کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3299

روایت‌شده توسط Salamah ibn Sakhr al-Ansari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Salamah ibn Sakhr al-Ansari

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ صَخْرٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ كُنْتُ رَجُلاً قَدْ أُوتِيتُ مِنْ جِمَاعِ النِّسَاءِ مَا لَمْ يُؤْتَ غَيْرِي فَلَمَّا دَخَلَ رَمَضَانُ تَظَاهَرْتُ مِنَ امْرَأَتِي حَتَّى يَنْسَلِخَ رَمَضَانُ فَرَقًا مِنْ أَنْ أُصِيبَ مِنْهَا فِي لَيْلَتِي فَأَتَتَابَعَ فِي ذَلِكَ إِلَى أَنْ يُدْرِكَنِي النَّهَارُ وَأَنَا لاَ أَقْدِرُ أَنْ أَنْزِعَ فَبَيْنَمَا هِيَ تَخْدُمُنِي ذَاتَ لَيْلَةٍ إِذْ تَكَشَّفَ لِي مِنْهَا شَيْءٌ فَوَثَبْتُ عَلَيْهَا فَلَمَّا أَصْبَحْتُ غَدَوْتُ عَلَى قَوْمِي فَأَخْبَرْتُهُمْ خَبَرِي فَقُلْتُ انْطَلِقُوا مَعِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُخْبِرُهُ بِأَمْرِي ‏.‏ فَقَالُوا لاَ وَاللَّهِ لاَ نَفْعَلُ نَتَخَوَّفُ أَنْ يَنْزِلَ فِينَا قُرْآنٌ أَوْ يَقُولَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَةً يَبْقَى عَلَيْنَا عَارُهَا وَلَكِنِ اذْهَبْ أَنْتَ فَاصْنَعْ مَا بَدَا لَكَ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجْتُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ خَبَرِي ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَنْتَ بِذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَنَا بِذَاكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْتَ بِذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَنَا بِذَاكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْتَ بِذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَنَا بِذَاكَ وَهَا أَنَا ذَا فَأَمْضِ فِيَّ حُكْمَ اللَّهِ فَإِنِّي صَابِرٌ لِذَلِكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَعْتِقْ رَقَبَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَضَرَبْتُ صَفْحَةَ عُنُقِي بِيَدِي فَقُلْتُ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَصْبَحْتُ أَمْلِكُ غَيْرَهَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صُمْ شَهْرَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَهَلْ أَصَابَنِي مَا أَصَابَنِي إِلاَّ فِي الصِّيَامِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَطْعِمْ سِتِّينَ مِسْكِينًا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ بِتْنَا لَيْلَتَنَا هَذِهِ وَحْشَى مَا لَنَا عَشَاءٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ إِلَى صَاحِبِ صَدَقَةِ بَنِي زُرَيْقٍ فَقُلْ لَهُ فَلْيَدْفَعْهَا إِلَيْكَ فَأَطْعِمْ عَنْكَ مِنْهَا وَسْقًا سِتِّينَ مِسْكِينًا ثُمَّ اسْتَعِنْ بِسَائِرِهِ عَلَيْكَ وَعَلَى عِيَالِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى قَوْمِي فَقُلْتُ وَجَدْتُ عِنْدَكُمُ الضِّيقَ وَسُوءَ الرَّأْىِ وَوَجَدْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم السَّعَةَ وَالْبَرَكَةَ أَمَرَ لِي بِصَدَقَتِكُمْ فَادْفَعُوهَا إِلَىَّ فَدَفَعُوهَا إِلَىَّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ لَمْ يَسْمَعْ عِنْدِي مِنْ سَلَمَةَ بْنِ صَخْرٍ ‏.‏ قَالَ وَيُقَالُ سَلَمَةُ بْنُ صَخْرٍ وَسَلْمَانُ بْنُ صَخْرٍ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ خَوْلَةَ بِنْتِ ثَعْلَبَةَ وَهِيَ امْرَأَةُ أَوْسِ بْنِ الصَّامِتِ ‏.‏

ترجمه

عبد بن حمید و حسن بن علی حلوانی برای ما حدیث نقل کردند، یزید بن هارون برای ما نقل کرد، محمد بن اسحاق برای ما نقل کرد، از محمد بن عمرو بن عطاء، از سلیمان بن یسار، از سلمه بن صخر انصاری که گفت:

