کتاب سفر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 550

روایت‌شده توسط Al-Bara ibn Azib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب سفر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Bara ibn Azib

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ أَبِي بُسْرَةَ الْغِفَارِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ صَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَفَرًا فَمَا رَأَيْتُهُ تَرَكَ الرَّكْعَتَيْنِ إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ الظُّهْرِ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْهُ فَلَمْ يَعْرِفْهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ وَلَمْ يَعْرِفِ اسْمَ أَبِي بُسْرَةَ الْغِفَارِيِّ وَرَآهُ حَسَنًا ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يَتَطَوَّعُ فِي السَّفَرِ قَبْلَ الصَّلاَةِ وَلاَ بَعْدَهَا ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَتَطَوَّعُ فِي السَّفَرِ ‏.‏ ثُمَّ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَرَأَى بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَتَطَوَّعَ الرَّجُلُ فِي السَّفَرِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ وَلَمْ تَرَ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَلَّى قَبْلَهَا وَلاَ بَعْدَهَا ‏.‏ وَمَعْنَى مَنْ لَمْ يَتَطَوَّعْ فِي السَّفَرِ قَبُولُ الرُّخْصَةِ وَمَنْ تَطَوَّعَ فَلَهُ فِي ذَلِكَ فَضْلٌ كَثِيرٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ التَّطَوُّعَ فِي السَّفَرِ ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، لیث بن سعد برای ما حدیث کرد، از صفوان بن سلیم، از ابوبصره غفاری، از براء بن عازب که گفت: هجده سفر با رسول خدا ﷺ همراه بودم و هرگز ندیدم که هنگام زوال خورشید، پیش از نماز ظهر، دو رکعت را ترک کنند. در این باب از ابن عمر نیز روایت شده است. ابوعیسی می‌گوید: حدیث براء، حدیثی غریب است. او گفت: از محمد درباره آن پرسیدم، اما جز از طریق حدیث لیث بن سعد آن را نمی‌شناخت و نام ابوبصره غفاری را نیز نمی‌دانست، ولی آن را حسن دانست. از ابن عمر روایت شده که پیامبر ﷺ در سفر پیش از نماز فریضه و پس از آن نافله نمی‌خواندند. و همچنین از او روایت شده که پیامبر ﷺ در سفر نافله می‌خواندند. سپس پس از رحلت پیامبر ﷺ، علما اختلاف کردند؛ برخی از اصحاب پیامبر ﷺ معتقد بودند که شخص باید در سفر نافله بخواند و احمد و اسحاق نیز همین نظر را دارند. اما گروهی از علما معتقد بودند که نباید پیش یا پس از آن نماز خواند. معنای سخن کسانی که در سفر نافله نمی‌خوانند، پذیرش رخصت است و هر کس نافله بخواند، فضیلت بسیاری دارد. این قول اکثر علماست که نافله خواندن در سفر را ترجیح می‌دهند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

براء دید که پیامبر ﷺ در سفر، پیش از نماز ظهر دو رکعت نماز خواند.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

واحدهای نماز؛ هر رکعت از حالت‌ها و قرائت‌های معینی تشکیل می‌شود.

ظهر

نماز واجب نیمروز.

رخصت

آسان‌گیریِ مجاز در شریعت اسلامی، مانند شکسته‌خواندن برخی نمازها در سفر.

برداشت‌های عالمان

ترمذی هم روایت‌هایی را نقل می‌کند که در آن‌ها در سفر نمازهای مستحبی خوانده شده و هم روایت‌هایی را که از نخواندن آن‌ها سخن می‌گویند. او بیان می‌کند که بیشتر عالمان نمازهای مستحبی در سفر را جایز و پسندیده می‌دانند؛ احمد و اسحاق نیز همین دیدگاه را دارند. نخواندن این نمازها می‌تواند به معنای بهره‌گیری از رخصت سفر باشد، اما زنجیرهٔ ضعیف این روایت خاص آن را به‌تنهایی دلیل حکمی واجب نمی‌سازد. مذاهب فقهی شکسته‌خواندن نمازهای واجب در سفر را به رسمیت می‌شناسند؛ دربارهٔ نمازهای مستحبیِ افزون بر آن، اختلاف‌های جزئی‌تری وجود دارد، هرچند این نمازها در کل جایز هستند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر در سفر وقت و فرصت دارید، نمازهای مستحبی را بخوانید.
  2. از رخصت مجاز برای نمازهای واجب استفاده کنید و احساس گناه نداشته باشید.
  3. این روایت ضعیف را منشأ وجوب قرار ندهید؛ عمل خود را بر پایهٔ دلایل معتبر و راهنمایی کارشناسان بنا کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.