کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 408

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Amr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Amr

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمُلَقَّبُ، مَرْدَوَيْهِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمَ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ رَافِعٍ، وَبَكْرَ بْنَ سَوَادَةَ، أَخْبَرَاهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَحْدَثَ - يَعْنِي الرَّجُلَ - وَقَدْ جَلَسَ فِي آخِرِ صَلاَتِهِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ فَقَدْ جَازَتْ صَلاَتُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ وَقَدِ اضْطَرَبُوا فِي إِسْنَادِهِ ‏.‏ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا ‏.‏ قَالُوا إِذَا جَلَسَ مِقْدَارَ التَّشَهُّدِ وَأَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ فَقَدْ تَمَّتْ صَلاَتُهُ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يَتَشَهَّدَ وَقَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ أَعَادَ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ إِذَا لَمْ يَتَشَهَّدْ وَسَلَّمَ أَجْزَأَهُ لِقَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ ‏"‏ وَالتَّشَهُّدُ أَهْوَنُ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي اثْنَتَيْنِ فَمَضَى فِي صَلاَتِهِ وَلَمْ يَتَشَهَّدْ ‏.‏ وَقَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ إِذَا تَشَهَّدَ وَلَمْ يُسَلِّمْ أَجْزَأَهُ ‏.‏ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ حِينَ عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم التَّشَهُّدَ فَقَالَ ‏"‏ إِذَا فَرَغْتَ مِنْ هَذَا فَقَدْ قَضَيْتَ مَا عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ هُوَ الإِفْرِيقِيُّ وَقَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ مِنْهُمْ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَأَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ ‏.‏

ترجمه

احمد بن محمد بن موسی ملقب به مردویه برای ما حدیث کرد و گفت: ابن مبارک به ما خبر داد، عبدالرحمن بن زیاد بن انعم به ما خبر داد که عبدالرحمن بن رافع و بکر بن سواده از عبدالله بن عمرو به او خبر داده‌اند که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند:

«هرگاه مردی در پایان نماز پیش از آنکه سلام دهد، مُحْدِث شود (وضویش باطل گردد)، نمازش صحیح است.» ابوعیسی می‌گوید: سند این حدیث چندان قوی نیست و راویان در سند آن اختلاف کرده‌اند. برخی از اهل علم به همین نظر رفته‌اند؛ آنان گفته‌اند: اگر کسی به اندازه تشهد نشسته باشد و پیش از سلام دادن مُحْدِث شود، نمازش کامل شده است. گروهی دیگر از اهل علم گفته‌اند: اگر پیش از تشهد و پیش از سلام مُحْدِث شود، باید نماز را اعاده کند. این قول شافعی است. احمد می‌گوید: اگر تشهد نخوانده ولی سلام داده باشد، کفایت می‌کند، زیرا پیامبر ﷺ فرموده‌اند: «و تحلیل آن (پایان‌بخش آن) سلام است.» تشهد امر سبک‌تری است؛ پیامبر ﷺ پس از دو رکعت برخاستند و بدون خواندن تشهد به نماز خود ادامه دادند. اسحاق بن ابراهیم می‌گوید: اگر تشهد خوانده ولی سلام نداده باشد، کفایت می‌کند. او به حدیث ابن مسعود استدلال کرده است که چون پیامبر ﷺ تشهد را به او آموختند، فرمودند: «چون از این فارغ شدی، آنچه بر عهده داشتی ادا کرده‌ای.» ابوعیسی می‌گوید: عبدالرحمن بن زیاد بن انعم همان افریقی است که برخی از محدثان از جمله یحیی بن سعید قطان و احمد بن حنبل او را ضعیف شمرده‌اند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

این روایت درباره زمان پایان نماز در صورت از بین رفتن طهارت شرعی بحث می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
حدث

وضعیتی از بی‌طهارتی شرعی که شخص را ملزم می‌کند دوباره وضو بگیرد.

تشهد

گواهی ایمان که در حالت نشسته در نماز خوانده می‌شود.

تسلیم

سلام پایانی که با آن نماز به پایان می‌رسد.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که عالمان دربارهٔ زمان کامل شدن نماز، در صورتی که شخص پیش از تسلیم طهارتش را از دست بدهد، اختلاف نظر داشتند. برخی نشستن به اندازهٔ خواندن تشهد را کافی می‌دانستند؛ شافعی بر این نظر بود که هرکس پیش از تشهد و تسلیم طهارتش را از دست بدهد، باید نماز را دوباره بخواند. احمد بر تسلیم به‌عنوان پایان نماز تأکید می‌کرد، درحالی‌که اسحاق تشهد را کافی می‌دانست. این برداشت‌های متفاوت تا اندازه‌ای بر روایت‌های دیگری تکیه دارند؛ این روایت ضعیف به‌تنهایی اختلاف را فیصله نمی‌دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر هنگام نماز طهارت شرعی‌ات را از دست دادی، از احکام مذهب فقهی خود پیروی کن و در صورت تردید از عالمی آگاه بپرس.
  2. پیش از نماز وضو بگیر و برای انجام دقیق ارکان واجب آن وقت کافی بگذار.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.