Jami at-Tirmidhi، حدیث 501
متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَدُّويَهْ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ ثُوَيْرٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَهْلِ قُبَاءَ عَنْ أَبِيهِ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - قَالَ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَشْهَدَ الْجُمُعَةَ مِنْ قُبَاءَ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا وَلاَ يَصِحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَلاَ يَصِحُّ فِي هَذَا الْبَابِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْءٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " الْجُمُعَةُ عَلَى مَنْ آوَاهُ اللَّيْلُ إِلَى أَهْلِهِ " . وَهَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ ضَعِيفٌ إِنَّمَا يُرْوَى مِنْ حَدِيثِ مُعَارِكِ بْنِ عَبَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ . وَضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ فِي الْحَدِيثِ . قَالَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ عَلَى مَنْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ عَلَى مَنْ آوَاهُ اللَّيْلُ إِلَى مَنْزِلِهِ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ تَجِبُ الْجُمُعَةُ إِلاَّ عَلَى مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
عبد بن حمید و محمد بن مدّویه برای ما حدیث کردند و گفتند: فضل بن دوکین برای ما حدیث کرد، اسرائیل از ثُوَیر نقل کرد، او از مردی از اهل قُبا، که از پدرش روایت نمود — و پدرش از اصحاب پیامبر ﷺ بود — گفت:
«پیامبر ﷺ به ما دستور دادند که از قبا در نماز جمعه شرکت کنیم.» و در این باره از ابوهریره نیز از پیامبر ﷺ روایت شده است، اما صحیح نیست. ابوعیسی میگوید: این حدیث را جز از این طریق نمیشناسیم و در این باب هیچ چیز صحیحی از پیامبر ﷺ ثابت نشده است. و از ابوهریره از پیامبر ﷺ روایت شده است که فرمودند: «جمعه بر کسی واجب است که شب را نزد خانوادهاش سپری کند.» اما سند این حدیث ضعیف است و تنها از طریق حدیث مُعارِک بن عبّاد از عبدالله بن سعید مَقْبُری روایت شده است. یحیی بن سعید قطّان، عبدالله بن سعید مقبری را در حدیث تضعیف کرده است. او گفت: علما درباره اینکه جمعه بر چه کسانی واجب است اختلاف دارند؛ برخی گفتهاند جمعه بر کسی واجب است که شب را در خانهاش سپری کند. و برخی دیگر گفتهاند جمعه تنها بر کسی واجب است که صدای اذان را بشنود، و این قول شافعی، احمد و اسحاق است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
روایتی ضعیف، حضور در نماز جمعه از قبا را ذکر میکند.
مکانی در نزدیکی مدینه که گروهی از صحابه در آن سکونت داشتند.
زنجیرهٔ راویانی که حدیث را نقل کردهاند.
نماز جماعتی در روز جمعه که برای شرکتکنندگان جایگزین نماز معمول ظهر میشود.
ترمذی توضیح میدهد که این روایت صحیح نیست و همچنین روایتی ضعیف از ابوهریره دربارهٔ کسانی که حضور در نماز جمعه بر آنان واجب است نقل میکند. فقیهان دربارهٔ فاصلهای که وجوب در آن صدق میکند اختلاف نظر داشتهاند: برخی عالمان آن را به محل اقامتی مربوط دانستهاند که شخص پس از یک شب میتواند به آن بازگردد؛ شافعی، احمد و اسحاق وجوب را به شنیدن اذان مرتبط دانستهاند. این متن ضعیف بهتنهایی اختلاف را حل نمیکند.
- روایت ضعیف را بهعنوان دلیل مستقل برای یک واجب دینی به کار نبرید.
- اگر دربارهٔ فاصله تا مسجد جمعه تردید دارید، از عالم معتبری که با دیدگاههای فقهی شناختهشده آشناست راهنمایی بگیرید.
- برنامهٔ روز جمعه را طوری تنظیم کنید که بدون عذر موجه، اذان و نماز جماعت را از دست ندهید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.