کتاب زکات · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 666

روایت‌شده توسط Safwan ibn Umayyah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زکات
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Safwan ibn Umayyah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ، قَالَ أَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ وَإِنَّهُ لأَبْغَضُ الْخَلْقِ إِلَىَّ فَمَا زَالَ يُعْطِينِي حَتَّى إِنَّهُ لأَحَبُّ الْخَلْقِ إِلَىَّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ بِهَذَا أَوْ شِبْهِهِ فِي الْمُذَاكَرَةِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ صَفْوَانَ رَوَاهُ مَعْمَرٌ وَغَيْرُهُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّ صَفْوَانَ بْنَ أُمَيَّةَ قَالَ أَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ أَصَحُّ وَأَشْبَهُ إِنَّمَا هُوَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ صَفْوَانَ ‏.‏ وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي إِعْطَاءِ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ فَرَأَى أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لاَ يُعْطَوْا ‏.‏ وَقَالُوا إِنَّمَا كَانُوا قَوْمًا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَتَأَلَّفُهُمْ عَلَى الإِسْلاَمِ حَتَّى أَسْلَمُوا ‏.‏ وَلَمْ يَرَوْا أَنْ يُعْطَوُا الْيَوْمَ مِنَ الزَّكَاةِ عَلَى مِثْلِ هَذَا الْمَعْنَى وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ مَنْ كَانَ الْيَوْمَ عَلَى مِثْلِ حَالِ هَؤُلاَءِ وَرَأَى الإِمَامُ أَنْ يَتَأَلَّفَهُمْ عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَعْطَاهُمْ جَازَ ذَلِكَ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ ‏.‏

ترجمه

حسن بن علی خلّال به ما حدیث کرد، یحیی بن آدم به ما حدیث کرد، از ابن مبارک، از یونس بن یزید، از زهری، از سعید بن مسیب، از صفوان بن امیه که گفت:

«رسول الله ﷺ در روز حنین به من عطا فرمودند، در حالی که ایشان نزد من مبغوض‌ترین مخلوق بودند؛ اما پیوسته به من بخشش کردند تا اینکه محبوب‌ترین مخلوق نزد من شدند.» ابوعیسی می‌گوید: حسن بن علی این حدیث یا مانند آن را در یک مباحثه برایم نقل کرد. او گفت: در این باب از ابوسعید نیز روایت آمده است. ابوعیسی می‌گوید: حدیث صفوان را معمر و دیگران از زهری، و او از سعید بن مسیب روایت کرده‌اند که صفوان بن امیه گفت: «رسول الله ﷺ به من عطا فرمودند.» و گویی این حدیث صحیح‌تر و مناسب‌تر است که از سعید بن مسیب درباره صفوان نقل شده است. علما در مورد دادن زکات به مؤلفة قلوبهم اختلاف نظر دارند. بیشتر علما بر این باورند که نباید به آنان داده شود. آنان گفته‌اند که آن گروه مربوط به عهد پیامبر ﷺ بودند که ایشان دل‌هایشان را به اسلام نزدیک می‌کردند تا مسلمان شدند. بنابراین امروزه دادن زکات به چنین کسانی با همان معنا جایز نیست. این قول سفیان ثوری، اهل کوفه و دیگران است؛ احمد و اسحاق نیز همین نظر را دارند. برخی دیگر گفته‌اند: اگر امروز کسی در وضعیتی مشابه آن افراد باشد و امام صلاح بداند که دل‌هایشان را به اسلام جذب کند، دادن مال به آنان جایز است. این قول شافعی است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ با بخشندگی فراوان دل صفوان را به دست آورد.

پیشینه و سبب بیان

صفوان روایت می‌کند که پیامبر ﷺ در روز حنین به او هدایایی داد. این بخشندگی پیوسته، بیزاری او را به محبت تبدیل کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
حنین

نبردی که در سال هشتم هجری رخ داد.

المؤلفة قلوبهم

کسانی که دل‌هایشان برای اسلام به دست آورده می‌شود یا به آن متمایل می‌گردد.

برداشت‌های عالمان

ترمذی اختلاف‌نظر درباره پرداخت زکات به کسانی را نقل می‌کند که باید دل‌هایشان به دست آورده شود. سفیان ثوری، عالمان کوفه، احمد و اسحاق بر این باور بودند که این گروه در وضعیت توصیف‌شده دیگر مشمول این حکم نیستند. شافعی اجازه می‌داد هرگاه برای جلب دل این افراد به اسلام مناسب باشد، امام از زکات به آنان بدهد. این حدیث نشان می‌دهد که بخشندگی می‌تواند به آشتی و محبت کمک کند؛ اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که هر هدیه‌ای به صفوان از زکات بوده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای کاهش بی‌اعتمادی و ساختن روابط صادقانه، بخشندگی به خرج دهید.
  2. گیرنده و هدف هدیه را با دقت بسنجید؛ هر هدیه‌ای خودبه‌خود زکات نیست.
  3. تصمیم‌گیری درباره گروه‌های مشمول زکات را به عالمان متخصص و مسئولان ذی‌صلاح بسپارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.