کتاب وتر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 481

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: کتاب وتر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Hasan (خوب)
  1. 1أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَىآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ
  3. 3عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ
  4. 4إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ
  5. 5أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ، غَدَتْ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ عَلِّمْنِي كَلِمَاتٍ أَقُولُهُنَّ فِي صَلاَتِي ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ كَبِّرِي اللَّهَ عَشْرًا وَسَبِّحِي اللَّهَ عَشْرًا وَاحْمَدِيهِ عَشْرًا ثُمَّ سَلِي مَا شِئْتِ يَقُولُ نَعَمْ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي رَافِعٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ حَدِيثٍ فِي صَلاَةِ التَّسْبِيحِ وَلاَ يَصِحُّ مِنْهُ كَبِيرُ شَيْءٍ ‏.‏ وَقَدْ رَأَى ابْنُ الْمُبَارَكِ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ صَلاَةَ التَّسْبِيحِ وَذَكَرُوا الْفَضْلَ فِيهِ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ حَدَّثَنَا أَبُو وَهْبٍ قَالَ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَنِ الصَّلاَةِ الَّتِي يُسَبَّحُ فِيهَا فَقَالَ يُكَبِّرُ ثُمَّ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلاَ إِلَهَ غَيْرُكَ ثُمَّ يَقُولُ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَتَعَوَّذُ وَيَقْرَأُ ‏(‏بِسمِ الله الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ‏)‏ وَفَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَسُورَةً ثُمَّ يَقُولُ عَشْرَ مَرَّاتٍ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَرْكَعُ فَيَقُولُهَا عَشْرًا ‏.‏ ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَيَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ يَسْجُدُ فَيَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ فَيَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ يَسْجُدُ الثَّانِيَةَ فَيَقُولُهَا عَشْرًا يُصَلِّي أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ عَلَى هَذَا فَذَلِكَ خَمْسٌ وَسَبْعُونَ تَسْبِيحَةً فِي كُلِّ رَكْعَةٍ يَبْدَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ بِخَمْسَ عَشْرَةَ تَسْبِيحَةً ثُمَّ يَقْرَأُ ثُمَّ يُسَبِّحُ عَشْرًا فَإِنْ صَلَّى لَيْلاً فَأَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ يُسَلِّمَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ وَإِنْ صَلَّى نَهَارًا فَإِنْ شَاءَ سَلَّمَ وَإِنْ شَاءَ لَمْ يُسَلِّمْ ‏.‏ قَالَ أَبُو وَهْبٍ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رِزْمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ يَبْدَأُ فِي الرُّكُوعِ بِسُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَفِي السُّجُودِ بِسُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ثَلاَثًا ثُمَّ يُسَبِّحُ التَّسْبِيحَاتِ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ وَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ زَمْعَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ وَهُوَ ابْنُ أَبِي رِزْمَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ إِنْ سَهَا فِيهَا يُسَبِّحُ فِي سَجْدَتَىِ السَّهْوِ عَشْرًا عَشْرًا قَالَ لاَ إِنَّمَا هِيَ ثَلاَثُمِائَةِ تَسْبِيحَةٍ ‏.‏

ترجمه

احمد بن محمد بن موسی به ما حدیث کرد، عبدالله بن مبارک به ما خبر داد، عکرمه بن عمار به ما خبر داد، اسحاق بن عبدالله بن ابی طلحه برایم حدیث کرد، از انس بن مالک که ام سلیم صبحگاهان نزد پیامبر ﷺ آمد و گفت:

