کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 2987

روایت‌شده توسط Al-Bara' ibn 'Azib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Bara' ibn 'Azib

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنِ الْبَرَاءِ‏:‏ ‏(‏وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ ‏)‏ قَالَ نَزَلَتْ فِينَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ كُنَّا أَصْحَابَ نَخْلٍ فَكَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي مِنْ نَخْلِهِ عَلَى قَدْرِ كَثْرَتِهِ وَقِلَّتِهِ وَكَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي بِالْقِنْوِ وَالْقِنْوَيْنِ فَيُعَلِّقُهُ فِي الْمَسْجِدِ وَكَانَ أَهْلُ الصُّفَّةِ لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ فَكَانَ أَحَدُهُمْ إِذَا جَاعَ أَتَى الْقِنْوَ فَضَرَبَهُ بِعَصَاهُ فَيَسْقُطُ مِنَ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ فَيَأْكُلُ وَكَانَ نَاسٌ مِمَّنْ لاَ يَرْغَبُ فِي الْخَيْرِ يَأْتِي الرَّجُلُ بِالْقِنْوِ فِيهِ الشِّيصُ وَالْحَشَفُ وَبِالْقِنْوِ قَدِ انْكَسَرَ فَيُعَلِّقُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏:‏ ‏(‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلاَّ أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ ‏)‏ قَالُوا لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ أُهْدِيَ إِلَيْهِ مِثْلُ مَا أَعْطَى لَمْ يَأْخُذْهُ إِلاَّ عَلَى إِغْمَاضٍ وَحَيَاءٍ قَالَ فَكُنَّا بَعْدَ ذَلِكَ يَأْتِي أَحَدُنَا بِصَالِحِ مَا عِنْدَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَالِكٍ هُوَ الْغِفَارِيُّ وَيُقَالُ اسْمُهُ غَزْوَانُ وَقَدْ رَوَى سُفْيَانُ عَنِ السُّدِّيِّ شَيْئًا مِنْ هَذَا ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن عبدالرحمن به ما حدیث کرد، عبیدالله بن موسی به ما خبر داد، از اسرائیل، از سدّی، از ابومالک، از براء: (و قصد نکنید که از مال بد انفاق نمایید) او گفت:

«این آیه درباره ما گروه انصار نازل شد که صاحبان نخلستان بودیم. مردی به اندازه فراوانی یا کمی محصولش از خرما می‌آورد. کسی یک یا دو خوشه خرما می‌آورد و در مسجد می‌آویخت. اهل صفّه غذایی نداشتند، لذا هرگاه یکی از آنان گرسنه می‌شد، نزد خوشه خرما می‌رفت و با عصای خود به آن می‌زد تا خرمای نارس و رسیده فرو می‌ریخت و آن را می‌خورد. اما برخی که خیرخواه نبودند، خوشه‌هایی حاوی شیص (خرمای کوچک و سفت) و حشف (خرمای پست) و خوشه‌های شکسته می‌آوردند و می‌آویختند. پس خداوند متعال این آیه را نازل فرمود: (ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از پاکیزه‌های آنچه کسب کرده‌اید و از آنچه از زمین برای شما رویانیده‌ایم انفاق کنید و قصد نکنید که از مال بد انفاق نمایید، در حالی که خودتان آن را نمی‌پذیرید مگر اینکه چشم‌هایتان را ببندید). گفتند: «اگر به یکی از شما چیزی مشابه آنچه داده است هدیه می‌شد، جز با شرم و بستن چشم آن را نمی‌پذیرفت.» او گفت: «پس از آن، هر یک از ما بهترین دارایی خود را می‌آورد.» ابوعیسی می‌گوید: این حدیث حسن غریب صحیح است. ابومالک همان غفاری است و گفته می‌شود نامش غزوان است. سفیان نیز بخشی از این حدیث را از سدّی روایت کرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

از مال نیکو و چیزی که خود با خشنودی می‌پذیرید، صدقه دهید.

پیشینه و سبب بیان

این روایت توضیح می‌دهد که برخی انصار خوشه‌های خرما با خرماهای نامرغوب یا آسیب‌دیده را در مسجد برای نیازمندان اهل صفّه می‌آویختند. پس از آن، آیهٔ ۲:۲۶۷ نازل شد که مؤمنان را به بخشیدن از چیزهای نیکو فرامی‌خواند و از انتخاب آگاهانهٔ چیزهای بد بازمی‌دارد.

توضیح واژه‌های دشوار
اهل صفّه

محلی در کنار مسجد پیامبر ﷺ که یاران نیازمند در آن سکونت داشتند.

قِنو

خوشه‌ای از خرما که بر درخت نخل می‌روید.

چیز بد را انتخاب نکردن

نباید کالاهای نامرغوبی را که خودتان مایل به دریافتشان نیستید، جداگانه برای صدقه در نظر بگیرید.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک این روایت را با قرآن ۲:۲۶۷ مرتبط می‌دانند: صدقه باید از دارایی‌های پاکیزه و شایسته باشد، نه از چیزهای بی‌ارزشی که بخشنده خود آنها را نمی‌پذیرد. تشبیه آن به هدیه‌ای که انسان فقط با اکراه قبول می‌کند، روشن می‌سازد که بخشندگان باید سهم خود را چگونه بسنجند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت بر اهمیت نیت نیک و رعایت احکام صدقهٔ واجب تأکید دارند؛ این روایت به‌ویژه وظیفهٔ اخلاقیِ پرهیز از بخشیدن عمدیِ چیزهای نامرغوب را برجسته می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای صدقه، خوراک و کالاهایی را انتخاب کنید که خودتان نیز بی‌اکراه می‌پذیرید.
  2. هنگام کمک‌کردن بررسی کنید که ناخواسته فقط کالاهای آسیب‌دیده یا نامرغوب را نبخشید.
  3. به اندازهٔ توان خود ببخشید و در انتخابتان، اخلاص و احترام به دریافت‌کننده را راهنما قرار دهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.