کتاب نکاح · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3508

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب نکاح
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، - يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ - عَنِ الْجَعْدِ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ تَزَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ بِأَهْلِهِ - قَالَ - فَصَنَعَتْ أُمِّي أُمُّ سُلَيْمٍ حَيْسًا فَجَعَلَتْهُ فِي تَوْرٍ فَقَالَتْ يَا أَنَسُ اذْهَبْ بِهَذَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْ بَعَثَتْ بِهَذَا إِلَيْكَ أُمِّي وَهْىَ تُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَتَقُولُ إِنَّ هَذَا لَكَ مِنَّا قَلِيلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ - قَالَ - فَذَهَبْتُ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنَّ أُمِّي تُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَتَقُولُ إِنَّ هَذَا لَكَ مِنَّا قَلِيلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَعْهُ - ثُمَّ قَالَ - اذْهَبْ فَادْعُ لِي فُلاَنًا وَفُلاَنًا وَفُلاَنًا وَمَنْ لَقِيتَ ‏"‏ ‏.‏ وَسَمَّى رِجَالاً - قَالَ - فَدَعَوْتُ مَنْ سَمَّى وَمَنْ لَقِيتُ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لأَنَسٍ عَدَدَ كَمْ كَانُوا قَالَ زُهَاءَ ثَلاَثِمِائَةٍ ‏.‏ وَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا أَنَسُ هَاتِ التَّوْرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَدَخَلُوا حَتَّى امْتَلأَتِ الصُّفَّةُ وَالْحُجْرَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لِيَتَحَلَّقْ عَشَرَةٌ عَشَرَةٌ وَلْيَأْكُلْ كُلُّ إِنْسَانٍ مِمَّا يَلِيهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا - قَالَ - فَخَرَجَتْ طَائِفَةٌ وَدَخَلَتْ طَائِفَةٌ حَتَّى أَكَلُوا كُلُّهُمْ ‏.‏ فَقَالَ لِي ‏"‏ يَا أَنَسُ ارْفَعْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَرَفَعْتُ فَمَا أَدْرِي حِينَ وَضَعْتُ كَانَ أَكْثَرَ أَمْ حِينَ رَفَعْتُ - قَالَ - وَجَلَسَ طَوَائِفُ مِنْهُمْ يَتَحَدَّثُونَ فِي بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ وَزَوْجَتُهُ مُوَلِّيَةٌ وَجْهَهَا إِلَى الْحَائِطِ فَثَقُلُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ عَلَى نِسَائِهِ ثُمَّ رَجَعَ فَلَمَّا رَأَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ رَجَعَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ ثَقُلُوا عَلَيْهِ - قَالَ - فَابْتَدَرُوا الْبَابَ فَخَرَجُوا كُلُّهُمْ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم َتَّى أَرْخَى السِّتْرَ وَدَخَلَ وَأَنَا جَالِسٌ فِي الْحُجْرَةِ فَلَمْ يَلْبَثْ إِلاَّ يَسِيرًا حَتَّى خَرَجَ عَلَىَّ ‏.‏ وَأُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَرَأَهُنَّ عَلَى النَّاسِ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلاَ مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ ‏.‏ قَالَ الْجَعْدُ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَا أَحْدَثُ النَّاسِ عَهْدًا بِهَذِهِ الآيَاتِ وَحُجِبْنَ نِسَاءُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، جعفر — یعنی ابن سلیمان — از جعد ابوعثمان روایت کرد، او از انس بن مالک نقل کرد که گفت: رسول خدا ﷺ ازدواج کردند و به نزد همسرشان رفتند. گفت: مادرم ام سلیم حیس (غذایی شیرین) تهیه کرد و آن را در ظرفی نهاد. سپس گفت: ای انس! این را نزد رسول خدا ﷺ ببر و بگو: مادرم این را برای شما فرستاده، به شما سلام می‌رساند و می‌گوید: ای رسول خدا! این هدیه‌ای ناچیز از جانب ما برای شماست. گفت: من آن را نزد رسول خدا ﷺ بردم و گفتم: مادرم به شما سلام می‌رساند و می‌گوید: ای رسول خدا! این هدیه‌ای ناچیز از جانب ما برای شماست. ایشان فرمودند:

