کتاب روزه · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 774

روایت‌شده توسط Rafi ibn Khadij. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب روزه
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Rafi ibn Khadij

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ النَّيْسَابُورِيُّ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَيَحْيَى بْنُ مُوسَى، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَسَعْدٍ وَشَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ وَثَوْبَانَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَعَائِشَةَ وَمَعْقِلِ بْنِ سِنَانٍ وَيُقَالُ ابْنُ يَسَارٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي مُوسَى وَبِلاَلٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَذُكِرَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ أَنَّهُ قَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ ‏.‏ وَذُكِرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ ثَوْبَانَ وَشَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ لأَنَّ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ رَوَى عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ الْحَدِيثَيْنِ جَمِيعًا حَدِيثَ ثَوْبَانَ وَحَدِيثَ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمُ الْحِجَامَةَ لِلصَّائِمِ حَتَّى أَنَّ بَعْضَ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ بِاللَّيْلِ مِنْهُمْ أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ وَابْنُ عُمَرَ وَبِهَذَا يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ إِسْحَاقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ مَنِ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ فَعَلَيْهِ الْقَضَاءُ ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَهَكَذَا قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ قَالَ قَالَ الشَّافِعِيُّ قَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ وَرُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ ‏"‏ ‏.‏ وَلاَ أَعْلَمُ وَاحِدًا مِنْ هَذَيْنِ الْحَدِيثَيْنِ ثَابِتًا وَلَوْ تَوَقَّى رَجُلٌ الْحِجَامَةَ وَهُوَ صَائِمٌ كَانَ أَحَبَّ إِلَىَّ وَلَوِ احْتَجَمَ صَائِمٌ لَمْ أَرَ ذَلِكَ أَنْ يُفْطِرَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا كَانَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ بِبَغْدَادَ وَأَمَّا بِمِصْرَ فَمَالَ إِلَى الرُّخْصَةِ وَلَمْ يَرَ بِالْحِجَامَةِ لِلصَّائِمِ بَأْسًا وَاحْتَجَّ بِأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَهُوَ مُحْرِمٌ صَائِمٌ ‏.‏

ترجمه

محمد بن یحیی، محمد بن رافع نیشابوری، محمود بن غیلان و یحیی بن موسی به ما حدیث کردند و گفتند: عبدالرزاق از معمر، او از یحیی بن ابی‌کثیر، او از ابراهیم بن عبدالله بن قارظ، او از سائب بن یزید، او از رافع بن خدیج و او از پیامبر ﷺ برایمان حدیث کرد که فرمودند:

«حجام و محجوم هر دو افطار کرده‌اند.» ابوعیسی می‌گوید: در این باب همچنین از علی، سعد، شداد بن اوس، ثوبان، اسامة بن زید، عایشه، معقل بن سنان (یا ابن یسار)، ابی‌هریره، ابن عباس، ابوموسی و بلال نیز روایت شده است. ابوعیسی می‌گوید: حدیث رافع بن خدیج حدیثی حسن است. از احمد بن حنبل نقل شده که گفته است: صحیح‌ترین چیز در این باب، حدیث رافع بن خدیج است. و از علی بن عبدالله نقل شده که گفته است: صحیح‌ترین چیز در این باب، حدیث ثوبان و شداد بن اوس است؛ زیرا یحیی بن ابی‌کثیر هر دو حدیث — حدیث ثوبان و حدیث شداد بن اوس — را از ابوقلابه روایت کرده است. گروهی از اهل علم از اصحاب پیامبر ﷺ و دیگران، حجامت را برای روزه‌دار مکروه دانسته‌اند؛ چنانکه برخی از اصحاب پیامبر ﷺ در شب حجامت کردند، از جمله ابوموسی اشعری و ابن عمر؛ و ابن مبارک نیز بر همین قول است. ابوعیسی می‌گوید: شنیدم اسحاق بن منصور می‌گفت: عبدالرحمن بن مهدی فرمود: هر کس در حال روزه حجامت کند، قضای آن بر او واجب است. اسحاق بن منصور می‌گوید: احمد بن حنبل و اسحاق بن ابراهیم نیز چنین گفته‌اند. ابوعیسی می‌گوید: حسن بن محمد زعفرانی به من خبر داد و گفت: شافعی گفته است: از پیامبر ﷺ روایت شده که در حال روزه حجامت کردند، و نیز از ایشان روایت شده که فرمودند: «حجام و محجوم هر دو افطار کرده‌اند.» ولی نمی‌دانم کدام‌یک از این دو حدیث ثابت است. اگر کسی در حال روزه از حجامت پرهیز کند، نزد من محبوب‌تر است؛ اما اگر روزه‌داری حجامت کند، آن را موجب افطار او نمی‌دانم. ابوعیسی می‌گوید: قول شافعی در بغداد چنین بود، اما در مصر به سمت رخصت گرایش یافت و حجامت را برای روزه‌دار بی‌اشکال دانست و استدلال کرد که پیامبر ﷺ در حجةالوداع در حالی که مُحرم و روزه‌دار بودند، حجامت کردند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

این روایت بیان می‌کند که حجامت روزهٔ هر دو طرفِ درگیر را باطل می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
حجامت‌گر

کسی که حجامت انجام می‌دهد و با مکش خون می‌گیرد.

حجامت‌شونده

کسی که برای او حجامت انجام می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان دربارهٔ معنای این گفته و کاربرد آن اختلاف نظر داشته‌اند. احمد بن حنبل، اسحاق بن راهویه و عبدالرحمن بن مهدی گفته‌اند حجامت روزه را باطل می‌کند و باید قضای آن را به‌جا آورد؛ ابن‌مبارک حجامت در روز را نپسندیده است. شافعی پرهیز از حجامت در هنگام روزه‌داری را بهتر می‌دانست، اما روزه را به‌سبب آن باطل نمی‌شمرد. ترمذی نقل می‌کند که شافعی بعدها در مصر اجازهٔ حجامت را پذیرفت. مذاهب فقهی در ارزیابی حقوقی این مسئله اختلاف دارند؛ بنابراین، این حدیث باید همراه با دیگر روایات دربارهٔ حجامت در هنگام روزه‌داری بررسی شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر دربارهٔ حجامت در روزی که روزه‌اید تردید دارید، از عالمی مورد اعتماد که با ادلهٔ گوناگون آشناست راهنمایی بگیرید.
  2. اگر از این دیدگاه پیروی می‌کنید که حجامت روزه را باطل می‌کند، می‌توانید آن را به زمانی بیرون از ماه رمضان موکول کنید.
  3. اختلاف‌های فقهی را با احترام بررسی کنید و بپذیرید که عالمان کلاسیک ادله را به شیوه‌های متفاوت سنجیده‌اند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.