Jami at-Tirmidhi، حدیث 993
روایتشده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از الترمذي تا پیامبر ﷺ
- 1مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِآن را به الترمذي روایت کرد
- 2عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ
- 3سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ
- 4أَبِيهِ
- 5أَبِي هُرَيْرَةَ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مِنْ غُسْلِهِ الْغُسْلُ وَمِنْ حَمْلِهِ الْوُضُوءُ " . يَعْنِي الْمَيِّتَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَوْقُوفًا . وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الَّذِي يُغَسِّلُ الْمَيِّتَ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ إِذَا غَسَّلَ مَيِّتًا فَعَلَيْهِ الْغُسْلُ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ . وَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ أَسْتَحِبُّ الْغُسْلَ مِنْ غُسْلِ الْمَيِّتِ وَلاَ أَرَى ذَلِكَ وَاجِبًا . وَهَكَذَا قَالَ الشَّافِعِيُّ . وَقَالَ أَحْمَدُ مَنْ غَسَّلَ مَيِّتًا أَرْجُو أَنْ لاَ يَجِبَ عَلَيْهِ الْغُسْلُ وَأَمَّا الْوُضُوءُ فَأَقَلُّ مَا قِيلَ فِيهِ . وَقَالَ إِسْحَاقُ لاَ بُدَّ مِنَ الْوُضُوءِ . قَالَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ لاَ بَأْسَ أَنْ لاَ يَغْتَسِلَ وَلاَ يَتَوَضَّأَ مَنْ غَسَّلَ الْمَيِّتَ .
محمد بن عبدالملک بن ابیالشوارب به ما حدیث کرد، عبدالعزیز بن مختار به ما حدیث کرد، از سهیل بن ابیصالح، از پدرش، از ابوهُریره، از پیامبر ﷺ که فرمودند:
«برای کسی که او را غسل دهد، غسل واجب است و برای کسی که او را حمل کند، وضو واجب است.» منظور از آن، میت است. راوی گفت: در این باب از علی و عایشه نیز روایت نقل شده است. ابوعیسی میگوید: حدیث ابوهُریره حدیثی حسن است و از ابوهُریره به صورت موقوف نیز روایت شده است. علمای دین دربارهٔ حکم کسی که میت را غسل میدهد اختلاف نظر دارند. برخی از اصحاب پیامبر ﷺ و دیگران گفتهاند: هر کس میتی را غسل دهد، بر او غسل واجب است. و برخی دیگر گفتهاند: بر او فقط وضو واجب است. مالک بن انس میگوید: من غسل کردن پس از شستن میت را مستحب میدانم، اما آن را واجب نمیشمارم. شافعی نیز همین نظر را دارد. احمد میگوید: امیدوارم بر کسی که میت را غسل میدهد، غسل واجب نباشد؛ و اما در مورد وضو، این حداقلِ چیزی است که گفته شده است. اسحاق میگوید: وضو گرفتن ضروری است. او افزود: از عبدالله بن مبارک روایت شده که گفت: اشکالی ندارد اگر کسی که میت را غسل میدهد، نه غسل کند و نه وضو بگیرد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
من مردهای را غسل دهد، غسل کند؛ و هر کس او را حمل کند، وضو بگیرد.
شستوشوی کامل شرعی بدن.
شستوشوی آیینی که از جمله برای نماز انجام میشود.
روایتی که به یک صحابی نسبت داده میشود، نه مستقیماً به پیامبر ﷺ.
علما دربارهٔ حکم فقهی این دستور اختلاف نظر داشتهاند. برخی از علمای نخستین، غسل کردن پس از شستوشوی میت را واجب میدانستند؛ برخی دیگر از وضو سخن گفتهاند. مالک و شافعی غسل را مستحب، نه واجب، میدانستند. احمد امید داشت که غسل واجب نباشد و وضو را کمسختگیرانهترین دیدگاهِ مطرحشده دانست؛ اسحاق وضو را لازم میدانست. از ابنمبارک نقل شده است که میتوان هم غسل و هم وضو را ترک کرد. بنابراین، روایت از یک عملِ پاکیزگی سخن میگوید، اما دربارهٔ واجب بودن آن دیدگاهها متفاوت بوده است.
- کسی که در شستوشو یا حمل میت کمک میکند، میتواند از پیش از عالمی بپرسد که از کدام دیدگاه فقهی پیروی میکند.
- در همهٔ مراحل رسیدگی، با میت با دقت و احترام رفتار کنید.
- میان آنچه مستحب است و آنچه بنا بر یک مذهب فقهی واجب است، تفاوت بگذارید.
این حدیث به همین موضوع میپردازد و کمک میکند روایتهای مربوط به پاکیزگی پس از شستوشوی میت را کنار هم بررسی کنیم.
Jami' at-Tirmidhi · #992 (Sahih)این روایت با بحث فقهی غسل و وضو که ترمذی ذیل این روایت آورده است، پیوند دارد.
Jami' at-Tirmidhi · #994 (Sahih)این گزارش، روایت را در چارچوب گستردهتر احکام شستوشو و رسیدگی به میت قرار میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.