کتاب ارث · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 2109

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ارث
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Hurairah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قال: حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ الْقَاتِلُ لاَ يَرِثُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ يَصِحُّ وَلاَ يُعْرَفُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَإِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي فَرْوَةَ قَدْ تَرَكَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ مِنْهُمْ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْقَاتِلَ لاَ يَرِثُ كَانَ الْقَتْلُ عَمْدًا أَوْ خَطَأً ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الْقَتْلُ خَطَأً فَإِنَّهُ يَرِثُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ ‏.‏

ترجمه

قتیبه برای ما حدیث کرد و گفت: لیث برای ما حدیث کرد، از اسحاق بن عبدالله، از زهری، از حمید بن عبدالرحمن، از ابوهُریره، از پیامبر ﷺ که فرمودند:

«قاتل ارث نمی‌برد.» ابوعیسی گفت: این حدیث صحیح نیست و جز از این طریق شناخته نشده است. و اسحاق بن عبدالله بن ابی‌فروه را برخی از اهل حدیث ترک کرده‌اند، از جمله احمد بن حنبل. و عمل نزد اهل علم بر این است که قاتل ارث نمی‌برد، خواه قتل عمد باشد یا خطا. و برخی از آنان گفته‌اند اگر قتل خطایی باشد، ارث می‌برد و این قول مالک است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

بر اساس حکمی که ذکر شده، کسی که فردی را بکشد از او ارث نمی‌برد.

توضیح واژه‌های دشوار
ارث می‌برد

سهم معینی از دارایی به‌جامانده از فرد درگذشته دریافت می‌کند.

قاتل

کسی که سبب مرگ دیگری شده است؛ پیامدهای فقهی این امر تا اندازه‌ای به شرایط واقعه و مذهب فقهی بستگی دارد.

برداشت‌های عالمان

ترمذی سند این روایت خاص را معتبر نمی‌داند، اما یادآور می‌شود که رویهٔ رایج نزد عالمان این بوده است که مرتکب قتل ارث نمی‌برد، چه قتل عمدی باشد و چه غیرعمدی. مالک میان این دو تفاوت قائل بود: از دیدگاه او، مرتکب قتل غیرعمدی می‌تواند ارث ببرد. فقیهان دربارهٔ دامنهٔ دقیق محرومیت از ارث نیز اختلاف نظر داشته‌اند؛ از جمله دربارهٔ تأثیر عمد، سببیت و مسئولیت قانونی. بنابراین، این حکم را نباید بدون بررسی بیشتر در هر موردی اعمال کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. اختلاف‌های مربوط به ارث را به عالمان صلاحیت‌دار و مرجع قضایی ذی‌صلاح بسپارید و خودسرانه این حکم را اجرا نکنید.
  2. پیش از تعیین پیامدهای فقهی یک مرگ، میان عمد، خطا و دیگر شرایط با دقت تمایز بگذارید.
  3. مسائل ارث را آشکارا و عادلانه بررسی کنید تا اعضای خانواده از حقوق خود آگاه شوند و اختلاف‌ها کاهش یابد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.