احکام · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 7192

روایت‌شده توسط Sahl bin Abi Hathma. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: احکام
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl bin Abi Hathma

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى، ح حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ هُوَ، وَرِجَالٌ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ، فَأُخْبِرَ مُحَيِّصَةُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ، فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ‏.‏ قَالُوا مَا قَتَلْنَاهُ وَاللَّهِ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ، وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ ـ وَهْوَ أَكْبَرُ مِنْهُ ـ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ، فَذَهَبَ لِيَتَكَلَّمَ وَهْوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ السِّنَّ، فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ، وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ ‏"‏‏.‏ فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ بِهِ، فَكُتِبَ مَا قَتَلْنَاهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتِ الدَّارَ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ فَرَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن یوسف برای ما حدیث نقل کرد، مالک از ابی‌لیلی به ما خبر داد؛ و اسماعیل نیز برای ما حدیث گفت که مالک از ابی‌لیلی بن عبدالله بن عبدالرحمن بن سهل، از سهل بن ابی‌حَثْمَه روایت کرده است که او خودش و بزرگانی از قومش به وی اطلاع دادند که عبدالله بن سهل و مُحَیِّصَه به دلیل تنگدستی و سختی معیشت به خیبر رفتند. سپس به محیصه خبر رسید که عبدالله کشته شده و در چاه یا چشمه‌ای انداخته شده است. محیصه نزد یهودیان رفت و گفت:

«به خدا سوگند، شما او را کشته‌اید.» آن‌ها گفتند: «به خدا سوگند، ما او را نکشته‌ایم.» سپس محیصه بازگشت و ماجرا را برای قوم خود تعریف کرد. آنگاه او همراه با برادرش حُوَیِّصَه (که بزرگتر از او بود) و عبدالرحمن بن سهل خدمت پیامبر ﷺ شرفیاب شدند. کسی که در خیبر حضور داشت (محیصه) خواست سخن بگوید، اما پیامبر ﷺ به محیصه فرمودند: «بزرگتر! بزرگتر!» یعنی اولویت سخن گفتن با مسن‌تر است. ابتدا حویصه سخن گفت و سپس محیصه. رسول الله ﷺ فرمودند: «یا باید دیه companionتان را بپردازند و یا اعلام جنگ کنند.» سپس رسول الله ﷺ در این باره به آنان نامه نوشتند و آن‌ها در پاسخ نوشتند که ما او را نکشته‌ایم. آنگاه رسول الله ﷺ به حویصه، محیصه و عبدالرحمن فرمودند: «آیا حاضرید قسم بخورید و مستحق دریافت خون‌بهای همراهتان شوید؟» گفتند: «خیر.» فرمودند: «آیا یهودیان برای شما قسم بخورند؟» گفتند: «آن‌ها مسلمان نیستند (و قسمشان اعتبار ندارد).» سرانجام رسول الله ﷺ از اموال شخصی خود صد شتر ماده به عنوان دیه پرداخت کردند تا جایی که شتران وارد خانه شدند. سهل افزود: یکی از همان شتران به من لگد زد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در پروندهٔ قتلِ حل‌نشده، پیامبر ﷺ روند اثبات را توضیح داد و دیه پرداخت کرد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل در سفری به خیبر کشته‌شده پیدا شد. خانواده‌اش یهودیان را مسئول دانستند، اما آنان قتل را انکار کردند. پیامبر ﷺ به پرونده رسیدگی کرد و صد شتر را از مال خود به‌عنوان دیه پرداخت کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
دیه

جبران مالی‌ای که برای فرد کشته‌شده به بازماندگان او پرداخت می‌شود.

سوگند خوردن و مطالبه کردن

سوگند به‌عنوان بخشی از روند رسمی برای دریافت دیه.

مسن‌ترین فرد

پیامبر ﷺ اجازه داد مسن‌ترین فرد حاضر نخست سخن بگوید.

برداشت‌های عالمان

عالمان این روایت را در بحث روند قَسامه بررسی می‌کنند: روشی ویژه برای سوگند در پروندهٔ قتلِ مظنون، هنگامی که ادله کامل نیست. شرایط دقیق و نحوهٔ تقسیم سوگندها میان مذاهب فقهی متفاوت است. این پرونده نشان می‌دهد که اتهام به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ گناه نیست و قاضی باید سخنان طرفین و شواهد موجود را با دقت بشنود. پرداخت پیامبر ﷺ تصمیمی در همین پروندهٔ خاص بود و لزوماً قاعده‌ای کلی نیست که حکومت هزینهٔ هر قتل حل‌نشده‌ای را از دارایی خود بپردازد.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون مدرک، کسی را به جرمی سنگین متهم نکنید و بگذارید قاضی صلاحیت‌دار پرونده را بررسی کند.
  2. در اختلاف‌ها به سخنان همهٔ افراد درگیر گوش دهید و به هر طرف فرصت منصفانه‌ای بدهید تا دیدگاهش را بیان کند.
  3. در اختلاف‌های حل‌نشده، در پی راه‌حلی عادلانه باشید که از حقوق بازماندگان حمایت کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.