمَهَا أَمْ أَخَّرَهَا إِذَا كَانَ لاَ يَخْشَى أَنْ يَغْلِبَهُ النَّوْمُ عَنْ وَقْتِهَا، وَكَانَ يَرْقُدُ قَبْلَهَا. قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قُلْتُ لِعَطَاءٍ وَقَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً بِالْعِشَاءِ حَتَّى رَقَدَ النَّاسُ وَاسْتَيْقَظُوا، وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا، فَقَامَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ الصَّلاَةَ. قَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الآنَ، يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً، وَاضِعًا يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ فَقَالَ " لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوهَا هَكَذَا ". فَاسْتَثْبَتُّ عَطَاءً كَيْفَ وَضَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَأْسِهِ يَدَهُ كَمَا أَنْبَأَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ، فَبَدَّدَ لِي عَطَاءٌ بَيْنَ أَصَابِعِهِ شَيْئًا مِنْ تَبْدِيدٍ، ثُمَّ وَضَعَ أَطْرَافَ أَصَابِعِهِ عَلَى قَرْنِ الرَّأْسِ ثُمَّ ضَمَّهَا، يُمِرُّهَا كَذَلِكَ عَلَى الرَّأْسِ حَتَّى مَسَّتْ إِبْهَامُهُ طَرَفَ الأُذُنِ مِمَّا يَلِي الْوَجْهَ عَلَى الصُّدْغِ، وَنَاحِيَةِ اللِّحْيَةِ، لاَ يُقَصِّرُ وَلاَ يَبْطُشُ إِلاَّ كَذَلِكَ وَقَالَ " لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوا هَكَذَا ".
محمود به ما حدیث کرد و گفت: عبدالرزاق به ما خبر داد و گفت: ابن جریج به من خبر داد و گفت: نافع به من خبر داد و گفت: عبدالله بن عمر برای ما حدیث کرد که رسول خدا ﷺ یک شب مشغول کاری شدند، لذا نماز عشا را چنان به تأخیر انداختند که ما در مسجد خوابیدیم، سپس بیدار شدیم، دوباره خوابیدیم و باز بیدار شدیم. آنگاه پیامبر ﷺ نزد ما آمدند و فرمودند:
«هیچیک از ساکنان زمین جز شما منتظر این نماز نیستند.» عبدالله بن عمر باکی نداشت که نماز را زودتر بخواند یا به تأخیر بیندازد، مگر آنکه بیم داشت خواب بر او غلبه کند و وقت نماز فوت شود؛ و گاهی پیش از نماز عشا میخوابید. ابن جریج گفت: به عطاء گفتم (و او گفت): شنیدم ابن عباس میگفت: رسول خدا ﷺ یک شب نماز عشا را چنان به تأخیر انداختند که مردم خوابیدند و بیدار شدند، و دوباره خوابیدند و بیدار شدند. آنگاه عمر بن خطاب برخاست و عرض کرد: «الصلاة!» (نماز!). عطاء گفت: ابن عباس فرمود: سپس پیامبر خدا ﷺ بیرون آمدند، گویی همین اکنون ایشان را میبینم در حالی که آب از سر مبارکشان میچکید و دست خود را بر سر گذاشته بودند. ایشان فرمودند: «اگر بیم آن نداشتم که بر امتم دشوار باشد، هرآینه دستور میدادم که در همین وقت نماز بخوانند.» من از عطاء پرسیدم تا مطمئن شوم که پیامبر ﷺ چگونه دست خود را بر سر نهادند، همانگونه که ابن عباس خبر داده بود. پس عطاء انگشتانش را کمی از هم باز کرد، سپس نوک آنها را بر کنار سر (گیجگاه) گذاشت و آنها را جمع کرد و بدین سان بر سر کشید تا آنکه انگشت شستش لاله گوش و بخشی از ریش را در سمت صورت لمس کرد. در این حرکت نه سستی کرد و نه شتاب، بلکه دقیقاً همینگونه انجام داد و فرمود: «اگر بیم آن نداشتم که بر امتم دشوار باشد، هرآینه دستور میدادم که در همین وقت نماز بخوانند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ نماز عشا را به تأخیر انداخت و آسایش امت خود را در نظر گرفت.
نماز واجب شبانه؛ آخرین نماز از پنج نماز روزانه.
نماز را پس از آغاز وقت شرعی آن بهجا آوردن.
عالمان از این روایت برداشت میکنند که ترجیح دادن زمان دیرتر برای نماز عشا میتواند فضیلت داشته باشد، بهشرط آنکه وقت نماز به خطر نیفتد و موجب دشواری نامعقول نشود. چهار مکتب فقهی اهلسنت ترجیح تأخیر را در محدوده وقت نماز بررسی میکنند و شرایطی مانند نماز جماعت و خطر خواب ماندن را در نظر میگیرند. سخنان پیامبر ﷺ همچنین نشان میدهد که آسانگیری بر امت از ملاحظات مهم است.
- نماز عشا را فقط زمانی به تأخیر بیندازید که مطمئن باشید آن را در وقتش بهجا میآورید.
- در نماز جماعت، توان و شرایط نمازگزاران را در نظر بگیرید.
- عبادت دینی را بیدلیل برای خود یا دیگران دشوار نکنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.