کتاب فرائض · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 2736

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Amr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Mawduکتاب: کتاب فرائض
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Amr

Mawdu

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ، - وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ، - عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَقَالَ ‏ "‏ الْمَرْأَةُ تَرِثُ مِنْ دِيَةِ زَوْجِهَا وَمَالِهِ وَهُوَ يَرِثُ مِنْ دِيَتِهَا وَمَالِهَا مَا لَمْ يَقْتُلْ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَإِذَا قَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ عَمْدًا لَمْ يَرِثْ مِنْ دِيَتِهِ وَمَالِهِ شَيْئًا وَإِنْ قَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ خَطَأً وَرِثَ مِنْ مَالِهِ وَلَمْ يَرِثْ مِنْ دِيَتِهِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

علی بن محمد و محمد بن یحیی برای ما حدیث نقل کردند، هر دو گفتند: عبیدالله بن موسی از حسن بن صالح، از محمد بن سعید — و محمد بن یحیی از عمر بن سعید نقل کرد — از عمرو بن شعیب، پدرم برایم نقل کرد، از جدم عبدالله بن عمرو که رسول الله ﷺ در روز فتح مکه برخاستند و فرمودند:

«زن از دیه و مال شوهرش ارث می‌برد و مرد از دیه و مال همسرش ارث می‌برد، مادامی که یکی از آن دو دیگری را نکشته باشد. اگر یکی از آن دو دیگری را عمداً بکشد، هیچ چیزی از دیه و مال او به ارث نمی‌برد. و اگر یکی از آن دو دیگری را به اشتباه بکشد، از مال او ارث می‌برد اما از دیه‌اش ارث نمی‌برد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

طبق متن، وارثی که موجب مرگ مورّث خود شده باشد از او ارث نمی‌برد.

پیشینه و سبب بیان

متن، این سخن را به روز فتح مکه نسبت می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
خون‌بها (دیه)

جبران مالی‌ای که طبق حقوق اسلامی در برخی مواردِ قتل ناحق واجب می‌شود.

قتل عمد

عمداً جان کسی را گرفتن.

قتل خطایی

اقدامی مرگ‌بار، بدون قصد کشتن قربانی.

برداشت‌های عالمان

از آنجا که زنجیرهٔ این روایت بسیار ضعیف است، عالمان برای اثبات مستقل یک حکم ارثی به آن استناد نمی‌کنند. بااین‌حال، فقیهان قاعدهٔ کلیِ ارث نبردن قاتل از قربانی را بررسی کرده‌اند؛ جزئیات اجرای آن میان مذاهب فقهی متفاوت است و از جمله به نوع قتل و شکل ارث بستگی دارد. در یک پروندهٔ مشخص، ادلهٔ معتبر و نظر فقیهان صلاحیت‌دار ملاک است.

درس‌هایی برای امروز
  1. ادعای ارث را تنها بر پایهٔ این روایت بسیار ضعیف اثبات نکنید.
  2. اگر مرگی با احتمال قتل روبه‌رو است، ارث را به فقیهان صلاحیت‌دار و مراجع مربوط بسپارید تا بررسی کنند.
  3. هنگام برنامه‌ریزی برای تقسیم دارایی، توافق‌ها را روشن کنید و اموال و تعهدات را به‌دقت ثبت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.