Sahih al-Bukhari, hadith 122
Isinalaysay ni Ubayy ibn Kab. Tekstong Arabic na may sariling salin at paliwanag.
Isinalaysay ni Ubayy ibn Kab
Itinuturing na mapagkakatiwalaan sa kabuuan ang Sahih al-Bukhari.
Ang salaysay
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ. فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ، فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ. فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ، فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ. قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهْوَ ثَمَّ، فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ، وَحَمَلاَ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ، حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنَ الْمِكْتَلِ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا، فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمِهِمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا، لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا، وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنَ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ. فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا، فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ ـ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ ـ فَسَلَّمَ مُوسَى. فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى. فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ. قَالَ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا، يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ أَنْتَ، وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لاَ أَعْلَمُهُ. قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا، وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ، فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ، فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا، فَعُرِفَ الْخَضِرُ، فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ، فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ. فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى، مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ. فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ. فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ. فَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا. فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلاَمٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلاَهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ. فَقَالَ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا ـ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ ـ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا، فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا، فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ. قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا. قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ ". قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى، لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا ".
Ikinuwento ni Sa'id bin Jubair: Sinabi ko kay Ibn 'Abbas,
"Si Nauf Al-Bakali ay nag-aangkin na si Musa (na kasama ni Khadir) ay hindi ang Musa ng Bani Israel kundi isa pang ibang Musa." Sumagot si Ibn 'Abbas na ang kaaway ni Allah (si Nauf) ay nagsinungaling. Ikinuwento ni Ubai bin Ka'b: Ang Propeta ﷺ ay nagsabi, "Minsan, tumayo ang Propetang si Musa upang magtalumpati sa harap ng Bani Israel. Siya ay tinanong, 'Sino ang pinakamatalino sa mga tao?' Sumagot siya, 'Ako ang pinakamatalino.' Pinagsabihan ni Allah si Musa dahil hindi Niya inialay ang ganap na kaalaman sa Kanya. Kaya't ipinahayag ni Allah sa kanya, 'Sa tagpuan ng dalawang dagat ay may isang alipin sa aking mga alipin na higit na marunong kaysa sa iyo.' Sinabi ni Musa, 'O Panginoon ko! Paano ko siya makikilala?' Sinabi ni Allah: 'Magdala ka ng isda sa isang malaking basket at makikita mo siya sa lugar kung saan mawawala ang isda.' Kaya't lumakad si Musa kasama ang kanyang binata na si Yusha' bin Noon at nagdala ng isda sa isang malaking basket hanggang sa makarating sila sa isang bato, kung saan sila humiga at natulog. Lumabas ang isda mula sa basket at pumasok sa dagat na parang tunel. Ito ay naging kamangha-manghang bagay para kay Musa at sa kanyang binata. Nagpatuloy sila sa natitirang bahagi ng gabi at sa sumunod na araw. Nang sumikat ang araw, sinabi ni Musa sa kanyang binata: 'Dalhin mo ang ating almusal. Tunay na nakaranas tayo ng matinding pagod sa paglalakbay na ito.' Hindi naramdaman ni Musa ang pagod hanggang sa nalampasan niya ang lugar na itinuro sa