کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 183

روایت‌شده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umar ibn al-Khattab

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ، وَهُوَ ابْنُ زَاذَانَ عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ غَيْرَ، وَاحِدٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَكَانَ مِنْ أَحَبِّهِمْ إِلَىَّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَعَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَسَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَمُعَاذِ بْنِ عَفْرَاءَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَيَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ وَمُعَاوِيَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّهُمْ كَرِهُوا الصَّلاَةَ بَعْدَ صَلاَةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ صَلاَةِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَأَمَّا الصَّلَوَاتُ الْفَوَائِتُ فَلاَ بَأْسَ أَنْ تُقْضَى بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ ‏.‏ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ إِلاَّ ثَلاَثَةَ أَشْيَاءَ حَدِيثَ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لا يَنْبَغِي لأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى ‏"‏ ‏.‏ وَحَدِيثَ عَلِيٍّ ‏"‏ الْقُضَاةُ ثَلاَثَةٌ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

احمد بن منیع به ما حدیث کرد، هشیم به ما حدیث کرد، منصور که همان ابن زادان است از قتاده به ما خبر داد، او گفت: ابوالعالیه از ابن عباس به ما خبر داد، او گفت: از بیش از یک نفر از اصحاب پیامبر ﷺ شنیدم که عمر بن خطاب نیز در میان آنان بود و محبوب‌ترین ایشان نزد من بود، که رسول الله ﷺ از نماز خواندن پس از فجر تا طلوع خورشید و پس از عصر تا غروب خورشید نهی فرمودند. راوی گفت: در این باب از علی، ابن مسعود، ابوسعید، عقبه بن عامر، ابوهُریره، ابن عمر، سمره بن جندب، عبدالله بن عمرو، معاذ بن عفراء، صُنابحی (که مستقیماً از پیامبر ﷺ نشنیده است)، سلمه بن اکوع، زید بن ثابت، عایشه، کعب بن مرّه، ابوامامه، عمرو بن عبسه، یعلی بن امیه و معاویه نیز روایاتی نقل شده است. ابوعیسی می‌گوید: حدیث ابن عباس از عمر، حدیثی حسن و صحیح است. و این قول اکثر فقها از اصحاب پیامبر ﷺ و کسانی است که پس از ایشان آمدند؛ زیرا آنان نماز نافله را پس از نماز صبح تا طلوع خورشید و پس از نماز عصر تا غروب خورشید مکروه دانسته‌اند. اما در مورد نمازهای فوت‌شده، اشکالی ندارد که بعد از عصر و بعد از صبح قضا شوند. علی بن مدینی می‌گوید: یحیی بن سعید می‌گوید: شعبه گفته است: قتاده از ابوالعالیه جز سه چیز نشنیده است: حدیث عمر که پیامبر ﷺ از نماز پس از عصر تا غروب خورشید و پس از صبح تا طلوع خورشید نهی فرمودند؛ حدیث ابن عباس از پیامبر ﷺ که فرمودند:

«سزاوار نیست کسی بگوید من بهتر از یونس بن متّی هستم»؛ و حدیث علی: «قاضیان سه دسته‌اند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نمازهای مستحب پس از فجر و عصر تا پایان زمان‌های مشخص‌شده به تعویق انداخته می‌شوند.

توضیح واژه‌های دشوار
فجر

نماز واجب صبح که پیش از طلوع خورشید ادا می‌شود.

عصر

نماز واجب بعدازظهر.

قضا کردن

به‌جا آوردن نماز واجبی که زمان مقرر آن گذشته است.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که بیشتر صحابه و فقیهان، خواندن نماز مستحب پس از نماز فجر تا طلوع خورشید و پس از نماز عصر تا غروب خورشید را ناپسند می‌دانستند. او به‌صراحت میان این مورد و نمازهای واجبی که از دست رفته‌اند تفاوت می‌گذارد: به گفتهٔ او، می‌توان آن نمازها را پس از فجر یا عصر قضا کرد. مذاهب فقهی استثناهای بیشتری را بررسی می‌کنند، مانند نمازهایی که سبب مشخصی دارند؛ این روایت به‌تنهایی فهرست کاملی از آن استثناها ارائه نمی‌دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. پس از فجر نماز مستحب نخوانید تا خورشید طلوع کند.
  2. نمازهای مستحب پس از عصر را تا غروب خورشید به تعویق بیندازید.
  3. اگر نماز واجبی از شما فوت شده است، احکام قضای آن را بیاموزید؛ ترمذی این مورد را استثنایی بر منع یادشده می‌داند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.