کتاب روزه · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 710

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب روزه
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1قُتَيْبَةُآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ
  3. 3جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ
  4. 4أَبِيهِ
  5. 5جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ كُرَاعَ الْغَمِيمِ وَصَامَ النَّاسُ مَعَهُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ شَقَّ عَلَيْهِمُ الصِّيَامُ وَإِنَّ النَّاسَ يَنْظُرُونَ فِيمَا فَعَلْتَ ‏.‏ فَدَعَا بِقَدَحٍ مِنْ مَاءٍ بَعْدَ الْعَصْرِ فَشَرِبَ وَالنَّاسُ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ فَأَفْطَرَ بَعْضُهُمْ وَصَامَ بَعْضُهُمْ فَبَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ ‏"‏ أُولَئِكَ الْعُصَاةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ كَعْبِ بْنِ عَاصِمٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ ‏"‏ ‏.‏ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ أَفْضَلُ حَتَّى رَأَى بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الإِعَادَةَ إِذَا صَامَ فِي السَّفَرِ ‏.‏ وَاخْتَارَ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ إِنْ وَجَدَ قُوَّةً فَصَامَ فَحَسَنٌ وَهُوَ أَفْضَلُ وَإِنْ أَفْطَرَ فَحَسَنٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ ‏.‏ وَقَالَ الشَّافِعِيُّ وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَوْلُهُ حِينَ بَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ ‏"‏ أُولَئِكَ الْعُصَاةُ ‏"‏ ‏.‏ فَوَجْهُ هَذَا إِذَا لَمْ يَحْتَمِلْ قَلْبُهُ قَبُولَ رُخْصَةِ اللَّهِ فَأَمَّا مَنْ رَأَى الْفِطْرَ مُبَاحًا وَصَامَ وَقَوِيَ عَلَى ذَلِكَ فَهُوَ أَعْجَبُ إِلَىَّ ‏.‏

ترجمه

قتیبه برای ما حدیث کرد، عبدالعزیز بن محمد برای ما حدیث کرد، از جعفر بن محمد، از پدرش، از جابر بن عبدالله روایت شده است که رسول خدا ﷺ در سال فتح مکه به سوی مکه حرکت کردند و تا رسیدن به کُراع الغَمیم روزه بودند و مردم نیز همراه ایشان روزه گرفتند. سپس به ایشان گفته شد:

«روزه بر مردم دشوار شده است و آنان منتظرند ببینند شما چه می‌کنید.» پس ایشان بعد از عصر جام آبی طلبیدند و در حالی که مردم نظاره‌گر بودند، نوشیدند. برخی از مردم افطار کردند و برخی همچنان روزه خود را ادامه دادند. چون به ایشان خبر رسید که عده‌ای هنوز روزه هستند، فرمودند: «آنان نافرمانانند.» راوی گوید: در این باب از کعب بن عاصم، ابن عباس و ابوهُریره نیز حدیث آمده است. ابوعیسی گوید: حدیث جابر، حسن صحیح است. همچنین از پیامبر ﷺ روایت شده است که فرمودند: «روزه گرفتن در سفر نیکی نیست.» علما درباره روزه در سفر اختلاف نظر دارند. گروهی از اصحاب پیامبر ﷺ و دیگران معتقدند که افطار در سفر بهتر است، چنان‌که برخی از آنان حتی قضا کردن روزه را در صورت روزه‌داری در سفر واجب دانسته‌اند. احمد و اسحاق افطار در سفر را برگزیده‌اند. اما گروهی دیگر از اصحاب پیامبر ﷺ و سایر علما گفته‌اند: اگر کسی توانایی داشته باشد و روزه بگیرد، خوب و بهتر است؛ و اگر افطار کند نیز خوب است. این قول سفیان ثوری، مالک بن انس و عبدالله بن مبارک است. شافعی گفته است: منظور از سخن پیامبر ﷺ که فرمود «روزه در سفر نیکی نیست» و نیز فرمایش ایشان هنگامی که شنیدند عده‌ای روزه گرفته‌اند و فرمودند «آنان نافرمانانند»، مربوط به زمانی است که قلب انسان آمادگی پذیرش رخصت الهی را نداشته باشد. اما کسی که افطار را جایز بداند و با وجود توانایی، روزه بگیرد، نزد من محبوب‌تر است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ هنگامی که روزه در سفر برای مردم دشوار شد، روزه‌اش را افطار کرد.

پیشینه و سبب بیان

این رویداد در مسیر مکه، در سال فتح مکه، رخ داد. وقتی روزه برای مسافران دشوار شد، پیامبر ﷺ پس از نماز عصر آشکارا آب نوشید تا آنان بتوانند از رفتار ایشان پیروی کنند.

توضیح واژه‌های دشوار
کرع الغمیم

مکانی در مسیر میان مدینه و مکه.

رخصت

آسان‌گیری‌ای که خداوند عطا کرده است؛ مانند اجازهٔ روزه‌نگرفتن در سفر.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان دربارهٔ اینکه برای مسافر روزه‌گرفتن بهتر است یا قضای روزه در زمانی دیگر، اختلاف نظر داشتند. احمد و اسحاق روزه‌نگرفتن در سفر را ترجیح می‌دادند. مالک، ثوری و ابن‌مبارک هر دو انتخاب را درست می‌دانستند و روزه‌گرفتن را برای کسی که توان آن را دارد بهتر می‌شمردند. شافعی توضیح داد که نکوهش در این رویداد متوجه کسانی بود که با وجود دشواری روزه، رخصت را نمی‌پذیرفتند؛ کسی که رخصت را به رسمیت بشناسد و بی‌آنکه آسیبی ببیند روزه بگیرد، می‌تواند چنین کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگامی که روزه در سفر دشوار می‌شود، از رخصت مجاز استفاده کنید.
  2. در تصمیم‌های دینی تنها به رفتار دیگران نگاه نکنید؛ شرایط و رخصت‌های معتبر را نیز در نظر بگیرید.
  3. کسی که می‌تواند بی‌مشقت نامتعارف روزه بگیرد، از دیدگاهی پذیرفته‌شده پیروی می‌کند؛ و کسی که روزه نمی‌گیرد، آن روز را بعداً قضا می‌کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.