الفتن · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 3930

روایت‌شده توسط Imran ibn al-Husayn. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: الفتن
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Imran ibn al-Husayn

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنِ السُّمَيْطِ بْنِ السُّمَيْرِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحُصَيْنِ، قَالَ أَتَى نَافِعُ بْنُ الأَزْرَقِ وَأَصْحَابُهُ فَقَالُوا هَلَكْتَ يَا عِمْرَانُ ‏.‏ قَالَ مَا هَلَكْتُ ‏.‏ قَالُوا بَلَى ‏.‏ قَالَ مَا الَّذِي أَهْلَكَنِي قَالُوا قَالَ اللَّهُ ‏{وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ}‏ ‏.‏ قَالَ قَدْ قَاتَلْنَاهُمْ حَتَّى نَفَيْنَاهُمْ فَكَانَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ إِنْ شِئْتُمْ حَدَّثْتُكُمْ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ قَالُوا وَأَنْتَ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ شَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَقَدْ بَعَثَ جَيْشًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَلَمَّا لَقُوهُمْ قَاتَلُوهُمْ قِتَالاً شَدِيدًا فَمَنَحُوهُمْ أَكْتَافَهُمْ فَحَمَلَ رَجُلٌ مِنْ لُحْمَتِي عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ بِالرُّمْحِ فَلَمَّا غَشِيَهُ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ إِنِّي مُسْلِمٌ فَطَعَنَهُ فَقَتَلَهُ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْتُ قَالَ ‏"‏ وَمَا الَّذِي صَنَعْتَ ‏"‏ ‏.‏ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي صَنَعَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ فَهَلاَّ شَقَقْتَ عَنْ بَطْنِهِ فَعَلِمْتَ مَا فِي قَلْبِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ شَقَقْتُ بَطْنَهُ أَكُنْتُ أَعْلَمُ مَا فِي قَلْبِهِ قَالَ ‏"‏ فَلاَ أَنْتَ قَبِلْتَ مَا تَكَلَّمَ بِهِ وَلاَ أَنْتَ تَعْلَمُ مَا فِي قَلْبِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَسَكَتَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَلَمْ يَلْبَثْ إِلاَّ يَسِيرًا حَتَّى مَاتَ فَدَفَنَّاهُ فَأَصْبَحَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ فَقَالُوا لَعَلَّ عَدُوًّا نَبَشَهُ فَدَفَنَّاهُ ثُمَّ أَمَرْنَا غِلْمَانَنَا يَحْرُسُونَهُ فَأَصْبَحَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ فَقُلْنَا لَعَلَّ الْغِلْمَانَ نَعَسُوا فَدَفَنَّاهُ ثُمَّ حَرَسْنَاهُ بِأَنْفُسِنَا فَأَصْبَحَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ فَأَلْقَيْنَاهُ فِي بَعْضِ تِلْكَ الشِّعَابِ ‏.‏

ترجمه

سوید بن سعید به ما حدیث کرد، علی بن مسهر به ما حدیث کرد، از عاصم، از سمیط بن سمیر، از عمران بن حصین که گفت: نافع بن ازدق و یارانش آمدند و گفتند:

«ای عمران! هلاک شدی.» او گفت: «هلاک نشده‌ام.» گفتند: «چرا، هلاک شده‌ای.» پرسید: «چه چیزی مرا هلاک کرده است؟» گفتند: «خداوند فرموده است: {با آنان بجنگید تا فتنه‌ای باقی نماند و دین تماماً برای خدا شود}.» او گفت: «ما با آنان جنگیدیم تا اینکه ایشان را راندیم و دین تماماً برای خدا شد. اگر بخواهید، حدیثی را برایتان نقل می‌کنم که از رسول الله ﷺ شنیده‌ام.» پرسیدند: «آیا تو آن را از رسول الله ﷺ شنیده‌ای؟» گفت: «بله. من همراه رسول الله ﷺ بودم هنگامی که لشکری از مسلمانان را به سوی مشرکان فرستادند. چون با آنان روبه‌رو شدند، نبردی سخت درگرفت و مشرکان پشت کرده و گریختند. مردی از خویشاوندان من با نیزه به یکی از مشرکان حمله برد؛ همین که بر او چیره شد، آن مشرک فریاد زد: “گواهی می‌دهم که هیچ معبودی جز الله نیست، همانا من مسلمانم.” اما او را با نیزه زد و کشت. سپس نزد رسول الله ﷺ آمد و عرض کرد: “ای رسول الله! هلاک شدم.” حضرت فرمود: “چه کرده‌ای؟” یک یا دو بار. او ماجرا را بازگو کرد. رسول الله ﷺ به او فرمود: “چرا شکمش را ندردی تا بدانی در دلش چه بود؟” عرض کرد: “ای رسول الله! اگر شکمش را می‌دریدم، آیا می‌توانستم بدانم در دلش چیست؟” حضرت فرمود: “پس نه سخن او را پذیرفتی و نه دانستی در دلش چیست!”» عمران گفت: سپس رسول الله ﷺ درباره او سکوت کرد. اندکی بعد آن مرد مُرد و ما او را دفن کردیم، اما صبح روز بعد جسدش را روی زمین یافتیم. گفتیم: «شاید دشمنی او را نبش قبر کرده باشد.» دوباره دفنش کردیم و غلامانمان را نگهبان گذاشتیم، ولی صبح فردا باز هم جسدش روی خاک بود. گفتیم: «شاید غلامان خوابشان برده باشد.» بار دیگر دفنش کردیم و این بار خودمان نگهبانی دادیم، اما صبح روز بعد همچنان جسدش بر روی زمین بود. سرانجام او را در یکی از آن دره‌ها افکندیم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کسی که ایمان خود را آشکارا اعلام می‌کند، نباید بر پایهٔ گمان کشته شود.

توضیح واژه‌های دشوار
فتنه

در آیهٔ نقل‌شده، به معنای آزمایش و آزار و شکنجه به سبب ایمان است.

نافع بن ازرق

یکی از رهبران ازارقه، گروهی از خوارجِ نخستین.

دین یکسره از آنِ خدا باشد

عبادت و اطاعت تنها برای خداست.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که گواهی آشکار به ایمان، در اصل پذیرفته می‌شود و مردم نمی‌توانند دربارهٔ باور درونی کسی داوری کنند. سخنان پیامبر ﷺ کشتن کسی را که شهادتین را بر زبان می‌آورد نکوهش می‌کند؛ تردید ادعایی دربارهٔ نیت او چنین کاری را توجیه نمی‌کند. شرح‌های کلاسیک این روایت را با لزوم رعایت قواعد روشن در درگیری‌های مسلحانه و پرهیز از تطبیق خودسرانهٔ متون مربوط به جنگ پیوند می‌دهند. این روایت مجوزی کلی برای خشونت نیست؛ چنین اموری در صلاحیت مراجع ذی‌صلاح و داوری حقوقی است.

درس‌هایی برای امروز
  1. ایمانِ آشکارشدهٔ دیگران را جدی بگیرید و بر پایهٔ گمان دربارهٔ نیتشان آنان را متهم نکنید.
  2. متون مربوط به جنگ را جدا از زمینهٔ آن‌ها و قواعد پذیرفته‌شدهٔ اقتدار و دادرسی به کار نبرید.
  3. با خشونت غیرقانونی مخالفت کنید و بررسی اتهام‌های جدی را به مراجع صلاحیت‌دار و متخصص بسپارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.