«من مردی بودم که میل شدیدی به همبستری با زنان داشتم که هیچ‌کس دیگر مانند من نداشت. چون ماه رمضان فرا رسید، از ترس اینکه مبادا در شب با همسرم نزدیکی کنم و سپس تا روز این وضعیت ادامه یابد در حالی که توان جلوگیری از خود را ندارم، با همسرم ظهار کردم تا پایان رمضان. یک شب که او مشغول خدمت به من بود، بخشی از بدنش برایم نمایان شد و من بر او جهیدم. وقتی صبح شد، نزد قوم خود رفتم و ماجرا را برایشان تعریف کردم. گفتم: 'با من نزد رسول خدا ﷺ بیایید تا قضیه‌ام را به ایشان اطلاع دهم.' آنها گفتند: 'نه به خدا قسم! ما این کار را نمی‌کنیم. می‌ترسیم قرآنی درباره ما نازل شود یا رسول خدا ﷺ سخنی درباره ما بفرمایند که ننگ آن همیشه بر ما بماند. اما تو خودت برو و هر چه می‌خواهی بکن.'» او گفت: «پس خارج شدم و نزد رسول خدا ﷺ آمدم و ماجرایم را به ایشان گفتم.» ایشان فرمودند: «آیا تو همان کسی هستی که این کار را کرده است؟» گفتم: «بله، من همان کسم.» باز فرمودند: «آیا تو همان کسی هستی که این کار را کرده است؟» گفتم: «بله، من همان کسم.» دوباره فرمودند: «آیا تو همان کسی هستی که این کار را کرده است؟» گفتم: «بله، من همان کسم و اینک من حاضرم، پس حکم خدا را درباره من اجرا کنید که من بر آن صابر خواهم بود.» فرمودند: «بنده‌ای آزاد کن.» او گفت: «با دستم به گردنم زدم و گفتم: نه به آن ذاتی که تو را به حق مبعوث کرده است! من مالک چیزی جز همین جانم نیستم.» فرمودند: «پس دو ماه روزه بگیر.» گفتم: «ای رسول خدا! آیا این مصیبت جز در حال روزه‌داری به من رسیده است؟» فرمودند: «پس شصت مسکین را اطعام کن.» گفتم: «به آن ذاتی که تو را به حق فرستاده است سوگند! ما دیشب را گرسنه خوابیدیم و شامی نداشتیم.» فرمودند: «نزد مسئول صدقات بنی زریق برو و به او بگو آن را به تو بدهد؛ سپس از آن یک وسق به نیابت از تو به شصت مسکین بخوران و با باقی‌مانده آن، خود و خانواده‌ات را یاری رسان.» او گفت: «پس نزد قومم بازگشتم و گفتم: من نزد شما تنگی نظر و بدبینی یافتم، اما نزد رسول خدا ﷺ گشایش و برکت یافتم. ایشان دستور دادند صدقه شما را بگیرم، پس آن را به من بدهید.» و آنها آن را به من دادند.» ابوعیسی می‌گوید: این حدیث حسن است. محمد می‌گوید: به نظر من سلیمان بن یسار مستقیماً از سلمه بن صخر نشنیده است. همچنین گفته شده است: سلمه بن صخر و سلمان بن صخر. در این باب از خوله بنت ثعلبه، همسر اوس بن صامت نیز روایت آمده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پس از ظهار، پیامبر ﷺ کفارهٔ مقرر را به سلمه آموخت و به او کمک کرد.

پیشینه و سبب بیان

سلمه بن صخر در ماه رمضان دربارهٔ همسرش ظهار کرد، اما پس از آن با او همبستر شد. او موضوع را نزد پیامبر ﷺ مطرح کرد و گفت توان پرداخت کفارهٔ مقرر را از دارایی خود ندارد.

توضیح واژه‌های دشوار
ظهار

گفتاری که در آن مرد همسرش را به زنی تشبیه می‌کند که برای همیشه بر او حرام است، مانند مادرش. این کار ازدواج را خودبه‌خود باطل نمی‌کند، اما پیامدهای دینی دارد.

کفاره

عملی مقرر برای جبران تخلفی معین؛ در این روایت به‌ترتیب آزاد کردن برده، دو ماه روزه گرفتن و خوراک دادن به شصت نیازمند ذکر شده است.

وَسق

واحدی کهن برای اندازه‌گیری محصولات کشاورزی. پیامبر ﷺ مقداری از آن را برای خوراک دادن به شصت نیازمند تعیین کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که پس از ظهار، پیش از آنکه زن و شوهر دوباره با هم همبستر شوند، کفاره لازم است. صورت‌های کفاره به ترتیب مشخصی آمده‌اند: کسی که نمی‌تواند برده‌ای آزاد کند، دو ماه پیاپی روزه می‌گیرد؛ و کسی که توان آن را ندارد، به شصت نیازمند خوراک می‌دهد. فقیهان دربارهٔ برخی جزئیات شرایط و شیوهٔ اجرا اختلاف دارند، اما چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این ترتیب بنیادی را می‌پذیرند. این روایت همچنین نشان می‌دهد که نباید یک گفتار دینی را عبارتی بی‌پیامد به شمار آورد. پیامبر ﷺ وضعیت مالی سلمه را در نظر گرفت و اجازه داد برای کفاره و خانواده‌اش از صدقه کمک بگیرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. مسئله‌ای جدی در دین یا خانواده را صادقانه با فردی آگاه در میان بگذار، حتی اگر اطرافیان دلسردت کنند.
  2. سخنان مربوط به ازدواج را جدی بگیر و پیش از اقدام، از متخصص راهنمایی بخواه.
  3. به کسی که از انجام تکلیفی ناتوان است، به شیوه‌ای کمک کن که هم با حکم سازگار باشد و هم توان او را در نظر بگیرد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.