کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 189

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Zayd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Zayd

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا أَصْبَحْنَا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ بِالرُّؤْيَا فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ لَرُؤْيَا حَقٍّ فَقُمْ مَعَ بِلاَلٍ فَإِنَّهُ أَنْدَى وَأَمَدُّ صَوْتًا مِنْكَ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَكَ وَلْيُنَادِ بِذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا سَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نِدَاءَ بِلاَلٍ بِالصَّلاَةِ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَجُرُّ إِزَارَهُ وَهُوَ يَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي قَالَ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ فَذَلِكَ أَثْبَتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ أَتَمَّ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَطْوَلَ وَذَكَرَ فِيهِ قِصَّةَ الأَذَانِ مَثْنَى مَثْنَى وَالإِقَامَةِ مَرَّةً مَرَّةً ‏.‏ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ هُوَ ابْنُ عَبْدِ رَبِّهِ وَيُقَالُ ابْنُ عَبْدِ رَبٍّ وَلاَ نَعْرِفُ لَهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا يَصِحُّ إِلاَّ هَذَا الْحَدِيثَ الْوَاحِدَ فِي الأَذَانِ ‏.‏ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ لَهُ أَحَادِيثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَمُّ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ ‏.‏

ترجمه

سعید بن یحیی بن سعید اموی به ما حدیث کرد، گفت: پدرم به ما حدیث کرد، گفت: محمد بن اسحاق به ما حدیث کرد، از محمد بن ابراهیم بن حارث تیمی، از محمد بن عبدالله بن زید، از پدرش که گفت:

«چون بامداد شد، نزد رسول خدا ﷺ آمدیم و من رؤیا را به ایشان خبر دادم. فرمودند: 'همانا این رؤیایی راستین است. پس همراه بلال برو، زیرا صدای او رساتر و بلندتر از توست؛ آنچه به تو گفته شده به او بیاموز تا با آن ندا دهد.'» گفت: «چون عمر بن خطاب ندای بلال را برای نماز شنید، در حالی که ردای خود را می‌کشید به سوی رسول خدا ﷺ شتافت و گفت: 'ای رسول خدا! سوگند به آن کس که تو را به حق مبعوث کرده، من نیز همانندیِ آنچه او گفت را در خواب دیده‌ام.'» گفت: «پس رسول خدا ﷺ فرمودند: 'حمد و سپاس از آنِ الله است، بدین ترتیب امر استوارتر گشت.'» گفت: و در این باب از ابن عمر نیز روایت آمده است. ابوعیسی گوید: حدیث عبدالله بن زید، حدیثی حسن و صحیح است. ابراهیم بن سعد نیز این حدیث را از محمد بن اسحاق کامل‌تر و طولانی‌تر روایت کرده و در آن داستان اذان را به صورت دوتا-دوتا و اقامه را یکی-یکی ذکر نموده است. این عبدالله بن زید، همان ابن عبد ربّه است یا گفته می‌شود ابن عبد ربّ؛ و جز همین یک حدیث درباره اذان، حدیث صحیح دیگری از پیامبر ﷺ از او نمی‌شناسیم. اما عبدالله بن زید بن عاصم مازنی، احادیثی از پیامبر ﷺ دارد و او عموی عبّاد بن تمیم است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اذان با رؤیای عبدالله بن زید و عمر تأیید شد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن زید رؤیای خود دربارهٔ اذان را برای پیامبر ﷺ بازگو کرد. سپس عمر بن خطاب خبر داد که همان اذان را در خواب دیده است.

توضیح واژه‌های دشوار
اذان

ندایی که آغاز وقت نماز را اعلام می‌کند.

اقامه

ندایی که اعلام می‌کند نماز جماعت بلافاصله آغاز می‌شود.

ازار

پوشاکی که برای پوشاندن بخش پایین‌تنه پوشیده می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که اذان در عمل اسلامی مقرر شد و کسی که اذان می‌گوید، شایسته است صدایی خوش و رسا داشته باشد. ترمذی در روایت مفصل‌تر نقل می‌کند که عبارت‌های اذان هرکدام دو بار و عبارت‌های اقامه یک بار گفته می‌شوند؛ فقیهان دربارهٔ صورت دقیق و تکرار عبارت‌ها با استناد به چندین روایت بحث کرده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. کارهای مهم را به کسی بسپارید که بتواند آن‌ها را روشن و دقیق انجام دهد.
  2. دربارهٔ رؤیای معنادار با اهل دانش مشورت کنید و تعبیر آن را با منابع اسلامی بسنجید.
  3. برای برپایی نماز همکاری کنید و اذان را روشن و محترمانه ابلاغ کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.