کتاب سفر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 548

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب سفر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ الْحَضْرَمِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لأَنَسٍ كَمْ أَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ قَالَ عَشْرًا ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَقَامَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ تِسْعَ عَشْرَةَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَنَحْنُ إِذَا أَقَمْنَا مَا بَيْنَنَا وَبَيْنَ تِسْعَ عَشْرَةَ صَلَّيْنَا رَكْعَتَيْنِ وَإِنْ زِدْنَا عَلَى ذَلِكَ أَتْمَمْنَا الصَّلاَةَ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَقَامَ عَشَرَةَ أَيَّامٍ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَقَامَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ قَالَ إِذَا أَقَامَ أَرْبَعًا صَلَّى أَرْبَعًا ‏.‏ وَرَوَى عَنْهُ ذَلِكَ قَتَادَةُ وَعَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ ‏.‏ وَرَوَى عَنْهُ دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ خِلاَفَ هَذَا ‏.‏ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ بَعْدُ فِي ذَلِكَ فَأَمَّا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ فَذَهَبُوا إِلَى تَوْقِيتِ خَمْسَ عَشْرَةَ وَقَالُوا إِذَا أَجْمَعَ عَلَى إِقَامَةِ خَمْسَ عَشْرَةَ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَقَالَ الأَوْزَاعِيُّ إِذَا أَجْمَعَ عَلَى إِقَامَةِ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ إِذَا أَجْمَعَ عَلَى إِقَامَةِ أَرْبَعَةٍ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ وَأَمَّا إِسْحَاقُ فَرَأَى أَقْوَى الْمَذَاهِبِ فِيهِ حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لأَنَّهُ رَوَى عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَأَوَّلَهُ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَجْمَعَ عَلَى إِقَامَةِ تِسْعَ عَشْرَةَ أَتَمَّ الصَّلاَةَ ‏.‏ ثُمَّ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ عَلَى أَنَّ الْمُسَافِرَ يَقْصُرُ مَا لَمْ يُجْمِعْ إِقَامَةً وَإِنْ أَتَى عَلَيْهِ سِنُونَ ‏.‏

ترجمه

احمد بن منیع به ما حدیث نقل کرد، هشیم به ما حدیث نقل کرد، یحیی بن ابی اسحاق حضرمی به ما خبر داد، انس بن مالک به ما حدیث نقل کرد و گفت:

«همراه پیامبر ﷺ از مدینه به سوی مکه خارج شدیم و ایشان دو رکعت نماز خواندند.» راوی می‌گوید: «به انس گفتم: رسول خدا ﷺ چند روز در مکه ماندند؟» او پاسخ داد: «ده روز.» راوی می‌گوید: «در این باب از ابن عباس و جابر نیز روایت شده است.» ابوعیسی می‌گوید: «حدیث انس، حدیث حسن صحیح است.» و از ابن عباس از پیامبر ﷺ روایت شده است که ایشان در برخی از سفرهایشان نوزده روز اقامت کردند و دو رکعت نماز می‌خواندند. ابن عباس گفت: «بنابراین ما هرگاه تا نوزده روز اقامت می‌کردیم، دو رکعت نماز می‌خواندیم و اگر بیش از آن می‌شد، نماز را کامل می‌خواندیم.» و از علی روایت شده است که فرمود: «هر کس ده روز اقامت کند، نماز را کامل بخواند.» و از ابن عمر روایت شده است که فرمود: «هر کس پانزده روز اقامت کند، نماز را کامل بخواند.» و همچنین از او دوازده روز نیز روایت شده است. و از سعید بن مسیب روایت شده است که گفت: «هرگاه کسی چهار روز اقامت کند، چهار رکعت (کامل) نماز بخواند.» و قتاده و عطاء خراسانی این مطلب را از او روایت کرده‌اند. اما داوود بن ابی هند برخلاف این را از او روایت کرده است. سپس علمای دین در این باره اختلاف نظر پیدا کردند. سفیان ثوری و اهل کوفه به تعیین مدت پانزده روز گرایش یافتند و گفتند: «اگر کسی قصد اقامت پانزده روزه داشته باشد، نماز را کامل بخواند.» اوزاعی گفت: «اگر کسی قصد اقامت دوازده روزه داشته باشد، نماز را کامل بخواند.» و مالک بن انس، شافعی و احمد گفتند: «اگر کسی قصد اقامت چهار روزه داشته باشد، نماز را کامل بخواند.» اما اسحاق، حدیث ابن عباس را قوی‌ترین دیدگاه در این زمینه دانست؛ زیرا او آن را از پیامبر ﷺ روایت کرده و سپس پس از رحلت پیامبر ﷺ آن را تفسیر نموده که اگر کسی قصد اقامت نوزده روزه داشته باشد، نماز را کامل بخواند. سپس علما بر این امر اتفاق نظر دارند که مسافر تا زمانی که قصد اقامت دائم نداشته باشد، نماز را شکسته می‌خواند، حتی اگر سال‌ها طول بکشد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ در سفر خود به مکه نماز را کوتاه می‌خواند.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

واحدی از اجزای نماز آیینی.

کوتاه‌کردن نماز

خواندن نمازهای چهاررکعتی به صورت دو رکعت در سفر.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که مسافر می‌تواند نماز را کوتاه بخواند. آنان درباره مدت اقامت پس از آنکه شخص باید نماز را کامل بخواند اختلاف نظر دارند: مذهب حنفی پانزده روز را در نظر می‌گیرد، در حالی که مالک، شافعی و احمد چهار روز را ذکر می‌کنند. ترمذی همچنین نقل می‌کند که ابن‌عباس در اقامت‌هایی تا نوزده روز نماز را کوتاه می‌خواند. بنابراین، مدت دقیق به تفسیرهای گوناگون از روایات بستگی دارد؛ مسافران در این زمینه از احکام مذهب فقهی خود پیروی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای نمازهایتان در سفر برنامه‌ریزی کنید و از پیش بیاموزید که مذهب فقهی‌تان چه احکامی برای کوتاه‌کردن نماز دارد.
  2. کوتاه‌خواندنِ مجاز نماز را آسان‌گیری‌ای بدانید که اسلام برای مسافران فراهم کرده است.
  3. اگر درباره مدت اقامت تردید دارید، از عالمی مورد اعتماد بپرسید و پیوسته از راهنمایی او پیروی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.