کتاب حج · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 893

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب حج
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1أَبُو كُرَيْبٍآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2وَكِيعٌ
  3. 3الْمَسْعُودِيِّ
  4. 4الْحَكَمِ
  5. 5مِقْسَمٍ
  6. 6ابْنِ عَبَّاسٍ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ وَقَالَ ‏ "‏ لاَ تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يَتَقَدَّمَ الضَّعَفَةُ مِنَ الْمُزْدَلِفَةِ بِلَيْلٍ يَصِيرُونَ إِلَى مِنًى ‏.‏ وَقَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ لاَ يَرْمُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ ‏.‏ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي أَنْ يَرْمُوا بِلَيْلٍ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ لاَ يَرْمُونَ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ ‏.‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثَقَلٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ ‏.‏ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُشَاشٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُشَاشٌ وَزَادَ فِيهِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ وَرَوَى ابْنُ جُرَيْجٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ وَمُشَاشٌ بَصْرِيٌّ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ ‏.‏

ترجمه

ابو کریب برای ما حدیث کرد، وکیع برای ما حدیث کرد، از مسعودی، از حکم، از مقسم، از ابن عباس که پیامبر ﷺ ضعیفان خانواده‌اش را پیش فرستاد و فرمود:

«تا خورشید طلوع نکرده است، جمره را رمی نکنید.» ابوعیسی می‌گوید: حدیث ابن عباس، حدیثی حسن و صحیح است. عمل علمای امت بر اساس این حدیث بوده و آنان باکی ندارند که ضعیفان شبانه از مزدلفه به سوی منا حرکت کنند. بیشتر علما بر اساس حدیث پیامبر ﷺ معتقدند که آنان نباید تا پیش از طلوع خورشید رمی کنند. برخی از علما رمی در شب را جایز دانسته‌اند، اما عمل رایج بر اساس حدیث پیامبر ﷺ آن است که (پیش از طلوع آفتاب) رمی نکنند. این قول ثوری و شافعی است. ابوعیسی می‌گوید: حدیث ابن عباس مبنی بر اینکه «رسول خدا ﷺ مرا همراه با بار و بنه فرستاد»، حدیثی صحیح است که از طرق گوناگون روایت شده است. شعبه این حدیث را از مشاش، او از عطاء، او از ابن عباس، و او از فضل بن عباس روایت کرده که پیامبر ﷺ ضعیفان خانواده‌اش را شبانه از جمع (مزدلفه) پیش فرستاد. این حدیث اشتباه است؛ مشاش در آن دچار خطا شده و ذکر «از فضل بن عباس» را افزوده است. در حالی که ابن جریج و دیگران این حدیث را از عطاء و او از ابن عباس روایت کرده‌اند بدون آنکه نامی از فضل بن عباس ببرند. مشاش اهل بصره بود که شعبه از او روایت کرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

زائران آسیب‌پذیر اجازه داشتند زودتر به منا بروند، اما سنگ‌زدن را تا پس از طلوع آفتاب به تأخیر می‌انداختند.

توضیح واژه‌های دشوار
مزدلفه

مکانی نزدیک مکه که زائران در حج، پس از وقوف در عرفات، شب را در آن می‌گذرانند.

جمره

یکی از محل‌های منا که زائران در بخشی از مناسک حج به آن سنگ‌ریزه می‌زنند.

منا

مکانی نزدیک مکه که زائران در حج در آن اقامت می‌کنند و مناسک را به‌جا می‌آورند.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که بیشتر عالمان به زائران آسیب‌پذیر اجازه می‌دادند شبانه از مزدلفه به منا بروند، اما سنگ‌زدن را تا پس از طلوع آفتاب به تأخیر بیندازند. او ثوری و شافعی را از کسانی می‌شمارد که این دستور را پیروی می‌کردند. برخی عالمان سنگ‌زدن در شب را نیز جایز می‌دانستند، اما روش برتر که ترمذی نقل می‌کند، پیروی از سخن پیامبر ﷺ است.

درس‌هایی برای امروز
  1. در مناسک شلوغ، وضعیت افراد آسیب‌پذیر را در نظر بگیرید و برای زودتر رفتن به آنان فرصت دهید.
  2. میان آسان‌گیری مجاز و دیگر احکام یک مناسک تفاوت بگذارید: در این مورد، زودتر رفتن به معنای زودتر سنگ‌زدن نبود.
  3. در اعمال دینی از راهنمایی نقل‌شده پیروی کنید و درباره چگونگی اجرای آن از عالمی آگاه مشورت بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.