فضائل قرآن · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 2876

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: فضائل قرآن
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Hurairah

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ الْحُلْوَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عَطَاءٍ، مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْثًا وَهُمْ ذُو عَدَدٍ فَاسْتَقْرَأَهُمْ فَاسْتَقْرَأَ كُلَّ رَجُلٍ مِنْهُمْ مَا مَعَهُ مِنَ الْقُرْآنِ فَأَتَى عَلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ مِنْ أَحْدَثِهِمْ سِنًّا فَقَالَ ‏"‏ مَا مَعَكَ يَا فُلاَنُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَعِي كَذَا وَكَذَا وَسُورَةُ الْبَقَرَةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمَعَكَ سُورَةُ الْبَقَرَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاذْهَبْ فَأَنْتَ أَمِيرُهُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَشْرَافِهِمْ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا مَنَعَنِي أَنْ أَتَعَلَّمَ سُورَةَ الْبَقَرَةِ إِلاَّ خَشْيَةَ أَلاَّ أَقُومَ بِهَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَعَلَّمُوا الْقُرْآنَ فَاقْرَءُوهُ وَأَقْرِئُوهُ فَإِنَّ مَثَلَ الْقُرْآنِ لِمَنْ تَعَلَّمَهُ فَقَرَأَهُ وَقَامَ بِهِ كَمَثَلِ جِرَابٍ مَحْشُوٍّ مِسْكًا يَفُوحُ بِرِيحِهِ كُلُّ مَكَانٍ وَمَثَلُ مَنْ تَعَلَّمَهُ فَيَرْقُدُ وَهُوَ فِي جَوْفِهِ كَمَثَلِ جِرَابٍ وُكِئَ عَلَى مِسْكٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عَطَاءٍ، مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنِ اللَّيْثِ فَذَكَرَهُ ‏.‏

ترجمه

حسن بن علی خلّال حلوانی به ما حدیث کرد و گفت: ابواسامه به ما حدیث کرد و گفت: عبدالحمید بن جعفر از سعید مقبری، او از عطاء (مولای ابواحمد)، و او از ابوهُریره روایت کرده است که گفت: رسول خدا ﷺ لشکری را که تعدادشان زیاد بود اعزام فرمودند. سپس از هر یک پرسیدند چه مقدار قرآن حفظ دارند و هر کدام آنچه را از قرآن حفظ داشتند بیان کردند. آنگاه نزد جوان‌ترین فرد آن‌ها آمدند و فرمودند:

«ای فلانی! تو چه همراه داری؟» او گفت: «فلان و فلان سوره و سوره بقره را حفظ هستم.» پیامبر ﷺ فرمودند: «آیا سوره بقره را حفظ هستی؟» گفت: «بله.» فرمودند: «پس برو که تو امیر آن‌هایی.» مردی از بزرگان آن‌ها عرض کرد: «به خدا سوگند ای رسول خدا! تنها ترس از اینکه نتوانم حق آن را ادا کنم (و در نماز شب با آن قیام نمایم) مانع یادگیری سوره بقره شد.» سپس رسول خدا ﷺ فرمودند: «قرآن را بیاموزید، آن را بخوانید و به دیگران نیز بیاموزید؛ زیرا مَثَل کسی که قرآن را بیاموزد، بخواند و به آن عمل کند، مانند کیسه‌ای پر از مشک است که رایحه‌اش همه جا را معطر می‌سازد. و مَثَل کسی که قرآن را بیاموزد اما در حالی که قرآن در سینه‌اش محفوظ است غفلت ورزد (و آن را نخواند)، مانند کیسه‌ای است که درونش مشک دارد اما دهانه‌اش بسته شده است.» ابوعیسی می‌گوید: این حدیث حسن است. لیث بن سعد نیز آن را از سعید مقبری، او از عطاء (مولای ابواحمد) و او از پیامبر ﷺ به صورت مرسل روایت کرده و نام ابوهُریره را ذکر ننموده است. قتیبه از لیث برای ما حدیث کرد و آن را ذکر نمود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

حافظه و مهارت در قرآن برای پیشوایی اهمیت دارد، اما با تلاوت و عمل نیز همراه است.

توضیح واژه‌های دشوار
مُرسَل

روایتی که در آن تابعی از پیامبر ﷺ یاد می‌کند، بی‌آنکه نام صحابی در زنجیرهٔ روایت آمده باشد.

فرمانده

رهبر منصوبِ گروه اعزامی.

کیسهٔ مُشک

تصویری از تلاوت قرآن که اثر نیک خود را می‌پراکند.

برداشت‌های عالمان

این متن، دانش قرآن را با مسئولیت پیوند می‌دهد و تأکید می‌کند که یادگیری از تلاوت و عمل جدا نیست. دانشمندان از متون معتبر برداشت می‌کنند که اگر دیگر شرایط برابر باشد، داناترین فرد به قرآن برای امامت نماز اولویت دارد؛ صحیح بخاری، حدیث ۴۰۰۸، پشتوانه‌ای نیرومند برای این اصل فراهم می‌کند. زنجیرهٔ ضعیف این روایت خاص، به‌تنهایی مبنایی برای وضع حکمی الزام‌آور دربارهٔ تعیین فرماندهٔ سپاه نیست. بااین‌حال، تشویق به آموختن قرآن و زیستن بر پایهٔ آن با تعالیم کلی اسلام سازگار است.

درس‌هایی برای امروز
  1. قرآن را گام‌به‌گام بیاموزید و هر روز زمانی را به تلاوت اختصاص دهید.
  2. آموخته‌هایتان را با نماز و رفتار پیوند دهید، نه اینکه تنها به گردآوری دانش بسنده کنید.
  3. مهارت در قرآن را در پیشوایی ارج نهید، اما احکام الزام‌آور را بر پایهٔ شواهد معتبر بنا کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.