حسن خلق و آداب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6085

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: حسن خلق و آداب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ نِسْوَةٌ مِنْ قُرَيْشٍ يَسْأَلْنَهُ وَيَسْتَكْثِرْنَهُ، عَالِيَةً أَصْوَاتُهُنَّ عَلَى صَوْتِهِ، فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ عُمَرُ تَبَادَرْنَ الْحِجَابَ، فَأَذِنَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَضْحَكُ فَقَالَ أَضْحَكَ اللَّهُ سِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي فَقَالَ ‏"‏ عَجِبْتُ مِنْ هَؤُلاَءِ اللاَّتِي كُنَّ عِنْدِي، لَمَّا سَمِعْنَ صَوْتَكَ تَبَادَرْنَ الْحِجَابَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَنْتَ أَحَقُّ أَنْ يَهَبْنَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِنَّ فَقَالَ يَا عَدُوَّاتِ أَنْفُسِهِنَّ أَتَهَبْنَنِي وَلَمْ تَهَبْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَ إِنَّكَ أَفَظُّ وَأَغْلَظُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِيهٍ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا لَقِيَكَ الشَّيْطَانُ سَالِكًا فَجًّا إِلاَّ سَلَكَ فَجًّا غَيْرَ فَجِّكَ ‏"‏‏.‏

ترجمه

اسماعیل به ما حدیث کرد، ابراهیم به ما حدیث کرد، از صالح بن کیسان، از ابن شهاب، از عبدالحمید بن عبدالرحمن بن زید بن خطاب، از محمد بن سعد، از پدرش که گفت: عمر بن خطاب رضی الله عنه از رسول خدا ﷺ اجازه ورود خواست، در حالی که نزد ایشان گروهی از زنان قریش بودند که از ایشان درخواست کمک مالی بیشتر می‌کردند و صدایشان را بالاتر از صدای پیامبر برده بودند. چون عمر اجازه دخول خواست، آنان شتابان به حجاب رفتند. پیامبر ﷺ به او اجازه دادند و او وارد شد در حالی که پیامبر ﷺ لبخند می‌زدند. عمر عرض کرد:

«ای رسول خدا! خداوند دندان‌هایتان را همواره خندان بادا، پدر و مادرم فدایت باد!» پیامبر ﷺ فرمودند: «از این زنانی که نزد من بودند تعجب کردم؛ همین که صدای تو را شنیدند، شتابان به حجاب رفتند.» عمر گفت: «ای رسول خدا! شما سزاوارترید که از شما بیم داشته باشند.» سپس رو به آنان کرد و فرمود: «ای دشمنان جان خویش! از من می‌ترسید اما از رسول خدا ﷺ نمی‌ترسید؟» پاسخ دادند: «آری، زیرا تو سخت‌گیرتر و خشن‌تر از رسول خدا ﷺ هستی.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «ای پسر خطاب! سوگند به آنکه جانم در دست اوست، شیطان هرگز تو را در راهی نبیند مگر آنکه راهی غیر از راه تو را پیش گیرد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عمر استواری و قاطعیتی استثنایی داشت، در حالی که پیامبر ﷺ همچنان بردبار و مهربان بود.

پیشینه و سبب بیان

عمر برای ورود اجازه خواست، در حالی که زنانی از قریش نزد پیامبر ﷺ بودند و درخواست حمایت مالی بیشتری داشتند. واکنش آنان به صدای عمر به گفت‌وگویی انجامید که در روایت شرح داده شده است.

توضیح واژه‌های دشوار
پشت پرده رفتن

پشت حائلی رفتن یا از حجاب استفاده کردن.

قاطع‌تر و سخت‌گیرتر

در رفتار، استوارتر و قاطع‌تر از پیامبر ﷺ بودن.

شیطان راه دیگری برمی‌گزیند

تعبیری تصویری برای بیزاری شدید عمر از راه شیطان و استواری اوست.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک یادآور می‌شوند که این روایت استواری و تیزیِ عمر در راه خیر را می‌ستاید، اما در عین حال تفاوت میان این سخت‌گیری و رفتار گذشت‌آمیز پیامبر ﷺ را نشان می‌دهد. زنان اجازه داشتند درخواست حمایت خود را آشکارا بیان کنند؛ صراحت آنان نشان می‌دهد که نزد پیامبر ﷺ احساس امنیت می‌کردند. سخن دربارهٔ شیطان، بیزاری ویژهٔ عمر از بدی را توصیف می‌کند و به معنای معصوم بودن او نیست. عالمان از این روایت قاعده‌ای کلی استنباط نمی‌کنند که مردم باید از فردی سخت‌گیر بیش از فرستادهٔ خدا ﷺ هیبت داشته باشند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از ورود به فضای شخصی دیگران، به شیوه‌ای شایسته اجازه بگیرید.
  2. هنگام مقابله با ستم یا بدی قاطع باشید، اما با دیگران نرم‌خویی کنید.
  3. نیاز خود را با احترام و روشنی مطرح کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.