کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 188

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَنَشٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ جَمَعَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَقَدْ أَتَى بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْكَبَائِرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَنَشٌ هَذَا هُوَ أَبُو عَلِيٍّ الرَّحَبِيُّ وَهُوَ حُسَيْنُ بْنُ قَيْسٍ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَغَيْرُهُ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لاَ يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ إِلاَّ فِي السَّفَرِ أَوْ بِعَرَفَةَ ‏.‏ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنَ التَّابِعِينَ فِي الْجَمْعِ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ لِلْمَرِيضِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ فِي الْمَطَرِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ وَلَمْ يَرَ الشَّافِعِيُّ لِلْمَرِيضِ أَنْ يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ ‏.‏

ترجمه

ابو سلمه، یحیی بن خلف بصری به ما حدیث کرد و گفت: معتمر بن سلیمان از پدرش، از حنش، از عکرمه، از ابن عباس روایت کرده است که پیامبر ﷺ فرمودند:

«هر کس بدون عذر میان دو نماز جمع کند، قطعاً دری از درهای گناهان کبیره را مرتکب شده است.» ابوعیسی می‌گوید: این حنش همان ابوعلی رحبی است که نامش حسین بن قیس است و نزد اهل حدیث ضعیف شمرده می‌شود؛ احمد و دیگران او را تضعیف کرده‌اند. عمل اهل علم بر این است که جز در سفر یا عرفات، میان دو نماز جمع نکنند. برخی از تابعینِ اهل علم، جمع بین دو نماز را برای بیمار جایز دانسته‌اند و احمد و اسحاق نیز همین نظر را دارند. گروهی دیگر از اهل علم گفته‌اند که در هنگام باران نیز می‌توان میان دو نماز جمع کرد و شافعی، احمد و اسحاق بر این باورند. اما شافعی جمع بین دو نماز را برای بیمار جایز نمی‌دانست.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

جمع میان نمازها بدون عذرِ مورد تأیید شرعی به‌شدت نکوهیده است.

توضیح واژه‌های دشوار
جمع میان دو نماز

گزاردن دو نماز واجب در وقت یکی از آن دو.

عذر معتبر

وضعیتی که در فقه اسلامی به رسمیت شناخته شده و جمع میان نمازها را مجاز می‌کند.

گناهان کبیره

گناهانی بزرگ که در متون اسلامی از گناهان سنگین به شمار می‌آیند.

برداشت‌های عالمان

ابوعیسی راویِ حَنَش را ضعیف دانسته و یادآور شده است که عالمان عموماً در سفر و در عرفات جمع میان نمازها را جایز می‌دانستند. همچنین از اختلاف نظر دربارهٔ بیماری و باران سخن می‌گوید: احمد و اسحاق جمع در هنگام بیماری را جایز می‌دانستند، اما شافعی چنین اجازه‌ای نمی‌داد؛ شافعی، احمد و اسحاق نیز جمع به‌سبب باران را جایز می‌دانستند. از آنجا که این روایت خاص بسیار ضعیف است، احکام فقهی باید بر پایهٔ ادلهٔ قوی‌تر و سنجش‌های فقهی بررسی شوند.

درس‌هایی برای امروز
  1. خودسرانه نمازها را جمع نکنید؛ در صورت بیماری، سفر یا باران شدید، دربارهٔ احکام مربوط از عالمی مورد اعتماد راهنمایی بخواهید.
  2. دربارهٔ اوقات نماز تنها به این روایت بسیار ضعیف استناد نکنید، بلکه به ادلهٔ صحیح و توضیح متخصصان تکیه کنید.
  3. وقتی عذر معتبر برای جمع میان نمازها وجود ندارد، اوقات مقرر نماز را با دقت رعایت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.