کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3207

روایت‌شده توسط Aishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aishah

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ لَوْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَاتِمًا شَيْئًا مِنَ الْوَحْىِ لَكَتَمَ هَذِهِ الآيَةَ ‏:‏ ‏(‏ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ ‏)‏ يَعْنِي بِالإِسْلاَمِ ‏:‏ ‏(‏ وأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ ‏)‏ بِالْعِتْقِ فَأَعْتَقْتَهُ ‏:‏ ‏(‏ أمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَاهُ ‏)‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏:‏ ‏(‏وكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولاً ‏)‏ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا تَزَوَّجَهَا قَالُوا تَزَوَّجَ حَلِيلَةَ ابْنِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏:‏ ‏(‏ ما كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ ‏)‏ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَبَنَّاهُ وَهُوَ صَغِيرٌ فَلَبِثَ حَتَّى صَارَ رَجُلاً يُقَالُ لَهُ زَيْدُ بْنُ مُحَمَّدٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏:‏ ‏(‏ ادعُوهُمْ لآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آبَاءَهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَمَوَالِيكُمْ ‏)‏ فُلاَنٌ مَوْلَى فُلاَنٍ وَفُلاَنٌ أَخُو فُلاَنٍ ‏(‏هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ ‏)‏ يَعْنِي أَعْدَلُ عِنْدَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ قَدْ رُوِيَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَوْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَاتِمًا شَيْئًا مِنَ الْوَحْىِ لَكَتَمَ هَذِهِ الآيَةَ ‏:‏ ‏(‏ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ ‏)‏ الآيَةَ هَذَا الْحَرْفُ لَمْ يُرْوَ بِطُولِهِ ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَضَّاحٍ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ ‏.‏

ترجمه

علی بن حجر برای ما حدیث کرد، داوود بن زبرقان به ما خبر داد، از داوود بن ابی هند، از شعبی، از عایشه رضی الله عنها که فرمود:

«اگر رسول خدا ﷺ چیزی از وحی را پنهان می‌کردند، قطعاً این آیه را پنهان می‌نمودند: «(به یاد آور) آنگاه که به کسی که خدا بر او نعمت ارزانی داشت» یعنی نعمت اسلام، «و تو نیز بر او نعمت دادی» یعنی با آزاد کردنش، پس او را آزاد ساختی، گفتی: «همسرت را نزد خود نگه دار و از خدا پروا کن،» در حالی که در دل خود آنچه را که خدا آشکار خواهد کرد پنهان می‌داشتی، و از مردم می‌ترسیدی حال آنکه خدا سزاوارتر است که از او بترسی،» تا فرمایش او که: «و فرمان خدا انجام‌پذیر است.» همانا هنگامی که رسول خدا ﷺ با او ازدواج کردند، مردم گفتند: «او با همسر پسرش ازدواج کرده است،» پس خدای تعالی نازل فرمود: «محمد پدر هیچ‌یک از مردان شما نیست، بلکه رسول خدا و خاتم پیامبران است.» رسول خدا ﷺ او را در کودکی به فرزندی پذیرفته بودند، لذا تا بزرگ شد به نام «زید بن محمد» خوانده می‌شد. سپس خداوند نازل فرمود: «آنان را به نام پدرانشان بخوانید، این کار نزد خدا عادلانه‌تر است. پس اگر پدرانشان را نمی‌دانید، آنان برادران دینی و موالیان شما هستند.» فلانی مولای فلانی، و فلانی برادر فلانی. «(این نزد خدا عادلانه‌تر است)» یعنی این کار نزد خدا منصفانه‌تر است.» ابوعیسی گفت: این حدیث غریب است. از داوود بن ابی هند، از شعبی، از مسروق، از عایشه روایت شده که فرمود: «اگر پیامبر ﷺ چیزی از وحی را پنهان می‌کردند، این آیه را پنهان می‌نمودند: «(به یاد آور) آنگاه که به کسی که خدا بر او نعمت ارزانی داشت و تو نیز بر او نعمت دادی.» این روایت طولانی در جای دیگر نقل نشده است. عبدالله بن وضاح کوفی این مطلب را برای ما بیان کرد، عبدالله بن ادریس از داوود بن ابی هند برای ما حدیث کرد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عایشه تأکید می‌کند که پیامبر ﷺ وحی را پنهان نمی‌کرد.

پیشینه و سبب بیان

متن، آیات را به زید بن حارثه پیوند می‌دهد که در کودکی زید بن محمد خوانده می‌شد، و نیز به ازدواج پیامبر ﷺ با زینب، پس از آنکه زید از او جدا شد.

توضیح واژه‌های دشوار
وحی

پیامی که خداوند به پیامبرش ابلاغ کرد.

مَولا

عنوانی برای کسی که رابطهٔ حمایت یا هم‌پیمانی دارد، مانند فرد آزادشده.

غریب

حدیثی که از شمار محدودی مسیر روایت نقل شده است.

برداشت‌های عالمان

این عبارت به آیات ۳۷ و ۴۰ سورهٔ احزاب و نیز حکم آیهٔ ۵ این سوره اشاره دارد که فرزندخواندگان باید به پدران زیستیِ شناخته‌شدهٔ خود نسبت داده شوند. عالمان میان سرپرستی و مراقبت از کودک، که جایز و پسندیده است، و تغییر نسب او، که جایز نیست، تفاوت می‌گذارند. از آنجا که این طریق خاص روایت بسیار ضعیف است، به‌تنهایی برای اثبات یک حکم شرعی به کار نمی‌رود؛ قرآن و روایات معتبر مبنای آن هستند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر پدر زیستیِ کسی شناخته شده است، نسب او را به والدِ فرزندخوانده نسبت ندهید.
  2. با محبت از کودکان مراقبت کنید، بی‌آنکه تبار یا پیوندهای خانوادگی‌شان را محو کنید.
  3. بر پایهٔ روایتی بسیار ضعیف، به‌تنهایی حکمی شرعی یا ممنوعیتی وضع نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.