کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 372

روایت‌شده توسط Imran ibn Husayn. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Imran ibn Husayn

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ إِلاَّ أَنَّهُ يَقُولُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَةِ الْمَرِيضِ فَقَالَ ‏"‏ صَلِّ قَائِمًا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَقَاعِدًا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَعَلَى جَنْبٍ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ نَحْوَ رِوَايَةِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ نَحْوَ رِوَايَةِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ ‏.‏ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي صَلاَةِ التَّطَوُّعِ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنِ الْحَسَنِ قَالَ إِنْ شَاءَ الرَّجُلُ صَلَّى صَلاَةَ التَّطَوُّعِ قَائِمًا وَجَالِسًا وَمُضْطَجِعًا ‏.‏ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي صَلاَةِ الْمَرِيضِ إِذَا لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُصَلِّيَ جَالِسًا فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يُصَلِّي عَلَى جَنْبِهِ الأَيْمَنِ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَلِّي مُسْتَلْقِيًا عَلَى قَفَاهُ وَرِجْلاَهُ إِلَى الْقِبْلَةِ ‏.‏ وَقَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ ‏"‏ مَنْ صَلَّى جَالِسًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَائِمِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا لِلصَّحِيحِ وَلِمَنْ لَيْسَ لَهُ عُذْرٌ ‏.‏ يَعْنِي فِي النَّوَافِلِ فَأَمَّا مَنْ كَانَ لَهُ عُذْرٌ مِنْ مَرَضٍ أَوْ غَيْرِهِ فَصَلَّى جَالِسًا فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ الْقَائِمِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ فِي بَعْضِ هَذَا الْحَدِيثِ مِثْلُ قَوْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ ‏.‏

ترجمه

این حدیث از ابراهیم بن طهمان با همین سند روایت شده است، جز اینکه او گفت: از عمران بن حصین که فرمود: از رسول خدا ﷺ درباره نماز بیمار پرسیدم. ایشان فرمودند:

«ایستاده نماز بخوان، و اگر نتوانستی نشسته، و اگر آن هم نتوانستی به پهلو خوابیده.» هناد این مطلب را برای ما نقل کرد، وکیع از ابراهیم بن طهمان و او از حسین المعلّم این حدیث را روایت نمود. ابوعیسی می‌گوید: نمی‌دانیم کسی از حسین المعلّم مانند روایت ابراهیم بن طهمان نقل کرده باشد. ابواسامه و چند تن دیگر از حسین المعلّم همانند روایت عیسی بن یونس نقل کرده‌اند. برخی از علما معتقدند که منظور از این حدیث، نمازهای مستحبی (نافله) است. محمد بن بشار برای ما نقل کرد، ابن ابی عدی از اشعث بن عبدالملک و او از حسن نقل کرد که گفت: اگر مردی بخواهد می‌تواند نماز نافله را ایستاده، نشسته یا خوابیده بخواند. علما در مورد نماز بیماری که نتواند نشسته نماز بخواند اختلاف نظر دارند. گروهی گفتند: به پهلوی راست خوابیده نماز بخواند. گروهی دیگر گفتند: به پشت بخوابد در حالی که پاهایش به سمت قبله باشد. سفیان ثوری درباره این حدیث گفته است: «هر کس نشسته نماز بخواند، نصف پاداش ایستاده را دارد.» او توضیح داد که این حکم مربوط به فرد سالم و بدون عذر است، یعنی در نمازهای نافله؛ اما کسی که به دلیل بیماری یا عذر دیگری نشسته نماز بخواند، پاداشی برابر با فرد ایستاده خواهد داشت. در برخی روایات این حدیث نیز سخنی مشابه قول سفیان ثوری آمده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

بیمار به اندازه توان خود ایستاده، نشسته یا به پهلو نماز می‌خواند.

توضیح واژه‌های دشوار
صلاة

نماز آیینیِ واجب و مقرر.

قبله

جهت نماز به سوی کعبه در مکه.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت کرده‌اند که بیمار متناسب با توان خود نماز می‌خواند و ملزم نیست در حالتی قرار گیرد که از عهده آن برنمی‌آید. آنان درباره حالت کسی که نمی‌تواند نشسته نماز بخواند اختلاف نظر داشته‌اند: به پهلو بخوابد یا به پشت، در حالی که پاهایش رو به قبله باشد. ترمذی همچنین نقل می‌کند که برخی عالمان این دستور را مربوط به نمازهای مستحب دانسته‌اند. سفیان ثوری میان فرد سالمی که نماز مستحب را نشسته می‌خواند و بیماری که عذر موجه دارد تفاوت گذاشت: به نظر او، فرد سالم نیمی از پاداش نماز ایستاده را می‌برد، در حالی که بیمار پاداش کامل را دریافت می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هرگاه توان دارید ایستاده نماز بخوانید؛ اگر ایستادن دشوار یا ناممکن است، بنشینید.
  2. اگر نشسته هم نمی‌توانید نماز بخوانید، به شکلی که توان دارید درازکش نماز بخوانید.
  3. به سبب بیماری نماز را ترک نکنید؛ حالت نماز را با توان خود متناسب کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.