«کلماتی به من بیاموز که در نمازم بگویم.» پس فرمود: «ده بار الله اکبر بگو، ده بار سبحان‌الله بگو و ده بار حمد او را بجا آور، سپس هر چه خواهی درخواست کن، که می‌فرماید: بله، بله.» راوی گفت: در این باب از ابن عباس، عبدالله بن عمرو، فضل بن عباس و ابورافع نیز روایت شده است. ابوعیسی گفت: حدیث انس، حسن غریب است. احادیث دیگری نیز درباره نماز تسبیح از پیامبر ﷺ روایت شده که هیچ‌یک از آن‌ها اعتبار قوی ندارند. ابن مبارک و گروهی دیگر از اهل علم، نماز تسبیح را نیکو شمرده و فضیلت آن را ذکر کرده‌اند. احمد بن عبده به ما حدیث کرد، ابوهب به ما حدیث کرد و گفت: از عبدالله بن مبارک درباره نمازی که در آن تسبیح گفته می‌شود پرسیدم، پس گفت: ابتدا تکبیر می‌گوید، سپس می‌خواند: «سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ»، آنگاه پانزده بار می‌گوید: «سُبْحَانَ اللهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَاللهُ أَكْبَرُ»، سپس تعوذ می‌کند و بسم‌الله الرحمن الرحیم، سوره فاتحه و یک سوره دیگر می‌خواند، سپس ده بار می‌گوید: «سُبْحَانَ اللهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَاللهُ أَكْبَرُ». سپس به رکوع می‌رود و آن را ده بار می‌گوید. سپس سر از رکوع برمی‌دارد و آن را ده بار می‌گوید. سپس سجده می‌کند و آن را ده بار می‌گوید. سپس سر برمی‌دارد و آن را ده بار می‌گوید. سپس سجده دوم را انجام می‌دهد و آن را ده بار می‌گوید. چهار رکعت را بدین شیوه می‌گزارد که در هر رکعت هفتاد و پنج تسبیح خواهد بود؛ هر رکعت را با پانزده تسبیح آغاز می‌کند، سپس قرآن می‌خواند و سپس ده بار تسبیح می‌گوید. اگر شبانه نماز گزارد، نزد من محبوب‌تر است که هر دو رکعت سلام دهد؛ و اگر روزانه گزارد، اختیار دارد که سلام دهد یا ندهد. ابوهب گفت: عبدالعزیز بن ابی رزمه از عبدالله برایم نقل کرد که او گفت: در رکوع با سه بار «سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ» و در سجده با سه بار «سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى» آغاز کند، سپس سایر تسبیحات را بگوید. احمد بن عبده گفت: وهب بن زمعه به ما حدیث کرد و گفت: عبدالعزیز —که همان ابن ابی رزمه است— به من خبر داد و گفت: از عبدالله بن مبارک پرسیدم: «اگر کسی در این نماز دچار سهو شود، آیا در سجده‌های سهو ده بار ده بار تسبیح بگوید؟» فرمود: «خیر، زیرا مجموع آن تنها سیصد تسبیح است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اُمّ سُلَیم می‌آموزد که الله را هر یک ده بار تسبیح، حمد و تکبیر گوید.

توضیح واژه‌های دشوار
تکبیر

بزرگ شمردن الله با گفتن «الله اکبر».

تسبیح

منزّه دانستن الله از هر نقص با گفتن «سبحان الله».

حمد

ستایش و سپاس از الله با گفتن «الحمد لله».

برداشت‌های عالمان

پیامبر ﷺ به اُمّ سُلَیم شمارهای معینی از ذکر را در نماز می‌آموزد و سپس او را تشویق می‌کند که خواسته‌هایش را از الله بخواهد. ترمذی همچنین روایت‌هایی دربارهٔ نماز تسبیح نقل می‌کند و یادآور می‌شود که هیچ‌یک از آن‌ها از اعتبار صحیحِ نیرومندی برخوردار نیست. بااین‌حال، ابن‌مبارک و شماری دیگر از عالمان نماز تسبیح را جایز دانسته و چگونگی انجام آن را شرح کرده‌اند؛ حکم دقیق فقهی آن میان عالمان محل اختلاف است.

درس‌هایی برای امروز
  1. این سه ذکر کوتاه را در نماز بگنجانید و با توجه بر زبان آورید.
  2. پس از ستایش و تسبیح الله، صادقانه نیازهای خود را از او بخواهید.
  3. عبارت‌های مقرر نماز را با دقت بیاموزید و یک صورت اضافی از نماز را بی‌اختلاف و واجب معرفی نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.