Sahih al-Bukhari، حدیث 6143
روایتشده توسط Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abu Hathma. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abu Hathma
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرِ الْكُبْرَ ". ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ. قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ. فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ. قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا. قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ.
سلیمان بن حرب برای ما حدیث کرد، حماد بن زید برای ما حدیث کرد، از یحیی بن سعید، از بشیر بن یسار (مولای انصار)، از رافع بن خدیج و سهل بن ابی حثمه که هر دو به آنان خبر دادند که عبدالله بن سهل و محیصه بن مسعود به خیبر رفتند و در میان نخلستانها پراکنده شدند. عبدالله بن سهل کشته شد. سپس عبدالرحمن بن سهل و حویصه و محیصه (دو پسر مسعود) نزد پیامبر ﷺ آمدند و درباره پرونده همراهشان سخن گفتند. عبدالرحمن که جوانترین ایشان بود آغاز به سخن کرد. پیامبر ﷺ فرمودند:
«بزرگتر را مقدم بدار.» (یحیی میگوید: یعنی بزرگتر ابتدا سخن بگوید). سپس درباره همراهشان صحبت کردند. پیامبر ﷺ فرمودند: «آیا پنجاه نفر از شما حاضرند قسم بخورند تا حق دریافت دیه مقتولتان (یا همراهتان) را به دست آورید؟» عرض کردند: «ای رسول خدا ﷺ! این حادثهای است که ما با چشمان خود ندیدهایم.» فرمودند: «پس آیا پنجاه نفر از یهودیان قسم بخورند و شما را از این ادعا بری گردانند؟» عرض کردند: «ای رسول خدا ﷺ! آنان قوم کافر هستند (و ممکن است قسم دروغ بخورند).» آنگاه رسول خدا ﷺ از جانب خود دیه را به آنان پرداخت کرد. سهل میگوید: من یکی از آن شتران ماده را یافتم؛ وارد آغلشان شد و مرا با پایش لگد زد. لیث میگوید: یحیی از بشیر، از سهل برایم حدیث کرد. یحیی میگوید: گمان میکنم او این روایت را همراه با رافع بن خدیج نیز نقل کرده است. و ابن عیینة میگوید: یحیی از بشیر، تنها از سهل برای ما حدیث کرد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
در یک اختلاف جدی، بزرگتر نخست سخن میگوید و رسیدگی به دلیل و مدرک تابع قواعد معین است.
عبدالله بن سهل در نخلستانهای خیبر کشته شد. خویشاوندان او این ماجرا را نزد پیامبر ﷺ مطرح کردند.
پیامبر ﷺ یادآور شد که بزرگترِ جمع باید سخن را آغاز کند.
غرامت مالی به بازماندگان فرد کشتهشده.
روندی رسمی که در ارتباط با اتهام و پرونده، پنجاه سوگند در آن درخواست میشد.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که در گفتوگو باید تقدم و احترام بزرگترها را رعایت کرد، بیآنکه حقیقت یا حق دیگران نادیده گرفته شود. روایت همچنین روند اثبات اسلامی در پرونده قتل را شرح میدهد: صرفِ اتهام کافی نیست و رسیدگی قضایی باید بر پایه قواعد مشخص انجام شود. فقیهان درباره جزئیات اجرای روند سوگندها در فقه بحث کردهاند؛ این بخش مجوزی برای متهم کردن کسی یا اجرای مجازات بهصورت شخصی نیست.
- در گفتوگو به بزرگترها فرصت بدهید تا تجربهشان را بیان کنند.
- بدون دلیل و مدرک کسی را متهم نکنید؛ رسیدگی به اختلافهای جدی را به مراجع قضایی صلاحیتدار بسپارید.
- حتی وقتی موضوع فوری یا احساسی است، در شیوه سخن گفتن احترام را رعایت کنید.
این روایت از همان باب، آن هم به ماجرای عبدالله بن سهل و رویدادهای خیبر میپردازد.
Sahih al-Bukhari · #3173 (Sahih)این روایت نیز ماجرای عبدالله بن سهل را ذکر میکند و به روشن شدن زمینه فقهی روند سوگندها کمک میکند.
Sahih al-Bukhari · #6144 (Sahih)این روایت از همان کتاب، زمینه بیشتری درباره خوشرفتاری و احترام فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.