کتاب دعا · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3603

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب دعا
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Hurairah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي وَأَنَا مَعَهُ حِينَ يَذْكُرُنِي فَإِنْ ذَكَرَنِي فِي نَفْسِهِ ذَكَرْتُهُ فِي نَفْسِي وَإِنْ ذَكَرَنِي فِي مَلإٍ ذَكَرْتُهُ فِي مَلإٍ خَيْرٍ مِنْهُمْ وَإِنِ اقْتَرَبَ إِلَىَّ شِبْرًا اقْتَرَبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا وَإِنِ اقْتَرَبَ إِلَىَّ ذِرَاعًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا وَإِنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَيُرْوَى عَنِ الأَعْمَشِ فِي تَفْسِيرِ هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْرًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا يَعْنِي بِالْمَغْفِرَةِ وَالرَّحْمَةِ وَهَكَذَا فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ ‏.‏ قَالُوا إِنَّمَا مَعْنَاهُ يَقُولُ إِذَا تَقَرَّبَ إِلَىَّ الْعَبْدُ بِطَاعَتِي وَمَا أَمَرْتُ أُسْرِعُ إِلَيْهِ بِمَغْفِرَتِي وَرَحْمَتِي ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، أَنَّهُ قَالَ فِي هَذِهِ الآيَةِ ‏:‏ ‏(‏ فاذكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ ‏)‏ قَالَ اذْكُرُونِي بِطَاعَتِي أَذْكُرْكُمْ بِمَغْفِرَتِي ‏.‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ هَاشِمٍ الرَّمْلِيُّ عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ بِهَذَا ‏.‏

ترجمه

ابو کریب برای ما حدیث کرد، ابن نمیر و ابومعاویه از اعمش نقل کردند، او از ابو صالح، و او از ابوهریره رضی الله عنه روایت کرد که گفت: رسول خدا ﷺ فرمودند:

«خدای عزوجل می‌فرماید: من نزد گمان بنده‌ام نسبت به خود هستم و هنگامی که مرا یاد کند با اویم. اگر در دل خود مرا یاد کند، من نیز در ذات خود او را یاد می‌کنم. و اگر در جمعی مرا یاد کند، من او را در جمعی بهتر از آنان یاد می‌کنم. اگر یک وجب به من نزدیک شود، من یک ذراع به او نزدیک می‌شوم. اگر یک ذراع به من نزدیک شود، من یک باع به او نزدیک می‌شوم. و اگر پیاده به سوی من آید، من دوان به سوی او می‌روم.» ابوعیسی گفت: این حدیث حسن صحیح است. از اعمش در تفسیر این حدیث روایت شده است: «هر کس یک وجب به من نزدیک شود، من یک ذراع به او نزدیک می‌شوم» یعنی با آمرزش و رحمت. برخی از اهل علم نیز این حدیث را چنین تفسیر کرده‌اند. آنان گفته‌اند: معنای آن این است که خداوند می‌فرماید: «هنگامی که بنده با اطاعت و انجام دستوراتم به من نزدیک شود، من با آمرزش و رحمتم شتابان به سوی او می‌روم.» از سعید بن جبیر روایت شده است که درباره این آیه: «(پس مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم)» گفت: یعنی مرا با اطاعت از فرمانم یاد کنید تا شما را با آمرزشم یاد کنم. عبد بن حمید برای ما حدیث کرد و گفت: حسن بن موسی و عمرو بن هاشم رملی از ابن لهیعه، او از عطاء بن یسار، و او از سعید بن جبیر با همین سند روایت کرده‌اند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

الله به کسی که به سوی او روی می‌آورد توجه و رحمت می‌فرماید.

توضیح واژه‌های دشوار
من همان‌گونه‌ام که بنده‌ام دربارهٔ من گمان می‌کند

کسی که صادقانه به آمرزش، رحمت و یاری الله امید دارد، به سوی او روی می‌آورد و با اعتماد عمل می‌کند.

الله با اوست

الله به بنده‌ای که او را یاد می‌کند توجه، پشتیبانی و عنایت می‌فرماید؛ این به معنای حضور جسمانی الله در جایی نیست.

یک وجب و یک ذراع

این تعبیرها نشان می‌دهند که الله نزدیک‌شدن بنده‌اش را با آمرزش و رحمت فراوان پاسخ می‌دهد.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که برخی عالمان نزدیک‌شدن را به معنای اطاعت دانسته‌اند: هنگامی که بنده از الله اطاعت می‌کند، الله با آمرزش و رحمت به او پاسخ می‌دهد. سعید بن جبیر نیز فرمانِ «مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم» را به همین شیوه توضیح داده است: الله را با اطاعت یاد کنید تا او شما را با آمرزش یاد کند. بنابراین، سخن از نزدیک‌شدن، بیانگر پاسخ کریمانهٔ الله است و به معنای حرکت جسمانی نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. هر روز زمانی ثابت را برای یادکردن الله با نماز، دعا یا تلاوت قرآن اختصاص دهید.
  2. پس از خطا، صادقانه به سوی الله بازگردید و به آمرزش او امیدوار باشید؛ توبه یا جبران را به تأخیر نیندازید.
  3. بگذارید اعتماد شما به الله در اطاعت عملی و کارهای نیک آشکار شود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.