Sahih al-Bukhari، حدیث 689
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَآن را به البخاري روایت کرد
- 2مَالِكٌ
- 3ابْنِ شِهَابٍ
- 4أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ عَنْهُ، فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ، فَصَلَّى صَلاَةً مِنَ الصَّلَوَاتِ وَهْوَ قَاعِدٌ، فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا، فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا، فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ. فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ. وَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا، وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الْحُمَيْدِيُّ قَوْلُهُ " إِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا ". هُوَ فِي مَرَضِهِ الْقَدِيمِ، ثُمَّ صَلَّى بَعْدَ ذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا وَالنَّاسُ خَلْفَهُ قِيَامًا، لَمْ يَأْمُرْهُمْ بِالْقُعُودِ، وَإِنَّمَا يُؤْخَذُ بِالآخِرِ فَالآخِرِ مِنْ فِعْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
عبدالله بن یوسف برای ما حدیث کرد و گفت: مالک به ما خبر داد، از ابن شهاب، از انس بن مالک که رسول خدا ﷺ بر اسبی سوار شدند و از آن به زمین افتادند و پهلوی راستشان زخمی شد. سپس یکی از نمازها را نشسته خواندند و ما نیز پشت سر ایشان نشسته نماز خواندیم. چون از نماز فارغ شدند، فرمودند:
«همانا امام قرار داده شده تا به او اقتدا شود؛ پس هرگاه ایستاده نماز خواند، شما نیز ایستاده بخوانید؛ هرگاه به رکوع رفت، شما نیز به رکوع روید؛ هرگاه سر برداشت، شما نیز سر بردارید؛ و هرگاه گفت: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ»، بگویید: «رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ». و هرگاه ایستاده نماز خواند، شما ایستاده بخوانید و هرگاه نشسته نماز خواند، شما همه نشسته بخوانید.» ابوعبدالله گفت: حمیدی گفته است که سخن پیامبر ﷺ مبنی بر اینکه «هرگاه نشسته نماز خواند، شما نشسته بخوانید» مربوط به بیماری پیشین ایشان بود. سپس بعد از آن، پیامبر ﷺ در بیماری آخر عمرشان نشسته نماز خواندند در حالی که مردم پشت سرشان ایستاده بودند و ایشان به آنها دستور ندادند که بنشینند. و تنها آخرین فعل پیامبر ﷺ ملاک عمل است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
امام در حالتها و حرکات نماز پیروی میشود.
پیامبر ﷺ از اسب افتادند و پهلوی راستشان آسیب دید. هنگام نماز نشسته نماز خواندند و حاضران نیز نشسته به ایشان اقتدا کردند. بخاری همچنین نقل میکند که پیامبر ﷺ بعدها در حالی که نشسته بودند امامت کردند و مردم پشت سر ایشان ایستادند؛ ازاینرو، بنا بر نظر حُمَیدی، عمل متأخرتر ملاک است.
امام نماز جماعت را هدایت میکند؛ نمازگزاران از حرکات او پیروی میکنند و از او پیشی نمیگیرند.
یعنی: خداوند ستایش کسی را که او را میستاید میشنود. نمازگزاران پاسخ میدهند: «رَبَّنا وَلَكَ الحَمْد»؛ یعنی «پروردگارا، ستایش از آنِ توست».
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که نمازگزاران باید در رکوع، برخاستن و دیگر حرکات نماز از امام پیروی کنند و از او پیشی نگیرند. توضیح پایانی بخاری، همراه با شرح حُمَیدی، روشن میکند که دستور نخست درباره نماز خواندنِ نشسته پشت سر امام نشسته، بعدها با نمازی جایگزین شد که پیامبر ﷺ نشسته امامت کردند و جماعت ایستاده بود. چهار مذهب فقهی اهلسنت جزئیات نماز پشت سر امام نشسته را بررسی کردهاند؛ آنان این عمل متأخر را دلیلی مهم میدانند که جماعت هنگام نشسته بودن امام، لزوماً مجبور نیست نشسته نماز بخواند.
- با آرامش از حرکات امام پیروی کنید و پیش از او حرکت نکنید.
- پاسخهای مقرر هنگام برخاستن از رکوع را بیاموزید و در زمان درست بر زبان آورید.
- در مسائل فقهی، روایت را بهطور کامل و ترتیب زمانیِ سنت پیامبر ﷺ در نظر بگیرید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.