Jami at-Tirmidhi، حدیث 302
روایتشده توسط Rifa'ah ibn Rafi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Rifa'ah ibn Rafi
روایت
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَلاَّدِ بْنِ رَافِعٍ الزُّرَقِيِّ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ يَوْمًا قَالَ رِفَاعَةُ وَنَحْنُ مَعَهُ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ كَالْبَدَوِيِّ فَصَلَّى فَأَخَفَّ صَلاَتَهُ ثُمَّ انْصَرَفَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَعَلَيْكَ فَارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ " . فَرَجَعَ فَصَلَّى ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَقَالَ " وَعَلَيْكَ فَارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ " . فَفَعَلَ ذَلِكَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا كُلُّ ذَلِكَ يَأْتِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَعَلَيْكَ فَارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ " . فَخَافَ النَّاسُ وَكَبُرَ عَلَيْهِمْ أَنْ يَكُونَ مَنْ أَخَفَّ صَلاَتَهُ لَمْ يُصَلِّ فَقَالَ الرَّجُلُ فِي آخِرِ ذَلِكَ فَأَرِنِي وَعَلِّمْنِي فَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أُصِيبُ وَأُخْطِئُ . فَقَالَ " أَجَلْ إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلاَةِ فَتَوَضَّأْ كَمَا أَمَرَكَ اللَّهُ ثُمَّ تَشَهَّدْ وَأَقِمْ فَإِنْ كَانَ مَعَكَ قُرْآنٌ فَاقْرَأْ وَإِلاَّ فَاحْمَدِ اللَّهَ وَكَبِّرْهُ وَهَلِّلْهُ ثُمَّ ارْكَعْ فَاطْمَئِنَّ رَاكِعًا ثُمَّ اعْتَدِلْ قَائِمًا ثُمَّ اسْجُدْ فَاعْتَدِلْ سَاجِدًا ثُمَّ اجْلِسْ فَاطْمَئِنَّ جَالِسًا ثُمَّ قُمْ فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ فَقَدْ تَمَّتْ صَلاَتُكَ وَإِنِ انْتَقَصْتَ مِنْهُ شَيْئًا انْتَقَصْتَ مِنْ صَلاَتِكَ " . قَالَ وَكَانَ هَذَا أَهْوَنَ عَلَيْهِمْ مِنَ الأَوَّلِ أَنَّهُ مَنِ انْتَقَصَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا انْتَقَصَ مِنْ صَلاَتِهِ وَلَمْ تَذْهَبْ ��ُلُّهَا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ رِفَاعَةَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ .
علی بن حجر برای ما حدیث کرد، اسماعیل بن جعفر به ما خبر داد، از یحیی بن علی بن یحیی بن خلاد بن رافع زرقی، از جدش، از رفاعه بن رافع که رسول خدا ﷺ روزی در مسجد نشسته بودند. رفاعه گفت:
«و ما نیز همراه ایشان بودیم.» ناگهان مردی که شبیه بدویان بود آمد و نماز خواند، اما نمازش را بسیار کوتاه و شتابزده ادا کرد. سپس برگشت و به پیامبر ﷺ سلام داد. پیامبر ﷺ فرمودند: «و علیک، برگرد و نماز بخوان، زیرا تو واقعاً نماز نخواندهای.» آن مرد برگشت و نماز خواند، سپس آمد و سلام داد. پیامبر ﷺ فرمودند: «و علیک، برگرد و نماز بخوان، زیرا تو واقعاً نماز نخواندهای.» او این کار را دو یا سه بار تکرار کرد؛ هر بار نزد پیامبر ﷺ میآمد و سلام میداد و پیامبر ﷺ میفرمودند: «و علیک، برگرد و نماز بخوان، زیرا تو واقعاً نماز نخواندهای.» مردم ترسیدند و برایشان سخت آمد که کسی که نمازش را کوتاه بخواند، اصلاً نماز نخوانده محسوب شود. سرانجام آن مرد گفت: «پس به من نشان بده و بیاموز، زیرا من بشری هستم که ممکن است درست انجام دهم یا اشتباه کنم.» پیامبر ﷺ فرمودند: «آری، وقتی برای نماز برمیخیزی، چنانکه خداوند دستور داده وضو بگیر، سپس تشهد و اقامه بگو. اگر قرآنی حفظ هستی بخوان، وگرنه خدا را حمد کن، بزرگی او را بگو و تهلیل بخوان. سپس رکوع کن و در رکوع آرامش و طمأنینه داشته باش، سپس کاملاً راست بایست، سپس سجده کن و در سجده آرامش داشته باش، سپس بنشین و در نشستن آرامش داشته باش، سپس برخیز. آنگاه که چنین کنی، نمازت کامل شده است و اگر چیزی از آن کم کنی، از نمازت کاستهای.» راوی گفت: این سخن برایشان آسانتر از سخن اول بود، زیرا اگر کسی چیزی از آن کم کند، تنها از کمال نمازش کاسته میشود و نمازش تماماً باطل نمیگردد. او گفت: در این باب از ابوهُریره و عمار بن یاسر نیز حدیث آمده است. ابوعیسی گفت: حدیث رفاعه بن رافع حدیثی حسن است. و این حدیث از رفاعه از چند طریق روایت شده است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
الصلاة تستلزم السكينة وكمال الانتباه في كل هيئة من هيئاتها.
سبب روایت در خود حدیث آمده است: مردی در مسجد با شتاب نماز خواند. پیامبر ﷺ از او خواست نماز را دوباره بخواند و سپس به او آموخت چگونه با آرامش حرکات نماز را انجام دهد.
آرامش و استقرار در یک حالت نماز، بدون شتابزدگی در آن.
گفتنِ «لا إله إلا الله»؛ یعنی هیچ معبودی جز الله نیست.
ندایی که اعلام میکند نماز جماعت بلافاصله آغاز میشود.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که آرامش در رکوع، ایستادن پس از رکوع، سجده و نشستن میان دو سجده برای صحیح بودن نماز اساسی است. هر چهار مکتب فقهی اهل سنت بر اهمیت این آرامش تأکید دارند، هرچند در دستهبندی دقیق فقهی و برخی جزئیات حرکات نماز اختلاف نظر دارند. این روایت همچنین میآموزد که باید به کسی که اشتباه میکند آموزش داد: پیامبر ﷺ آن مرد را اصلاح کرد و سپس راهنماییهای روشنی به او داد.
- در هر حالت نماز، پیش از رفتن به حرکت بعدی، فرصت دهید بدنتان به آرامش و ثبات برسد.
- احکام نماز را گامبهگام بیاموزید و هرگاه تردید داشتید، توضیح بخواهید.
- اشتباهها را با مهربانی اصلاح کنید و راهنماییهای مشخص ارائه دهید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.