«آن را بگذار.» سپس فرمودند: «برو و از طرف من فلانی، فلانی و فلانی و هر کس را که دیدی دعوت کن» و نام چند تن را بردند. گفت: من کسانی را که نام بردند و هر کس را که دیدم دعوت کردم. راوی می‌گوید: از انس پرسیدم: چند نفر بودند؟ گفت: حدود سیصد نفر. رسول خدا ﷺ به من فرمودند: «ای انس! آن ظرف را بیاور.» گفت: مهمانان وارد شدند تا اینکه صفّه و اتاق پر شد. رسول خدا ﷺ فرمودند: «هر ده نفر یک حلقه تشکیل دهید و هر کس از آنچه پیش روی اوست بخورد.» گفت: آنان خوردند تا سیر شدند. گروهی بیرون رفتند و گروهی دیگر وارد شدند تا همه خوردند. ایشان به من فرمودند: «ای انس! ظرف را بردار.» گفت: من آن را برداشتم، اما نمی‌دانم وقتی آن را گذاشتم بیشتر بود یا وقتی آن را برداشتم. گفت: گروهی از آنان در خانه رسول خدا ﷺ نشسته و صحبت می‌کردند، در حالی که رسول خدا ﷺ نشسته بودند و همسرشان رو به دیوار نشسته بود. ماندن آنان بر رسول خدا ﷺ گران آمد، لذا ایشان بیرون رفتند و به همسرانشان سلام دادند و سپس بازگشتند. وقتی مهمانان دیدند که رسول خدا ﷺ بازگشته‌اند، پنداشتند که حضورشان بر ایشان سنگینی کرده است. راوی می‌گوید: آنان شتابان به سوی در رفتند و همگی خارج شدند. رسول خدا ﷺ آمدند و پرده را آویختند و داخل شدند، در حالی که من در اتاق نشسته بودم. دیری نپایید که ایشان نزد من آمدند. آنگاه این آیات نازل شد و رسول خدا ﷺ بیرون آمدند و آن را برای مردم خواندند: {ای کسانی که ایمان آورده‌اید، وارد خانه‌های پیامبر نشوید مگر اینکه برای صرف غذا به شما اجازه داده شود، بدون آنکه منتظر پخته شدن آن باشید؛ اما چون دعوت شدید وارد شوید و چون غذا خوردید پراکنده شوید و به سخن گفتن ننشینید. همانا این کار پیامبر را آزار می‌دهد} تا پایان آیه. جعد گفت: انس بن مالک فرمود: «من آگاه‌ترین مردم به این آیات هستم و پس از آن زنان پیامبر ﷺ حجاب کردند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

مهمانان به دعوت غذا می‌خورند و پس از پایان غذا، بی‌درنگ می‌روند.

پیشینه و سبب بیان

این روایت از غذایی پس از ازدواج پیامبر ﷺ سخن می‌گوید. چند مهمان پس از آن در خانه ایشان نشستند و به گفت‌وگو ادامه دادند. سپس آیات سوره احزاب (۳۳:۵۳) درباره اجازه‌گرفتن، مهمان‌نوازی و پرهیز از ماندن بی‌مورد نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
حَیس

غذایی مقوی که از موادی مانند خرما، کره و پنیر خشک تهیه می‌شد.

صُفّه

فضای سرپوشیده یا ایوانی در کنار خانه.

حجاب

حریم و آداب معاشرتی که از حریم خصوصی همسران پیامبر ﷺ پاسداری می‌کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از سوره احزاب، آیه ۵۳، چنین برداشت می‌کنند که برای دیدار از خانه دیگران باید اجازه گرفت و مهمانان پس از غذا نباید بی‌دلیل بمانند، اگر ماندنشان میزبان را به زحمت می‌اندازد. این آیات همچنین می‌آموزند که دعوت و مهمان‌نوازی باید با احترام به حریم خصوصی خانواده همراه باشد. مذاهب فقهی کلاسیک، اجازه‌گرفتن و پرهیز از ایجاد مزاحمت را از آداب عمومی معاشرت می‌دانند؛ احکام خاص مربوط به حجاب همسران پیامبر ﷺ نیز زمینه ویژه خود را دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از ورود به خانه دیگران اجازه بگیر و حریم خصوصی خانواده را رعایت کن.
  2. پس از غذا، به‌موقع به دیدار پایان بده تا حضورت موجب زحمت میزبان نشود.
  3. غذا را با مهمان‌نوازی و نظم تقسیم کن: منتظر راهنمایی بمان و از غذایی که پیش روی توست بخور.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.