Sahih al-Bukhari، حدیث 6144
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1مُسَدَّدٌآن را به البخاري روایت کرد
- 2يَحْيَى
- 3عُبَيْدِ اللَّهِ
- 4نَافِعٌ
- 5ابْنِ عُمَرَ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَخْبِرُونِي بِشَجَرَةٍ مَثَلُهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ، تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا، وَلاَ تَحُتُّ وَرَقَهَا ". فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَكَلَّمَ وَثَمَّ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ، فَلَمَّا لَمْ يَتَكَلَّمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هِيَ النَّخْلَةُ ". فَلَمَّا خَرَجْتُ مَعَ أَبِي قُلْتُ يَا أَبَتَاهْ وَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ. قَالَ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَقُولَهَا لَوْ كُنْتَ قُلْتَهَا كَانَ أَحَبَّ إِلَىَّ مِنْ كَذَا وَكَذَا. قَالَ مَا مَنَعَنِي إِلاَّ أَنِّي لَمْ أَرَكَ وَلاَ أَبَا بَكْرٍ تَكَلَّمْتُمَا، فَكَرِهْتُ.
مُسَدَّد برای ما حدیث کرد، یحیی برای ما حدیث کرد، از عبیدالله، نافِع برایم حدیث کرد، از ابن عمر رضی الله عنهما که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند:
«به من از درختی خبر دهید که مَثَل آن مانند مَثَل مسلمان است؛ به اذن پروردگارش در هر زمانی میوهاش را میدهد و برگهایش نمیریزد.» در دلم گذشت که آن درخت خرماست، اما چون ابوبکر و عمر حضور داشتند، از سخن گفتن کراهت داشتم. وقتی کسی سخنی نگفت، پیامبر ﷺ فرمودند: «آن درخت خرماست.» سپس هنگامی که همراه پدرم بیرون آمدم، گفتم: «ای پدر جان! در دلم گذشت که آن درخت خرماست.» ایشان فرمودند: «چه چیزی مانع شد که آن را بگویی؟ اگر گفته بودی، برایم محبوبتر از فلان و فلان چیز بود.» گفتم: «هیچ چیز مانعم نشد جز اینکه دیدم شما و ابوبکر سخن نگفتید، لذا من نیز ناخوش داشتم که سخن بگویم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
مسلمان به درخت خرما میماند: استوار است و پیوسته سود میرساند.
درختی که خرما میدهد و بخشهای گوناگون آن به شکلهای مختلف سودمند است.
درخت به خواست و تقدیر الله میوه میدهد.
تشبیهی که با آوردن نمونهای آشنا، درسی را منتقل میکند.
عالمان کلاسیک این تشبیه را با توجه به استواری و سودمندی پایدار درخت خرما توضیح میدهند: مسلمان نیز باید نیکی کند و برای دیگران سودمند باشد. این روایت همچنین میآموزد که فرد جوانتر میتواند از روی احترام به بزرگترها فرصت بدهد؛ اما ابن عمر نشان داد که فروتنی به معنای پنهان کردن دانش نیست. پیامبر ﷺ با طرح پرسشی و استفاده از نمونهای آشنا، مردم را به اندیشیدن واداشت.
- هر روز از خود بپرسید چگونه میتوانید با گفتار یا کردار به دیگران سود برسانید.
- از روی احترام برای بزرگترها جا باز کنید، اما هرگاه شایسته بود پاسخی سودمند را در میان بگذارید.
- برای انتقال دانش به شیوهای دوستانه، از نمونههای قابلفهم استفاده کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.