کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3300

روایت‌شده توسط Ali ibn Abi Talib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ali ibn Abi Talib

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الأَشْجَعِيُّ، عَنِ الثَّوْرِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَلْقَمَةَ الأَنْمَارِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏:‏ ‏(‏يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَىْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ‏)‏ ‏.‏ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا تَرَى دِينَارًا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لاَ يُطِيقُونَهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَنِصْفُ دِينَارٍ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لاَ يُطِيقُونَهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَكَمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ شَعِيرَةٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّكَ لَزَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَنَزَلَتْ ‏:‏ ‏(‏أأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَىْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ قَالَ فَبِي خَفَّفَ اللَّهُ عَنْ هَذِهِ الأُمَّةِ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ شَعِيرَةٌ يَعْنِي وَزْنَ شَعِيرَةٍ مِنْ ذَهَبٍ وَأَبُو الْجَعْدِ اسْمُهُ رَافِعٌ ‏.‏

ترجمه

سفیان بن وکیع به ما حدیث کرد، یحیی بن آدم به ما حدیث کرد، عبیدالله اشجعی از ثوری، او از عثمان بن مغیره ثقفی، او از سالم بن ابی‌الجعد، او از علی بن علقمه انماری، و او از علی بن ابی‌طالب روایت کردند که فرمود: هنگامی که این آیه نازل شد:

«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! چون با پیامبر نجوا کنید، پیش از نجوای خود صدقه‌ای تقدیم دارید»، پیامبر ﷺ به من فرمودند: «نظرت چیست؟ یک دینار؟» گفتم: توانایی آن را ندارند. فرمودند: «پس نیم دینار؟» گفتم: توانایی آن را هم ندارند. فرمودند: «پس چقدر؟» گفتم: یک دانه جو. فرمودند: «به راستی که تو بسیار سخت‌گیر هستی.» فرمود: سپس این آیه نازل شد: «آیا ترسیدید که پیش از نجوای خود صدقاتی تقدیم دارید؟» فرمود: به سبب من بود که خداوند این حکم را بر این امت سبک گردانید. فرمود: این حدیث حسن غریب است و ما آن را تنها از همین طریق می‌شناسیم. منظور او از «یک دانه جو»، وزن یک دانه جو طلا است و نام ابوالجعد، رافع می‌باشد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

صدقه‌ای واجب پیش از گفت‌وگوی خصوصی مقرر شد و سپس این حکم تخفیف یافت.

پیشینه و سبب بیان

متن از نزول قرآن ۵۸:۱۲ و سپس تخفیف حکم در آیهٔ ۵۸:۱۳ سخن می‌گوید.

توضیح واژه‌های دشوار
نجوا

گفت‌وگو یا رایزنی محرمانه.

صدقه

بخشش داوطلبانه برای امور خیریه؛ در این آیه، بخششی پیش از گفت‌وگوی خصوصی مطرح شده است.

نسخ

جایگزین شدن یا برداشته شدن حکمی پیشین به‌واسطهٔ وحیی بعدی.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک آیهٔ ۵۸:۱۲ قرآن را با دستور موقتیِ دادن صدقه پیش از گفت‌وگوی محرمانه با پیامبر ﷺ مرتبط می‌دانند و آیهٔ ۵۸:۱۳ را بیانگر تخفیف آن حکم می‌شمارند. این روایت ضعیف به‌تنهایی نمی‌تواند حکمی الزام‌آور در فقه را اثبات کند. مذاهب فقهی احکام خود را بر ادلهٔ معتبر و روش‌های استوار فقهی بنا می‌کنند؛ تکلیف موقتیِ توصیف‌شده، وظیفه‌ای دائمی برای مسلمانان محسوب نمی‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. به اندازهٔ توان خود ببخشید و صدقه را به مبلغ ثابتی مشروط نکنید.
  2. برای حکمی الزام‌آور دینی، در منابع معتبر به دنبال دلیل باشید و از عالمان آگاه توضیح بخواهید.
  3. گفت‌وگوی محرمانه را با احترام و فقط هنگام نیاز انجام دهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.