کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 422

روایت‌شده توسط Qais. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Qais

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو السَّوَّاقُ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ جَدِّهِ، قَيْسٍ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ الصُّبْحَ ثُمَّ انْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَنِي أُصَلِّي فَقَالَ ‏"‏ مَهْلاً يَا قَيْسُ أَصَلاَتَانِ مَعًا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمْ أَكُنْ رَكَعْتُ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ إِذًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ لاَ نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ ‏.‏ وَقَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ سَمِعَ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ مِنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ هَذَا الْحَدِيثَ ‏.‏ وَإِنَّمَا يُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ مُرْسَلاً ‏.‏ وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ بِهَذَا الْحَدِيثِ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَكْتُوبَةِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ هُوَ أَخُو يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ ‏.‏ قَالَ وَقَيْسٌ هُوَ جَدُّ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ وَيُقَالُ هُوَ قَيْسُ بْنُ عَمْرٍو وَيُقَالُ هُوَ قَيْسُ بْنُ قَهْدٍ ‏.‏ وَإِسْنَادُ هَذَا الْحَدِيثِ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ قَيْسٍ ‏.‏ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فَرَأَى قَيْسًا ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ ‏.‏

ترجمه

محمد بن عمرو سواق بلخی به ما حدیث کرد و گفت: عبدالعزیز بن محمد برای ما حدیث کرد، از سعد بن سعید، از محمد بن ابراهیم، از جدش قیس که گفت: رسول الله ﷺ بیرون آمدند و اقامه نماز گفته شد، پس من همراه ایشان نماز صبح را خواندم. سپس پیامبر ﷺ برگشتند و مرا در حال نماز دیدند، فرمودند:

«آهسته ای قیس! آیا دو نماز با هم؟» گفتم: «ای رسول خدا! من دو رکعت سنت فجر را نخوانده بودم.» فرمودند: «پس اشکالی ندارد.» ابوعیسی می‌گوید: حدیث محمد بن ابراهیم را جز از طریق سعد بن سعید بدین شکل نمی‌شناسیم. سفیان بن عیینة گفته است: عطاء بن ابی رباح این حدیث را از سعد بن سعید شنیده است. و این حدیث تنها به صورت مرسل روایت شده است. گروهی از مردم مکه بر اساس این حدیث عمل کرده‌اند و خواندن دو رکعت سنت بعد از نماز فرض را پیش از طلوع آفتاب جایز دانسته‌اند. ابوعیسی می‌گوید: سعد بن سعید برادر یحیی بن سعید انصاری است. همچنین گفت: قیس جد یحیی بن سعید انصاری است؛ برخی می‌گویند او قیس بن عمرو است و برخی می‌گویند قیس بن قهد است. سند این حدیث متصل نیست زیرا محمد بن ابراهیم تیمی از قیس نشنیده است. برخی این حدیث را از سعد بن سعید، از محمد بن ابراهیم روایت کرده‌اند که پیامبر ﷺ بیرون آمدند و قیس را دیدند. و این روایت صحیح‌تر از حدیث عبدالعزیز از سعد بن سعید است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کسی که نماز فرض فجر را خوانده است، می‌تواند سنتِ فوت‌شده را پس از آن قضا کند.

توضیح واژه‌های دشوار
اقامه

ندایی که نشان می‌دهد نماز فرض بلافاصله آغاز می‌شود.

رکعت‌های فجر

دو رکعت نماز مستحب پیش از نماز فرض صبح.

مرسل

روایتی که در آن حلقه‌ای میان راوی و پیامبر ﷺ افتاده است.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که برخی از دانشمندان مکه به این روایت استناد می‌کردند تا جواز قضای دو رکعت سنت پس از نماز فرض فجر و پیش از طلوع خورشید را اثبات کنند. او هم‌زمان یادآور می‌شود که سند پیوسته نیست و صورت دیگری از این روایت از سندی که اینجا آمده قوی‌تر است. فقیهان دربارهٔ قضای آن در این زمان اختلاف نظر داشته‌اند؛ بنابراین، این روایت دلیلی برای به‌تأخیر انداختن سنت پیش از نماز فرض، هنگامی که اقامه آغاز شده است، به دست نمی‌دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر اقامه آغاز شده است، نماز فرض را شروع کنید و نماز مستحب را به تأخیر بیندازید.
  2. اگر دو رکعت سنت فجر را از دست داده‌اید، دربارهٔ زمان قضای آن از عالمی مورد اعتماد پیروی کنید.
  3. هنگام ارزیابی یک گفته، میان مضمون روایت و اعتبار سند آن تفاوت بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.