کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 367

روایت‌شده توسط Hudhayfah ibn al-Yaman. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Hudhayfah ibn al-Yaman

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الآخَرَ حَدَّثَنَا ‏"‏ أَنَّ الأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جِذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنَ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنَ السُّنَّةِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الأَمَانَةِ قَالَ ‏"‏ يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَىْءٌ - ثُمَّ أَخَذَ حَصًى فَدَحْرَجَهُ عَلَى رِجْلِهِ - فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لاَ يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلاَنٍ رَجُلاً أَمِينًا ‏.‏ حَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ مَا أَظْرَفَهُ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ ‏"‏ ‏.‏ وَلَقَدْ أَتَى عَلَىَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَىَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا أَوْ يَهُودِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَىَّ سَاعِيهِ وَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلاَّ فُلاَنًا وَفُلاَنًا ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد، ابومعاویه و وکیع برای ما حدیث کردند، و ابوکریب برای ما حدیث کرد، ابومعاویه از اعمش، او از زید بن وهب، و او از حذیفه روایت کردند. حذیفه گفت: رسول الله ﷺ دو حدیث برای ما بیان فرمودند؛ یکی را به چشم دیده‌ام و منتظر دیگری هستم. ایشان فرمودند:

«همانا امانت در ریشه دل‌های مردم نهاده شد، سپس قرآن نازل گردید و مردم از قرآن آموختند و از سنت نیز بیاموختند.» آنگاه درباره برچیده شدن امانت به ما خبر دادند و فرمودند: «انسان خواب کوتاهی می‌کند و امانت از دلش گرفته می‌شود، چنانکه اثر آن همچون لکه‌ای کم‌رنگ باقی می‌ماند. بار دیگر می‌خوابد و امانت از دلش گرفته می‌شود و اثر آن مانند تاول می‌گردد؛ گویی اخگری را بر پای خود غلتانده‌ای و تاول زده است؛ آن را متورم می‌بینی در حالی که درونش چیزی نیست.» سپس پیامبر ﷺ سنگ‌ریزه‌ای برداشتند و بر پای خود غلتاندند و فرمودند: «مردم با یکدیگر دادوستد خواهند کرد، اما به ندرت کسی یافت شود که امانت را ادا کند؛ تا جایی که گفته خواهد شد: در فلان قبیله مردی امین وجود دارد. و درباره شخصی خواهند گفت: چه شجاع است، چه زیرک است، چه عاقل است! در حالی که در دلش به اندازه دانه خردلی ایمان نیست.» و همانا زمانی بر من گذشت که اهمیت نمی‌دادم با کدام یک از شما معامله کنم؛ اگر مسلمان بود، دینش او را وادار می‌کرد حق مرا بازگرداند، و اگر نصرانی یا یهودی بود، حاکمش او را ملزم به ادای حق من می‌کرد. اما امروز جز با فلان و فلان شخص با هیچ‌یک از شما معامله نخواهم کرد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

با از میان رفتن امانت‌داری، ایمان و اعتمادپذیری در جامعه سست می‌شود.

توضیح واژه‌های دشوار
امانت‌داری

اعتمادپذیری و به‌درستی ادا کردن آنچه به کسی سپرده شده است؛ مانند دارایی، پیمان‌ها و مسئولیت‌ها.

ردی مانند تاول

تصویری از نشانه‌ای ظاهری که پس از ناپدید شدن حقیقتِ امانت‌داری باقی می‌ماند.

دانه‌ای از خردل از ایمان

تصویری از مقدار بسیار اندک ایمان در دل.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک توضیح می‌دهند که امانت‌داری هم ایمان و فرمان‌بری از الله را در بر می‌گیرد و هم رعایت حقوق و انجام وظایف در برابر مردم را. توصیف زوال تدریجی آن، هشداری درباره انحطاط اخلاقی است: ظاهر آراسته، هوش یا توانایی، دلیل وفاداری درونی نیست. این حدیث به حفظ امانت‌داری فرامی‌خواند و هشدار می‌دهد که مردم را صرفاً بر پایه شهرتشان داوری نکنیم.

درس‌هایی برای امروز
  1. مال امانت‌گرفته‌شده را بازگردانید و به پیمان‌ها وفا کنید، حتی وقتی کسی شما را زیر نظر ندارد.
  2. امانت‌داری را با کردارهای فرد بسنجید، نه فقط با جذابیت، هوش یا شهرت او.
  3. مرتب بررسی کنید که آیا مسئولیت‌های خود را در برابر الله و دیگر مردم به‌درستی انجام می‌دهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.