kanya. Doon sinabi ng binata kay Musa, 'Naaalala mo ba noong tumahimik tayo sa bato? Nakalimutan ko ang isda.' Sinabi ni Musa, 'Iyon ang hinahanap natin.' Kaya't bumalik sila sa kanilang mga yapak hanggang sa makarating muli sa bato. Doon ay nakita nila ang isang lalaking nakabalot ng damit. Binati siya ni Musa. Sumagot si Al-Khadir, 'Paano nagbabatian ang mga tao sa inyong lupain?' Sinabi ni Musa, 'Ako si Musa.' Tinanong niya, 'Ang Musa ng Bani Israel?' Sumagot si Musa nang oo at idinagdag, 'Maaari ba kitang sundan upang turuan mo ako ng kaalamang itinuro sa iyo?' Sumagot si Al-Khadir, 'Tunay na hindi ka makakapagtiyaga sa akin, O Musa! Mayroon akong kaalaman mula kay Allah na itinuro Niya sa akin na hindi mo alam, at ikaw ay may kaalaman na itinuro ni Allah sa iyo na hindi ko alam.' Sinabi ni Musa, 'Kung papayagan ni Allah, makikita mong magiging matiyaga ako at hindi ako susuway sa iyong utos.' Kaya't pareho silang naglakad sa baybay-dagat, dahil wala silang bangka. Samantala, may dumaan na bangka at nakiusap sila sa mga sakay na isakay sila. Nakilala ng mga ito si Al-Khadir kaya't isinakay sila nang walang bayad. Pagkatapos ay may dumating na maliit na ibon at tumuntong sa gilid ng bangka, at sumipsip ng tubig-dagat ng isang beses o dalawa. Sinabi ni Al-Khadir: 'O Musa! Ang aking kaalaman at ang iyong kaalaman ay hindi nakapagbawas sa kaalaman ni Allah maliban sa kasing liit ng sipsip ng ibong ito sa dagat.' Lumapit si Al-Khadir sa isa sa mga tabla ng bangka at binunot ito. Sinabi ni Musa, 'Ang mga taong ito ay nagbigay sa atin ng libreng sakay ngunit sinira mo ang kanilang bangka upang lunurin ang mga pasahero nito!' Sumagot si Al-Khadir, 'Hindi ba't sinabi ko sa iyo na hindi ka makakapagtiyaga sa akin?' Sinabi ni Musa, 'Huwag mo akong sisihin sa aking nakalimutan.' Ito ang unang pagkakamali ni Musa dahil sa kalimutan. Pagkatapos ay nagpatuloy sila at nakakita ng isang batang lalaki na naglalaro kasama ang ibang mga bata. Hinawakan ni Al-Khadir ang ulo ng bata mula sa itaas at pinatay ito gamit ang kanyang kamay. Sinabi ni Musa, 'Pinatay mo ba ang isang walang salang buhay na walang pinatay?' Sumagot si Al-Khadir, 'Hindi ba't sinabi ko sa iyo na hindi ka makakapagtiyaga sa akin?' Pagkatapos ay nagpatuloy sila hanggang sa makarating sa isang bayan at humingi ng pagkain sa mga tao, ngunit tumanggi ang mga ito na tanggapin sila. Doon ay nakakita sila ng isang pader na malapit nang gumuho. Inayos ito ni Al-Khadir gamit ang kanyang sariling kamay. Sinabi ni Musa sa kanya, 'Kung nais mo sana, maaari kang kumuha ng bayad dito.' Sumagot si Al-Khadir, 'Ito ang paghihiwalay natin.' Idinagdag ng Propeta ﷺ: 'Pagpalain ni Allah si Musa! Sana ay nagtiyaga pa siya upang maikuwento sa atin ang higit pa tungkol sa kanilang kwento.'
Salin at paliwanag ng Khutba World, isinalin mula sa Arabic.
Itinuturo ni Moises na may hangganan ang kaalaman at nagbibigay ng puwang sa karunungan ang pagtitiis.
Isang lingkod na pinagkalooban ni Allah ng natatanging kaalaman; naglakbay si Moises ﷺ kasama niya upang matuto mula sa kanya.
Ang lugar na itinakda ni Allah bilang pupuntahan ni Moises ﷺ upang makatagpo si Al-Khidr.
Pagkilala na limitado ang kaalaman ng tao at si Allah ang pinagmumulan ng kaalaman sa sukdulang diwa.
Hinuha ng mga klasikong iskolar mula rito na dapat manatiling mapagpakumbaba ang isang iskolar at iugnay kay Allah ang kanyang kaalaman. Ipinakikita rin ng pagkikita na maraming larangan ang kaalaman: may kaalaman si Moises ﷺ na wala kay Al-Khidr, at gayundin naman. Binibigyang-diin ng mga iskolar na kumilos si Moises ﷺ batay sa nakikita niya at sa mga tuntuning alam niya; hindi nagbibigay ang kuwentong ito sa sinuman ng karapatang gumawa ng kawalang-katarungan sa iba dahil sa diumano'y nakatagong kaalaman. Dapat ding magpakita ng pagtitiis at paggalang ang mag-aaral, samantalang malinaw na ipinapaliwanag ng guro ang mga hangganan ng kanyang pagtuturo.
- Kung hindi ka tiyak sa sagot, sabihin: “Si Allah ang higit na nakaaalam,” at saliksikin ito nang maingat.
- Kapag may natututuhan ka sa isang tao, makinig nang matiyaga at magtanong nang hindi nangunguna sa paghatol sa hindi mo pa nauunawaan.
- Sa harap ng pagsubok, tandaan na maaaring hindi mo alam ang lahat ng karunungan sa likod nito, ngunit manatili sa katarungan at malinaw na mga tuntunin.
Isang hadith araw-araw, sa iyong wika
Binibigyan ka ng app ng hadith na may paliwanag araw-araw, pati bilang widget sa iyong telepono. Libreng gamitin.